Sermaye piyasası mevzuatı çerçevesinde, Türkiye Muhasebe Standartları ve Türkiye Finansal Raporlama Standartları uyarınca düzenlenen finansal tablolarda enflasyon muhasebesinin uygulanmasına ilişkin temel ilkeler düzenlenmiştir. Bu kapsamda yatırım fonları enflasyon muhasebesi tatbikinden istisna tutulurken; ihraççı şirketler için düzeltilmemiş finansal verilerin paylaşılması, kâr payı dağıtımında yasal kayıtların kontrolü ve özkaynak kalemlerindeki muhasebe işlemleri belirli kurallara bağlanmıştır.
Yatırım Fonlarında Enflasyon Muhasebesi Muafiyeti
Yatırım fonları, Türkiye Muhasebe Standartları ve Türkiye Finansal Raporlama Standartları kapsamında hazırlayacakları finansal tablolarda enflasyon muhasebesi uygulamayacaktır. Söz konusu muafiyetin yerine getirilmesinde 165 sayılı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği hükümleri de dikkate alınır.
Düzeltilmemiş Finansal Rapor Bilgilerinin Açıklanma Koşulları
İhraççı kuruluşların yönetim kurulları ile finansal raporlamadan sorumlu yöneticilerine, 2023 yılı finansal tablolarına özgü olarak, enflasyon düzeltmesine tabi tutulmamış finansal rapor bilgilerini yatırımcılara ve analistlere açıklama yetkisi tanınmıştır.
Enflasyon düzeltmesi yapılmamış bilgilerin kamuoyuna veya piyasa aktörlerine aktarılması, finansal tablo kapsamına giren verilerin eksiksiz ve bir bütün halinde yayımlanması sonucunu doğurmamalıdır. Tanınan açıklama yetkisi sadece kritik beklenti ve varsayımların değerlendirilmesine imkân tanınması amacıyla sınırlı şekilde kullanılabilir. Bunun yanında söz konusu bilgilerin bağımsız denetimden geçip geçmediğinin açıkça belirtilmesi ve kamuyu aydınlatma mevzuatı uyarınca Kamuyu Aydınlatma Platformunda özel durum açıklaması yapılması şarttır.
Kâr Dağıtımında Yönetim Organının Sorumluluğu
Enflasyon muhasebesine göre düzeltilmiş finansal tablo tanzim eden ihraççıların kâr payı dağıtım süreçlerinde belirli yükümlülükleri yerine getirmesi gerekir. Dağıtılması kararlaştırılan kâr payı tutarının, enflasyon düzeltmesi neticesinde yasal kayıtlarda yer alan ve dağıtıma konu edilebilecek kâr dağıtım kalemleri dahilinde karşılığının bulunduğunun denetlenmesi zorunludur. Ayrıca yasal defter ve kayıtlardaki mahsup işlemlerinin yapılması ihraççı ile şirket yönetim kurulunun sorumluluk alanındadır.
Özkaynak Kalemlerinde Yapılacak Muhasebesel İşlemler
TMS 29 Yüksek Enflasyonlu Ekonomilerde Finansal Raporlama standardı uyarınca düzeltilmiş finansal tablolarda özkaynak kalemlerine ilişkin muhasebe süreçleri öngörülmüştür. Bu doğrultuda Ödenmiş Sermaye Hesabı, Sermaye Düzeltme Farkları, Ortak Kontrole Tabi Teşebbüs veya İşletmeleri İçeren Birleşmelerin Etkisi, Yeniden Değerleme ve Ölçüm Kazançları ya da Kayıpları, Kardan Ayrılan Kısıtlanmış Yedekler, Yasal Yedekler, Paylara İlişkin Primler veya İskontolar ile Geçmiş Yıllar Kârları veya Zararları kalemlerinde muhasebesel aksiyonların alınması gerekmektedir.
Yürürlükten Kaldırılan Önceki Kurul Düzenlemeleri
Sermaye Piyasası Kurulu tarafından oluşturulan güncel düzenleme çerçevesiyle birlikte geçmiş dönemlerde yayımlanan muhtelif kurul duyuruları ve kararları yürürlükten kaldırılmıştır. Bu kapsamda SPK’nın 2003/63 sayılı Haftalık Bülteni’nde yayımlanan duyurunun birinci ve ikinci kısımları, 2004/10 sayılı Haftalık Bülteni’nde yer alan duyurunun ikinci kısmının B, C, D ve E bentleri ile 2005/2 sayılı Haftalık Bülteni’nde ilan edilen duyurunun ikinci kısmı yürürlükten kalkmıştır. Ayrıca geçmiş dönem kurul kararlarının ilgili hükümleri de ilga edilmiştir.
Yatırım fonları finansal tablolarında enflasyon düzeltmesi yapmak zorunda mıdır?
Hayır, yatırım fonları 165 sayılı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği hükümleri çerçevesinde TMS/TFRS uyarınca düzenleyecekleri finansal tablolarda enflasyon muhasebesi uygulamasından muaf tutulmuştur.
Düzeltilmemiş finansal bilgiler analist ve yatırımcılara nasıl açıklanabilir?
İhraççı yönetim kurulu ve yetkili yöneticileri 2023 yılı finansal tabloları için bu bilgileri açıklayabilir; ancak açıklama finansal tabloları bütün halinde kapsamamalı, yalnızca beklenti ve varsayımların değerlendirilmesiyle sınırlı kalmalı, bağımsız denetim durumu belirtilmeli ve Kamuyu Aydınlatma Platformunda özel durum açıklaması yapılmalıdır.
Enflasyon düzeltmesi yapan ihraççılarda kâr payı karşılığı kontrolü kime aittir?
Dağıtılacak kâr payı tutarının yasal kayıtlardaki dağıtılabilir kalemlerde karşılığının bulunduğunun kontrolü ve yasal kayıtlardaki mahsup işlemlerinin yürütülmesi ihraççı ile yönetim kurulunun sorumluluğundadır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy