Tahkim uygulamasında esasa girme yasağı (revision au fond), mahkemelerin bir hakem kararını incelerken uyuşmazlığın esasına yönelik inceleme yapamayacaklarını ifade eder. Tarafların uyuşmazlığı hakemler huzurunda çözme yönündeki iradeleri ve hakem kararlarının esasının mahkemelerce denetlenememesi, hakem kararlarına karşı başvurulabilecek tek kanun yolunun iptal davası olmasının ve temyiz yolunun kapalı bulunmasının temel nedenidir. Bu yasak, mahkemelerin hakem yerine geçerek uyuşmazlığın maddi yönünü baştan ele almasını önler.
İptal ve Tenfiz Davalarında Yasağın Kapsamı
Esasa girme yasağı temel olarak iptal davaları ile tenfiz süreçlerinde geçerlilik gösterir. 4686 sayılı Milletlerarası Tahkim Kanunu çerçevesinde mahkemeler, iptal davalarında mezkûr Kanun'un 15. maddesinde sayılan sınırlı iptal nedenleri dışına çıkamaz. Yabancı hakem kararlarının tenfizi davalarında ise 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'un 62. maddesi ile New York Sözleşmesi'nin 5. maddesinde tahdidi olarak düzenlenen tenfiz engelleri haricinde başka bir nedene dayanılamaz.
Tenfiz yargılamasını yürüten hâkimin tenfiz şartları haricinde kararın içeriğini denetleme yetkisi bulunmamaktadır. Kararın içeriğine girilerek maddi inceleme yapılması hâkimi bir üst mahkeme konumuna sokacaktır. Bu çerçevede tenfiz davasında hakem kararının isabetli olup olmadığını denetlemeye yol açacak nitelikteki bilirkişi incelemesi yapılması yönündeki savunmalar ve talepler dikkate alınmaz.
Maddi Hukukun Yanlış Uygulanması ve İptal Sebepleri
Hakemlerin maddi hukuku yanlış uygulamış olması tek başına bir iptal nedeni teşkil etmez. İptal davalarında kararın ortadan kaldırılmasına kural olarak usule ilişkin eksiklikler ve kanunda açıkça yer verilen sınırlı usul ihlalleri yol açar.
Kamu Düzeni Denetimi ve Esasa Girme Sınırı
Kamu düzenine aykırılık iddiası gündeme geldiğinde mahkemenin esasa ilişkin inceleme yapması gerektiği yönünde yaklaşımlar bulunmaktadır. Buna karşın, kamu düzeni incelemesinin dahi esasa girme yasağını tamamen ortadan kaldırmadığı ve yapılacak değerlendirmenin kararın icrasının sonuçlarıyla sınırlı kalması gerektiği de savunulmaktadır. Dolayısıyla kamu düzeni denetiminin kapsamı belirlenirken hakem kararının esasına hangi ölçüde girilebileceği meselesi yargısal değerlendirmelerde titizlikle ele alınmaktadır.
Hakem kararının esasına girme yasağı ne anlama gelir?
Bu yasak, mahkemelerin hakem kararını incelerken uyuşmazlığın esasına dair bir inceleme yapamayacağını ve uyuşmazlığın maddi yönünü hakemin yerine geçerek yeniden denetleyemeyeceğini ifade eder.
Maddi hukukun hakemlerce yanlış uygulanması kararın iptalini sağlar mı?
Maddi hukukun yanlış uygulanması tek başına iptal nedeni sayılmaz; iptale kural olarak kanunda gösterilen usule ilişkin aykırılıklar ve usul eksiklikleri yol açar.
Tenfiz davasında hakem kararının doğruluğu için bilirkişi incelemesi istenebilir mi?
Tenfiz davasında hakem kararının isabetli olup olmadığını denetlemeye yol açacak nitelikteki bilirkişi incelemesi talepleri ve savunmaları dikkate alınmaz.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy