Ceza ve Hukuk Yargılamasında Süre Tutum ve İstinaf

by Avukat Erdal Ersoy
Ceza ve Hukuk Yargılamasında Süre Tutum ve İstinaf

Ceza yargılamasında istinaf başvurusu, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren başlayarak iki haftalık süre zarfında hükmü kuran mahkemeye sunulacak bir dilekçeyle veya zabıt kâtibine tutanağa geçirilip hâkime onaylatılacak sözlü beyanla gerçekleştirilir. Tutuklu sanıklar bakımından ise Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 263 üncü maddesinde yer alan özel düzenleme saklı tutulmuştur.

5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 273Kaynağı aç
Madde 273 – (1) İstinaf istemi, hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğ edildiği tarihten itibaren iki hafta içinde hükmü veren mahkemeye bir dilekçe verilmesi veya zabıt kâtibine bir beyanda bulunulması suretiyle yapılır; beyan tutanağa geçirilir ve tutanak hâkime onaylattırılır. Tutuklu sanık hakkında 263 üncü madde hükmü saklıdır. [116] (2) (Mülga:2/3/2024-7499/18 md.) (3) (Değişik: 18/6/2014-6545/75 md.) Ağır ceza mahkemelerinde bulunan Cumhuriyet savcıları, mahkemelerinin yargı çevresi içerisindeki asliye mahkemelerinin hükümlerine karşı, kararın o yer Cumhuriyet başsavcılığına geliş tarihinden itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna başvurabilirler.116 (4) Sanık ve bu Kanuna göre katılan sıfatını almış olanlar ile katılma isteği karara bağlanmamış, reddedilmiş veya katılan sıfatını alabilecek surette suçtan zarar görmüş bulunanların dilekçe veya beyanında, başvuruya ilişkin nedenlerin gösterilmemesi inceleme yapılmasına engel olmaz. (5) Cumhuriyet savcısı, istinaf yoluna başvurma nedenlerini gerekçeleriyle birlikte yazılı isteminde açıkça gösterir. Bu istem ilgililere tebliğ edilir. İlgililer, tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde bu husustaki cevaplarını bildirebilirler.116 Eski hâle getirme süresi içinde istinaf süresinin işlemesi

Ceza Mahkemesi Kararlarında İstinaf Yolu ve Resen İnceleme

İlk derece ceza mahkemelerinden verilen hükümlere karşı kural olarak istinaf kanun yoluna başvurulabilmektedir. Ancak on beş yıl ve daha fazla hapis cezalarına ilişkin ilk derece mahkemesi hükümleri, bölge adliye mahkemesince resen incelenir.

5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 272Kaynağı aç
Madde 272 – (1) İlk derece mahkemelerinden verilen hükümlere karşı istinaf yoluna başvurulabilir. Ancak, onbeş yıl ve daha fazla hapis cezalarına ilişkin hükümler, bölge adliye mahkemesince re'sen incelenir. (2) Hükümden önce verilip hükme esas teşkil eden veya başkaca kanun yolu öngörülmemiş olan mahkeme kararlarına karşı da hükümle birlikte istinaf yoluna başvurulabilir. (3) Ancak; a) (Değişik: 31/3/2011-6217/23 md.) Hapis cezasından çevrilen adlî para cezaları hariç olmak üzere, sonuç olarak belirlenen onbeşbin Türk Lirası dâhil adlî para cezasına mahkûmiyet hükümlerine,[115] b) Üst sınırı beşyüz günü geçmeyen adlî para cezasını gerektiren suçlardan beraat hükümlerine, c) Kanunlarda kesin olduğu yazılı bulunan hükümlere, Karşı istinaf yoluna başvurulamaz. (Ek cümle:14/4/2020-7242/17 md.) Bu suretle verilen hükümler tekerrüre esas olmaz. İstinaf istemi ve süresi

Süre Tutum Uygulaması ve Kanun Değişiklikleri

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun istinaf istemini düzenleyen 273 üncü maddesinin ikinci fıkrası, 7499 sayılı Kanun'un 18 inci maddesi doğrultusunda mülga edilmiştir.

Kanun Yollarına Başvuruda Geçiş Rejimi

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun Geçici 6 ncı maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca; kanun yollarına başvuru şekli ve süreleri ile bu sürelerin tebliğden itibaren başlamasına ve cevap sürelerine ilişkin kanuni değişiklikler, 1/6/2024 tarihinde ve sonrasında verilen kararlar hakkında uygulanır. Bu tarihten önce verilen kararlar hakkında ise anılan Kanunla yapılan değişikliklerden önceki hükümler ile yürürlükten kaldırılan hükümlerin uygulanmasına devam edilir.

5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. Geçici Madde 6Kaynağı aç
Geçici Madde 6- (Ek:2/3/2024-7499/22 md.) (1) Bu maddeyi ihdas eden Kanunla bu Kanunda yapılan düzenlemeler bakımından aşağıdaki hükümler uygulanır: a) Eski hâle getirme kurumuna ilişkin olarak 41 inci maddenin birinci fıkrasında yapılan değişiklik, 1/6/2024 tarihinde ve sonrasında kalkan engeller bakımından uygulanır. Bu tarihten önce kalkan engeller bakımından bu maddeyi ihdas eden Kanunla yapılan değişiklikten önceki hükümlerin uygulanmasına devam olunur. b) Kovuşturmaya yer olmadığına dair karara itiraz süresine ilişkin olarak 173 üncü maddenin birinci fıkrasında yapılan değişiklik, 1/6/2024 tarihinde ve sonrasında verilen kararlar hakkında uygulanır. Bu tarihten önce verilen kararlar hakkında bu maddeyi ihdas eden Kanunla yapılan değişiklikten önceki hükümlerin uygulanmasına devam olunur. c) Kanun yollarına başvuru şekli ve süreleri ile bu sürelerin tebliğden itibaren başlamasına ve cevap sürelerine ilişkin 268, 273, 276, 277, 291, 294, 296, 297, 308, 308/A, 319 ve 320 nci maddelerde yapılan değişiklikler, 1/6/2024 tarihinde ve sonrasında verilen kararlar hakkında uygulanır. Bu tarihten önce verilen kararlar hakkında bu maddeyi ihdas eden Kanunla yapılan değişikliklerden önceki hükümler ile yürürlükten kaldırılan hükümlerin uygulanmasına devam olunur. d) Temyiz süresi ile bu sürenin kararın tebliğinden itibaren işlemeye başlamasına ve cevap süresine ilişkin 291, 296 ve 297 nci maddelerde yapılan değişiklikler, 23/3/2005 tarihli ve 5320 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanunun 8 inci maddesinin birinci fıkrası kapsamında olup da 1/6/2024 tarihinde ve sonrasında verilen kararlar hakkında da uygulanır. e) Bu maddeyi ihdas eden Kanunla yürürlükten kaldırılan; 275 inci maddenin ikinci fıkrası, 293 üncü maddenin ikinci fıkrası ve 295 inci maddesi hükümlerinin, 1/6/2024 tarihinden önce verilen kararlar bakımından uygulanmasına devam olunur. (2) a) Bu maddeyi ihdas eden Kanunla 231 inci maddenin onbirinci ve onikinci fıkrasında yapılan kanun yoluna ilişkin değişiklikler, 1/6/2024 tarihi ve sonrasında verilen hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararları hakkında uygulanır. b) 1/6/2024 tarihinden önce verilen hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararları hakkında itiraz kanun yolunun uygulanmasına devam olunur. Bu itirazlar, bu maddeyi ihdas eden Kanunla 231 inci maddenin onikinci fıkrasında yapılan değişiklikten önceki hükümlere göre sonuçlandırılır. c) 1/6/2024 tarihinden önce verilen hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararlarıyla ilgili olarak 231 inci maddenin onbirinci fıkrası gereğince hükmün açıklanması veya yeniden kurulması hâlinde, bu maddeyi ihdas eden Kanunla 231 inci maddenin onbirinci fıkrasında yapılan değişiklikten önceki kanun yoluna ilişkin hükümler uygulanır. d) 1/6/2024 tarihinden önce verilen hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararları bakımından sanığın kabul etmesi şartı aranmaya devam olunur. (3) Bu maddeyi ihdas eden Kanunla 141 inci maddede yapılan düzenlemeler, 1/6/2024 tarihinden sonra kesinleşen karar veya hükümler bakımından uygulanır. (4) Bu maddeyi ihdas eden Kanunla 142 nci maddede yapılan değişiklikler, 1/6/2024 tarihinde ve sonrasında yapılan istemler bakımından uygulanır. Bu tarihten önce yapılan istemlere, kesinleşinceye kadar bu maddeyi ihdas eden Kanunla 142 nci maddede yapılan değişiklikten önceki hükümlere göre yargı mercilerince bakılmaya devam olunur. Bu fıkrada yer alan düzenlemeler ile bu maddeyi ihdas eden Kanunla 142 nci maddede yapılan değişiklikler, mülga 7/5/1964 tarihli ve 466 sayılı Kanun Dışı Yakalanan veya Tutuklanan Kimselere Tazminat Verilmesi Hakkında Kanun uyarınca yapılan veya yapılacak olan istemler hakkında da kıyasen uygulanır.

Ceza Muhakemesi Kanunu'nun Geçici 6 ncı maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi uyarınca; temyiz başvuru süresi, bu sürenin tebliğle işlemeye başlaması ve cevap sürelerine dair yasal düzenlemeler, 5320 sayılı Kanun'un 8 inci maddesinin ilk fıkrası kapsamındaki ilamlar da dâhil olmak üzere 1/6/2024 tarihi ve sonrasındaki kararlarda hüküm ifade eder. Aynı fıkranın (e) bendinde ise yürürlükten kaldırılan 275 inci maddenin ikinci fıkrası, 293 üncü maddenin ikinci fıkrası ve 295 inci maddesi kurallarının, anılan tarihten önce tesis edilmiş kararlara tatbik edilmeye devam edileceği hüküm altına alınmıştır.

İstinaf Başvurusunda Gerekçe ve Beyan Kuralları

Yargılamada sanık, katılan sıfatını iktisap etmiş kişiler, katılma talebi karara bağlanmamış veya reddedilmiş olanlar ile suçtan zarar görenlerin sundukları başvuru dilekçesinde yahut beyanında kanun yolu nedenlerine yer vermemiş olmaları, istinaf incelemesinin yapılmasına engel teşkil etmez.

Cumhuriyet savcısı ise istinaf yoluna başvurma nedenlerini gerekçeleriyle birlikte yazılı isteminde açıkça belirtir. Bu istem ilgililere tebliğ edilir ve ilgililer tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde cevaplarını bildirebilirler. Ağır ceza mahkemelerinde bulunan Cumhuriyet savcıları açısından, mahkemelerinin yargı çevresi içerisindeki asliye mahkemelerinin hükümlerine karşı istinaf süresi, kararın o yer Cumhuriyet başsavcılığına geliş tarihinden itibaren iki haftadır.

Hukuk Yargılamasında İstinaf Başvuru Süresi

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 345 inci maddesi uyarınca hukuk davalarında istinaf kanun yoluna müracaat süresi iki hafta olarak belirlenmiştir. Söz konusu yasal süre, mahkeme ilamının usulünce ilgililere tebliğ edilmesiyle işlemeye başlarken, özel kanunlarda yer verilen farklı başvuru süreleri saklıdır.

6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 345Kaynağı aç
MADDE 345- (1) İstinaf yoluna başvuru süresi iki haftadır. Bu süre, ilamın usulen taraflardan her birine tebliğiyle işlemeye başlar. İstinaf yoluna başvuru süresine ilişkin özel kanun hükümleri saklıdır. İstinaf dilekçesinin reddi
Ceza mahkemesi kararlarında istinaf süresi ne kadardır?

Ceza muhakemesinde istinaf süresi, gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren iki hafta olup dilekçeyle veya zabıt kâtibine beyanla kullanılır.

İstinaf dilekçesinde gerekçe gösterilmemesi incelemeyi engeller mi?

Sanık, katılan veya suçtan zarar görenlerin dilekçelerinde başvuru nedenlerini belirtmemesi istinaf incelemesinin yapılmasına engel teşkil etmez.

Cumhuriyet savcısının istinaf talebine karşı cevap süresi kaç gündür?

Cumhuriyet savcısının gerekçeli istinaf isteminin ilgililere tebliğinden itibaren cevap verme süresi iki haftadır.

Hukuk mahkemelerinde istinaf süresi ne zaman başlar?

Hukuk davalarında istinaf süresi iki hafta olup ilamın usulen taraflardan her birine tebliğ edilmesiyle işlemeye başlar.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Avukat Erdal Ersoyİletişim ve randevu