Sürekli arızalanan cep telefonlarında tüketicinin ödediği satış bedelinin iadesini talep edebilmesi, malın 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamında ayıplı sayılmasına ve yasal seçimlik hakların usulünce kullanılmasına bağlıdır. Teslim anında kararlaştırılan nitelikleri taşımayan veya lüzumlu özellikleri eksik olan cihazlar sözleşmeye aykırı kabul edilir. Ayıp halinde tüketiciye sözleşmeden dönme hakkı tanınmakta olup bu hak kullanıldığında satış bedelinin tamamının geri verilmesi yasal bir yükümlülüktür.
6502 sayılı TÜKETİCİNİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN m. 8Kaynağı aç
6502 sayılı TÜKETİCİNİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN m. 11Kaynağı aç
Ayıplı Mal Tanımı ve Cep Telefonlarındaki Ayıp Türleri
6502 sayılı Kanunun 8. maddesinin birinci fıkrasına göre ayıplı mal, teslim anında taraflarca kararlaştırılan örnek veya modele uygun bulunmayan ya da objektif olarak taşıması gereken nitelikleri barındırmaması sebebiyle sözleşmeye aykırılık oluşturan maldır.
Cihazın ambalajında, etiketinde, tanıtma ve kullanma kılavuzunda, internet portalında yahut reklam ve ilanlarında belirtilen niteliklerden birini içermemesi ayıplı mal sayılır. Ayrıca satıcı tarafından vaat edilen veya teknik düzenlemesinde belirlenen vasfa aykırı olan, benzer ürünlerin tahsis amacını karşılamayan, tüketicinin makul beklentilerini zedeleyen maddi, hukuki veya ekonomik eksiklikler de Kanunun 8. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca ayıp niteliğindedir.
Tüketicinin Seçimlik Hakları ve Bedel İadesi Talebi
Cep telefonunun ayıplı olduğunun tespit edilmesi halinde tüketici, 6502 sayılı Kanunun 11. maddesinin birinci fıkrası uyarınca dört temel seçimlik haktan birini tercih edebilir. Bu haklar satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme, cihazı alıkoyup ayıp oranında satış bedelinden indirim isteme, aşırı masraf gerektirmediği takdirde masrafları satıcıya ait olmak üzere ücretsiz onarım isteme ve imkân bulunması halinde ayıpsız misli ile değiştirilmesini talep etmedir. Satıcı, tüketicinin tercih ettiği talebi yerine getirmekle yükümlüdür.
Tüketici sözleşmeden dönme hakkını kullandığında, 6502 sayılı Kanunun 11. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca ödemiş olduğu bedelin tümü derhal kendisine iade edilir. Garanti süresi içinde kronik arızalar nedeniyle yasal şartların oluşması halinde sözleşmeden dönülerek yapılan iadede, tüketiciden kullanım bedeli veya yıpranma payı kesintisi yapılmaksızın bedelin eksiksiz iadesi gerekir.
Tamir Süresinin Aşılması ve Arıza Tekrarında Seçimlik Haklar
6502 sayılı Kanunun 11. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca, ücretsiz onarım veya ayıpsız misliyle değiştirme talebi satıcıya, üreticiye veya ithalatçıya yöneltilmesinden itibaren kural olarak azami otuz iş günü içinde yerine getirilir. Ancak Kanunun 58. maddesi uyarınca çıkarılan yönetmelik eki listede yer alan mallara ilişkin ücretsiz onarım talebinin, yönetmelikte belirlenen azami tamir süresi içinde yerine getirilmesi zorunludur; aksi hâlde tüketici diğer seçimlik haklarını kullanmakta serbesttir.
Ücretsiz onarım veya malın ayıpsız misli ile değiştirilmesinin satıcı için orantısız güçlükleri beraberinde getirecek olması hâlinde tüketici, 6502 sayılı Kanunun 11. maddesinin üçüncü fıkrası gereğince sözleşmeden dönme veya ayıp oranında bedelden indirim haklarından birini kullanabilir. Orantısızlığın tayininde malın ayıpsız değeri, ayıbın önemi ve diğer seçimlik haklara başvurmanın tüketici açısından sorun teşkil edip etmeyeceği dikkate alınır. Ayrıca garanti süresi içinde bir yıl içerisinde aynı arızanın en az iki defa tekrarlaması, farklı arızaların en az dört defa meydana gelmesi veya garanti süresince farklı arızaların altı defadan fazla ortaya çıkması sebebiyle maldan yararlanmanın süreksizleşmesi durumunda da tüketicinin seçimlik haklarını kullanması mümkündür.
Üretici ve İthalatçının Müteselsil Sorumluluğu ile Masraflar
Tüketicinin ücretsiz onarım veya malın ayıpsız misli ile değiştirilmesi hakları üretici veya ithalatçıya karşı da kullanılabilir. 6502 sayılı Kanunun 11. maddesinin ikinci fıkrası gereğince bu hakların yerine getirilmesi konusunda satıcı, üretici ve ithalatçı müteselsilen sorumludur. Üretici veya ithalatçı, malın kendisi tarafından piyasaya sürülmesinden sonra ayıbın doğduğunu ispat ettiği takdirde bu sorumluluktan kurtulur.
Seçimlik hakların işletilmesi nedeniyle doğan bütün masraflar, 6502 sayılı Kanunun 11. maddesinin altıncı fıkrası uyarınca tüketicinin belirlediği hakkı yerine getiren muhatapça karşılanır. Tüketici, seçimlik haklarından herhangi birini kullanırken bu hakkın yanında 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu hükümlerine dayanarak tazminat talebinde bulunma imkânına da sahiptir.
Zamanaşımı Süreleri ve Arabuluculuk Şartı
Kanunlarda veya taraflar arasındaki sözleşmede daha uzun bir süre belirlenmediği takdirde, ayıplı maldan sorumluluk, ayıp daha sonra ortaya çıkmış olsa bile malın tüketiciye teslim tarihinden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir. 6502 sayılı Kanunun 12. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca ayıp, ağır kusur ya da hile ile gizlenmişse zamanaşımı hükümleri uygulanmaz.
6502 sayılı TÜKETİCİNİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN m. 12Kaynağı aç
6502 sayılı Kanunun 73/A maddesinin birinci fıkrası uyarınca tüketici mahkemelerinde görülen uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Buna karşın Tüketici Hakem Heyetinin görevi kapsamında kalan uyuşmazlıklar ile Hakem Heyeti kararlarına karşı yapılan itirazlarda dava şartı olarak arabuluculuk uygulanmaz. Kanunun 73. maddesinin altıncı fıkrası ve 74. maddesindeki davalar ile taşınmazın aynından doğan uyuşmazlıklar da bu şartın istisnaları arasındadır. Ayrıca Kanunun 73/A maddesinin ikinci fıkrasına göre 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A maddesinin onbirinci fıkrası tüketici mahkemelerindeki süreçte tüketici aleyhine tatbik edilmez.
6502 sayılı TÜKETİCİNİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN m. 73/AKaynağı aç
Sürekli arızalanan telefonda bedel iadesi nasıl talep edilir?
Cihazın ayıplı çıkması veya yasal tamir süresinin aşılması halinde tüketici 6502 sayılı Kanunun 11. maddesi kapsamında sözleşmeden dönerek ödediği satış bedelinin tamamının derhal iadesini satıcıdan talep edebilir.
Cep telefonunda yasal tamir süresi ne kadardır?
Ayıplı mallarda ücretsiz onarım talebi Kanun gereğince kural olarak azami otuz iş günü içinde, ilgili yönetmelik eki listede yer alan mallarda ise yönetmelikte öngörülen azami tamir süresi içinde tamamlanmalıdır.
Bedel iadesinde yıpranma veya kullanım kesintisi yapılabilir mi?
6502 sayılı Kanunun 11. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca sözleşmeden dönüldüğünde ödenen bedelin tümü derhal tüketiciye iade edilir; garanti süresi içinde kronik arıza nedeniyle şartlar oluştuğunda ise tüketiciden kullanım bedeli veya yıpranma payı kesintisi yapılmaksızın iade gerçekleştirilir.
Ayıplı telefona ilişkin haklar hangi sürede ileri sürülmelidir?
Kanunlarda veya sözleşmede daha uzun bir süre öngörülmedikçe ayıplı maldan sorumluluk malın tüketiciye tesliminden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir; ayıbın ağır kusur veya hile ile gizlenmesi hâlinde ise zamanaşımı hükümleri uygulanmaz.
Tüketici Mahkemesinde dava açmadan önce arabuluculuk zorunlu mudur?
Evet, 6502 sayılı Kanunun 73/A maddesinin birinci fıkrası uyarınca tüketici mahkemelerinde görülen uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır; tüketici hakem heyetinin görevi kapsamındaki uyuşmazlıklar ise bu şartın istisnasıdır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy