Tahkim Yargılamasında Hakem Heyetinin Bilirkişi Atama Yetkisi
Tahkim yargılamasında hakem heyetinin bağımsız bilirkişi atama konusunda takdir yetkisi bulunmaktadır. Hakem heyeti, somut uyuşmazlığın koşullarını değerlendirerek bilirkişi görevlendirilmesinin gerekli olmadığı kanaatine varırsa bu yöndeki talebi reddedebilir. Bilirkişi deliline başvurulması hakemler yönünden her uyuşmazlıkta zorunlu bir usul işlemi niteliği taşımaz; yargılama sürecini yönetme ve delilleri değerlendirme yetkisi hakem heyetine aittir.
Hukuki Dinlenilme Hakkı ve İptal Sebepleri
İsviçre Milletlerarası Özel Hukuk Federal Kanunu m. 190(2)(d) uyarınca, tahkim yargılamasında tarafların eşitliği ilkesinin veya hukuki dinlenilme hakkının ihlal edilmesi hakem kararının iptali sebebi teşkil eder. Bu kural, tarafların yargılama sırasında iddia ve savunmalarını sunma ile delillerini iletme güvencesini korur. Bununla birlikte, taraflardan birinin bağımsız bilirkişi atanması da dahil olmak üzere sunduğu her usul talebinin kabul edilmemesi, hukuki dinlenilme hakkının ihlal edildiği sonucunu kendiliğinden doğurmaz.
Bağımsız Bilirkişi Talebinde Bulunmanın Usuli Şartları
Hakem heyetinden bağımsız bilirkişi atanmasını talep edebilmek için tarafın bu konuda açık bir istemde bulunması gerekir. Talebin tahkim yargılamasında kararlaştırılan usul kurallarına ve zaman çizelgesine uygun yapılması ile talepte bulunan tarafın giderleri karşılamayı kabul etmesi zorunludur. Ayrıca talep, bağımsız bilirkişi atanmasının gerekli olduğunu gösteren ispat edici belgelerle desteklenmelidir.
Bilirkişi Talebinin Reddi Halinde İptal İncelemesi
Bağımsız bilirkişi atanması talebinin reddinin hukuki dinlenilme hakkı ihlali sayılabilmesi ve iptal sebebi oluşturabilmesi için, ispatlanmak istenen hususun hakem kararının nihai sonucuna fiilen etki edebilir nitelikte olması şarttır. İptal talebini değerlendiren merci, bilirkişi atanmış olsaydı uyuşmazlığın esasına ilişkin farklı bir yönde karar verilip verilemeyeceğini inceler. Uyuşmazlığın nihai sonucunu değiştirmeyecek delil ve bilirkişi taleplerinin reddi iptal gerekçesi oluşturmaz.
Devlet Mahkemesinin Delil Denetimi Sınırı
Hakem kararının iptali başvurusunu inceleyen devlet mahkemesi hâkimi, hukuki dinlenilme hakkı kapsamında yalnızca sınırlı bir delil incelemesi yürütür. Bu inceleme, uyuşmazlığın esasını yeniden denetleyecek veya hakem heyetinin takdir yetkisini ortadan kaldıracak şekilde genişletilemez. Tahkimin esasa ilişkin nihai uyuşmazlık çözme işlevi korunur ve mahkeme hakem heyetinin yerine geçerek delil takdiri yapamaz.
Uyuşmazlık Sonrası Belgeler ve Kâr Kaybı Talepleri
İsviçre Federal Mahkemesi incelemesine konu olan tahkim yargılamasında hakem heyeti, taraflardan birinin kâr kaybı taleplerinin değerlendirilmesi amacıyla bağımsız bilirkişi atanması istemini reddetmiştir. Mahkeme, hakem heyetinin bu talebi reddetmesini hukuka uygun bularak hakem kararının iptali yönündeki başvuruyu reddetmiştir.
Tahkimde hakem heyetinin bağımsız bilirkişi ataması zorunlu mudur?
Hayır, hakem heyetinin bağımsız bilirkişi atama konusunda takdir yetkisi bulunur ve atamanın gerekli olmadığına kanaat getirilirse bu talep reddedilebilir.
Bağımsız bilirkişi talebinin reddi ne zaman iptal sebebi oluşturur?
İspatlanmak istenen hususun kararın sonucuna fiilen etki edebilir nitelikte olması ve bilirkişi atansaydı farklı bir sonuca varılacağının anlaşılması durumunda ret kararı iptal sebebi oluşturabilir.
İptal davasında mahkeme hakem kararının esasına girebilir mi?
Hayır, iptal başvurusunu inceleyen hâkim yalnızca hukuki dinlenilme hakkı kapsamında sınırlı bir delil denetimi yapabilir ve uyuşmazlığın esasını yeniden inceleyemez.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy