Milletlerarası Tahkimde Uygulanacak Mevzuat ve İptal Davası
Yabancılık unsuru taşıyan ve tahkim yeri Türkiye olarak belirlenen uyuşmazlıklarda 4686 sayılı Milletlerarası Tahkim Kanunu uygulanır. Anılan kanun uyarınca hakem kararlarına karşı başvurulabilecek kanun yolu yalnızca iptal davasıdır. İptal davası, kanunun 3 üncü maddesi uyarınca yetkili asliye hukuk mahkemesinin bulunduğu yer yönünden yetkili bölge adliye mahkemesinde açılır ve mahkemece öncelikle ve ivedilikle görülür.
4686 sayılı MİLLETLERARASI TAHKİM KANUNU m. 15Kaynağı aç
Kamu Düzenine Aykırılık ve Re'sen Gözetilen Haller
Hakem veya hakem kurulu kararına konu uyuşmazlığın Türk hukukuna göre tahkime elverişli olmaması veya verilen kararın kamu düzenine aykırı bulunması, kanun kapsamında iptal sebepleri arasında yer alır. Uyuşmazlığın tahkime elverişli bulunmadığı veya kararın kamu düzenine aykırı olduğu halleri, taraflarca davanın herhangi bir aşamasında ileri sürülmemiş olsa dahi bölge adliye mahkemesince kendiliğinden re'sen tespit edilir.
Maddi Hukuk Denetimi Yasağı ve Yanlış Yorum Ölçütü
4686 sayılı Milletlerarası Tahkim Kanunu m. 15 kapsamında hakem kararlarına yönelik incelemede mahkemenin maddi hukukun uygulanmasına ilişkin denetim yapamayacağı ve kamu düzeni kontrolünün hakemlerin maddi hukuku doğru tatbik edip etmediklerinin irdelenmesi niteliğini taşımadığı kabul edilmektedir. Bu çerçevede, hakem kararında uyuşmazlığın esasına uygulanan kanun hükümlerinin yanlış yorumlanması ve uygulanması tek başına kamu düzenine aykırılık oluşturmaz; aykırılıktan söz edilebilmesi için uygulamanın doğurduğu sonucun kamu düzenini ihlal etmesi aranır.
Kısmi İptal ve İptal Davasından Feragat İmkânı
Tahkim sözleşmesinin sınırlarını aşan bir uyuşmazlığın karara bağlandığı öne sürüldüğünde, sözleşmeye dahil olan kısımların diğer hususlardan ayrıştırılması kabil ise mahkemece yalnızca sözleşme haricinde kalan hüküm fıkrası iptal edilir. Tarafların iptal yoluna başvurma hakkından bütünüyle veya kısmen vazgeçmeleri de mümkündür. İkametgâhı veya mutad meskeni Türkiye sınırları ötesinde bulunan taraflar, tahkim şartına açık bir hüküm ekleyerek yahut sonradan yazılı bir mutabakat kurarak bu dava hakkından tümüyle feragat edebilecekleri gibi kanunda gösterilen belirli iptal nedenlerine dayalı dava haklarını da sınırlandırabilirler.
Yargılama Usulü, Temyiz ve İptal Kararının Sonuçları
İptal davası, hakem kararının veya düzeltme, yorum yahut tamamlama kararının taraflara tebliğinden itibaren otuz gün içinde açılır ve bu davanın açılması hakem kararının icrasını kendiliğinden durdurur. Davaya bakan bölge adliye mahkemesi aksine karar vermedikçe inceleme dosya üzerinden karara bağlanır. Verilen kararlara karşı 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu uyarınca temyiz yoluna başvurulabilir; temyiz incelemesi maddedeki sebeplerle sınırlı olarak öncelikle sonuçlandırılır. İptal davasının kabul edilmesi halinde, kabul kararının temyiz edilmemesi veya 4686 sayılı Kanun m. 15/A hükmünde açıkça sayılan bentlerdeki sebeplerin varlığı durumunda taraflar aksini kararlaştırmamışlarsa hakemleri ve tahkim süresini yeniden belirleyebilir ya da dilerlerse eski hakemleri tekrar tayin edebilirler.
Tahkimde kanunun yanlış yorumlanması kamu düzenine aykırı mıdır?
Hakem kararında kanun hükümlerinin yanlış yorumlanması ve uygulanması tek başına kamu düzenine aykırılık oluşturmaz; kamu düzenine aykırılıktan söz edilebilmesi için uygulamanın ortaya çıkardığı sonucun kamu düzenine aykırı düşmesi aranır.
Hakem kararlarına karşı hangi kanun yoluna başvurulabilir?
Yabancılık unsuru taşıyan ve tahkim yeri Türkiye olan uyuşmazlıklarda 4686 sayılı Kanun uyarınca hakem kararlarına karşı yalnızca yetkili bölge adliye mahkemesinde iptal davası açılabilir.
Kamu düzenine aykırılık mahkemece kendiliğinden dikkate alınır mı?
Evet, hakem kararının kamu düzenine aykırı olması veya uyuşmazlığın tahkime elverişsiz bulunması halleri taraflarca ileri sürülmese dahi bölge adliye mahkemesi tarafından re'sen tespit edilir.
İptal davasında hakemlerin maddi hukuku uygulaması denetlenebilir mi?
Milletlerarası Tahkim Kanunu m. 15 çerçevesinde mahkemece hakem kararında maddi hukukun uygulanmasına ilişkin denetim yapılamayacağı ve kamu düzeni denetiminin hakemlerin maddi hukuku doğru uygulayıp uygulamadığının incelenmesi anlamına gelmediği kabul edilmektedir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

