Tahkim yargılamasının ve duruşmalarının kamuya kapalı veya mahrem şekilde yürütülmesi, kendiliğinden tüm yargılama bakımından genel bir gizlilik sonucunu doğurmaz. Gizlilik yükümlülüğünün varlığı ve bu yükümlülüğün kapsamı, uyuşmazlığa uygulanan kurumsal tahkim kurallarına ve ulusal mevzuat düzenlemelerine göre değişkenlik gösterir.
Mahremiyet ile Gizlilik Arasındaki Fark
Tahkimde duruşmaların kamuya kapalı icra edilmesi, üçüncü kişilerin yargılamaya izleyici veya dinleyici sıfatıyla katılmasını engelleyen bir mahremiyet usulüdür. Ancak bu mahremiyet ilkesi, tarafların veya hakemlerin yargılamaya ilişkin bilgi, belge ve kararları açıklamasını kendiliğinden yasaklayan genel ve kapsayıcı bir gizlilik rejimi oluşturmaz. Yargılamanın bütününde gizliliğin geçerli olup olmadığı, esas alınan tahkim kurallarına veya tarafların açık iradesine göre belirlenir.
Kurumsal Tahkim Kurallarında Gizlilik Rejimleri
LCIA Tahkim Kuralları m. 30/1 uyarınca taraflar; tahkim sürecinde veya tahkim amacıyla hazırlanan tüm belgeleri, karşı tarafça sunulan kamuya açık olmayan evrakı ve tüm tahkim kararlarını genel bir kural olarak gizli tutmayı taahhüt eder. Bu genel taahhüdün sınırları çizilmiş olup; bir tarafın kanuni görevi gereği yapması gereken ifşalar, kanuni bir hakkın korunması, muhafazası veya takibi amacıyla zorunlu olan bildirimler ile bir hakem kararının devlet mahkemesi veya diğer kanuni bir otorite önünde tenfiz edilmesi ya da karara karşı itirazda bulunulması amacıyla gerekli olan ve gerekli ölçüde yapılan açıklamalar gizlilik yükümlülüğünün istisnasını teşkil eder.
ICDR Kuralları m. 27 ve m. 34 kapsamında hakem heyetine ve idarecilere gizlilik yükümlülüğü yüklenmiş, duruşmanın gizliliği güvenceye alınmıştır. Bu düzenleme uyarınca hakem kararının kamuya açık hale gelmesi, tarafların buna icazet vermesi veya kanuni bir zorunluluğun bulunması şartına bağlanmıştır.
UNCITRAL Tahkim Kuralları açıkça genel bir gizlilik yükümlülüğü öngörmemekte, duruşmaların mahrem yürütüldüğü bir usulü esas almaktadır. UNCITRAL Kuralları m. 25.4 hükmü, hakem divanına tanıkların dinlenmesi prosedürünü belirleme ve tanıkları diğer tanıkların dinlendiği esnada duruşma salonundan çıkarma yetkisi tanımaktadır.
ICSID Tahkim Yargılama Usul Kuralları ise gizliliğe ilişkin herhangi bir düzenleme içermemektedir.
Tahkim Anlaşmasında Gizlilik Şartı
Çoğu tahkim kuralı taraflara kendiliğinden açık, net ve genel geçer bir gizlilik yükümlülüğü getirmediğinden, tarafların yalnızca duruşmaların mahremiyetiyle yetinmeyip yargılamanın tamamında gizliliği sağlamak istemeleri halinde tahkim anlaşmasında açık bir sözleşmesel gizlilik yükümlülüğü kararlaştırmaları gerekir.
Tahkim duruşmalarının kamuya kapalı olması genel gizlilik sağlar mı?
Hayır, tahkimin ve duruşmaların kamuya kapalı olması doğrudan yargılamanın bütünü bakımından genel bir gizlilik sonucunu doğurmaz.
LCIA Kurallarına göre gizlilik yükümlülüğünün istisnaları nelerdir?
Kanuni görevin yerine getirilmesi, kanuni bir hakkın korunması, muhafazası veya takibi ile hakem kararının tenfizi ya da karara itiraz edilmesi amacıyla gerekli olduğu ölçüde yapılan açıklamalar gizlilik yükümlülüğünün istisnasıdır.
ICDR Kuralları uyarınca hakem kararı kamuya nasıl açıklanabilir?
ICDR Kurallarına göre hakem kararının kamuya açıklanabilmesi ancak tarafların buna onay vermesi veya kanunen zorunlu bir halin bulunması durumunda mümkündür.
Tahkimde tam gizlilik sağlamak için ne yapılmalıdır?
Çoğu tahkim kuralı taraflara kendiliğinden genel bir gizlilik yükümlülüğü getirmediği için tarafların tahkim anlaşmasında sözleşmesel bir gizlilik hükmü kararlaştırmaları gerekir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy