Uluslararası tahkim yargılamasında ortaya çıkan masrafların paylaşımı konusunda hakem heyetlerinin takdir yetkisine dayalı geniş bir serbestisi bulunmakta olup bu alanda yeknesak tek bir kural uygulanmamaktadır. Yargılama sürecinde doğan masraflar genel olarak usuli masraflar ve taraf masrafları biçiminde iki ana grupta ele alınır. Hakem heyetleri masrafları paylaştırırken uygulamada sonuca bağlı masraf paylaşımı, orantılı paylaşım ve Amerikan kuralı olmak üzere üç temel yönteme başvurmaktadır.
Tahkim Yargılamasında Masraf Türleri
Tahkim yargılamasından doğan giderler usuli masraflar ve taraf masrafları olarak ikiye ayrılır. Usuli masraflar hakem ücret ve giderleri ile uyuşmazlığın görüldüğü tahkim merkezinin idari masraflarını kapsar. Taraf masrafları ise uyuşmazlığın taraflarının hakem heyeti önündeki temsili esnasında doğan vekalet ücretleri ile temsil faaliyetlerine bağlı giderlerden oluşur.
Sonuca Bağlı Masraf Paylaşımı Yöntemi
Sonuca bağlı masraf paylaşımı yönteminde, tahkim yargılaması sonucunda aleyhine karar verilen kaybeden taraf yargılamanın tüm masraflarına katlanır ve lehine karar verilen tarafın yaptığı masraflar tazmin edilir. İngiliz mahkemelerinde doğup Amerika Birleşik Devletleri hariç olmak üzere Anglo-Sakson hukuk sisteminde yerleşen bu yaklaşım, Milletlerarası Ticaret Odası tahkimi başta olmak üzere hakemlerce en çok tercih edilen yöntemdir.
Orantılı Masraf Paylaşımı Yöntemi
Orantılı masraf paylaşımı yönteminde yargılama masrafları, hakemlerin esasa ilişkin kararlarında tarafların lehine ve aleyhine hükmettikleri oran esas alınarak bölüştürülür. Sonuca bağlı yöntemden sonra en sık başvurulan bu yaklaşım; kesin bir kazananın bulunmadığı veya talep edilen tutarın çok altında bir miktara hükmedildiği karmaşık yargılamalarda tarafların göreceli başarısını dikkate alarak hakkaniyete uygun bir denge sağlamayı amaçlar.
Amerikan Kuralı Uyarınca Paylaşım
Amerikan kuralında masraf paylaşımı, tahkim yargılamasının esasına ilişkin verilen nihai karardan bağımsız olarak uygulanır. Taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça veya aksine bir düzenleme bulunmadıkça usuli masraflar taraflar arasında eşit olarak paylaştırılırken taraf masrafları masrafı yapan tarafın üzerinde kalır.
Tahkim masrafları hangi kalemlerden oluşur?
Tahkim masrafları usuli masraflar ve taraf masrafları olarak ikiye ayrılır. Usuli masraflar hakem ücret ve giderleri ile merkez idari giderlerini, taraf masrafları ise tarafların hakem heyeti önünde temsili için yapılan ücret ve giderleri kapsar.
Sonuca bağlı masraf paylaşımında giderleri kim üstlenir?
Sonuca bağlı masraf paylaşımı yönteminde tahkim yargılaması sonunda aleyhine karar verilen taraf tüm yargılama masraflarını karşılar ve haklı çıkan tarafın yaptığı masrafları tazmin eder.
Amerikan kuralı uygulandığında temsil giderleri nasıl paylaştırılır?
Amerikan kuralı uygulandığında aksi kararlaştırılmadıkça veya aksine düzenleme bulunmadıkça temsil giderlerinden oluşan taraf masrafları, esasa ilişkin karardan bağımsız olarak harcamayı yapan tarafın üzerinde kalır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy