Fransa'da şirket kurmak; faaliyete uygun hukuki formun seçilmesi, ana sözleşmenin hazırlanması, sermaye blokajı ve merkezi tescil adımlarının tamamlanmasıyla gerçekleşir. Fransa'da şirket kuruluşuna ilişkin temel yasal formaliteler guichet des formalités des entreprises adı verilen merkezi dijital platform üzerinden yürütülmektedir.
Bireysel İşletme ve Tüzel Kişilik Ayrımı
Fransa'da bağımsız çalışmak isteyen girişimciler için entreprise individuelle (bireysel işletme) modeli statü hazırlama ve sermaye koyma zorunluluğu barındırmayan sade bir yapı sunar. Buna karşılık bir şirket kurulduğunda işletmeden bağımsız bir tüzel kişilik meydana gelir, resmi statüler düzenlenir, sermaye yapısı tayin edilir ve kurumsal bir organizasyon oluşturulur. Düzenlemeye tabi bazı meslek kollarında ise klasik ticari şirket modelleri yeterli kabul edilmeyip mesleğe özgü özel şirket türlerinin kurulması zorunlu kılınabilir.
Fransa'daki Başlıca Şirket Türleri ve Sermaye Kuralları
Fransa'da yaygın olarak tercih edilen limited şirket modellerinden SARL yapısında ortakların sorumluluğu taahhüt ettikleri sermaye payı ile sınırlıdır ve bu tür için asgari bir yasal sermaye eşiği öngörülmemiştir. SARL kuruluşunda nakit sermayenin en az yüzde 20'sinin peşin ödenmesi gerekirken, kalan bakiye beş yıl içinde tamamlanabilir. Tek ortaklı limited şirket niteliğindeki EURL modelinde de asgari sermaye zorunluluğu bulunmamakta ve şirket fiilen 1 avro sermaye ile faaliyete geçebilmektedir.
Basitleştirilmiş anonim şirket formundaki SAS modelinde sermaye miktarı ortaklar tarafından serbestçe kararlaştırılır; şirket yönetimi ve karar alma usulleri ana sözleşme maddeleriyle esnek biçimde düzenlenebilir. Bu modelde şirket başkanı sosyal güvenlik rejimi yönünden assimilé salarié statüsünde değerlendirilir. Tek ortaklı SASU modelinde nakit sermayenin en az yüzde 50'sinin kuruluşta ödenmesi zorunlu olup kalanı beş yıl içinde ödenebilir. SASU nezdinde tek bir ayni katkının 30.000 avroyu geçmemesi ve tüm ayni katkıların sermayenin yarısını aşmaması durumunda ayni sermaye eksperi atanması şartı kaldırılarak kolaylaştırılmış rejim işletilebilir. Klasik anonim şirket niteliğindeki SA modelinde ise asgari kuruluş sermayesi 37.000 avro olup nakit sermayenin en az yüzde 50'sinin tescilden önce ödenmesi şarttır.
Şirket Kuruluş Süreci ve Tescil İşlemleri
Fransa'da şirket kuruluş tescilinden önce şirketin idari ve hukuki işleyişini belirleyen statülerin hazırlanarak imzalanması zorunludur. Nakit sermaye bir banka hesabına veya yetkili emanet kurumuna yatırılarak şirket tescil edilene kadar bloke ettirilir. Şartların gerektirdiği ayni sermaye katkılarında ise değer tespiti için commissaire aux apports görevlendirilmesi gerekir.
Şirket merkezi; kurucunun ikametgâhı, kiralanmış bir ofis, ortak çalışma alanı veya profesyonel bir domiciliation adresi olarak belirlenebilir. Şirket merkezinin bulunduğu yer, kuruluş ilanının verileceği departmanı ve yetkili ticaret sicili birimini belirler. Tescil başvurusundan önce ilgili departmanda yetkilendirilmiş journal d’annonces légales veya yetkili çevrim içi basın organında kuruluş ilanı verilmeli ve temin edilen ilan belgesi (attestation de parution) tescil dosyasına eklenmelidir. Tescil sürecinde şirketin lehdar gerçek kişileri (bénéficiaires effectifs) dijital sistem üzerinden bildirilir ve ileride yaşanacak pay sahipliği değişikliklerinin de güncellenmesi zorunludur.
Vergilendirme Esasları ve E-Fatura Düzenlemesi
Fransa'da kurumlar vergisinin genel oranı yüzde 25 olarak uygulanmaktadır; gerekli şartları sağlayan küçük işletmelerde ise kârın belirli bir dilimi için yüzde 15 oranında indirimli vergi tatbik edilebilir. Şirket türüne ve tercihlere bağlı olarak belirli koşullarla gelir vergisi rejimine geçiş hakkı da tanınmaktadır. Bağımsız veya ticari faaliyette bulunan işletmeler yerel bir vergi olan CFE (cotisation foncière des entreprises) mükellefidir; yeni kurulan teşebbüslere ilk faaliyet yılında özel bir rejim uygulanır. Öte yandan Fransa'da yerleşik tüm işletmeler için e-fatura alma mecburiyeti 1 Eylül 2026'da, KOBİ ve mikro işletmeler için e-fatura düzenleme mecburiyeti ise 1 Eylül 2027 tarihinde yürürlüğe girecektir.
Yabancılar İçin Oturum İzni ve Faaliyet Şartları
Avrupa Birliği dışı ülke vatandaşlarının Fransa'da bizzat ticari, sınai, zanaat veya serbest meslek faaliyeti yürütebilmesi için bu faaliyete yasal olarak izin veren bir oturum belgesi edinmesi gerekir. Buna karşılık Fransa'ya yerleşmeksizin yalnızca dışarıdan sermaye koyarak ortak veya yatırımcı sıfatıyla kalacak yabancılar için oturum belgesi zorunluluğu bulunmaz. Fransa'da fiilen bulunarak işini yönetecek yabancı girişimciler entrepreneur/profession libérale kartına başvurabilir ya da 300.000 avro doğrudan yatırım veya 30.000 avro şirket kurma projesi eşikleriyle talent-porteur de projet rejiminden faydalanabilir.
Fransa'da şirket kuruluş başvurusu nereye yapılır?
Fransa'da şirket kuruluşuna ilişkin tüm temel resmi işlemler guichet des formalités des entreprises isimli merkezi dijital portal üzerinden gerçekleştirilir.
Fransa'da limited şirket kurmak için asgari sermaye şartı var mıdır?
SARL türünde asgari yasal sermaye sınırı aranmaz ve nakit sermayenin en az yüzde 20'si peşin ödenir; tek ortaklı EURL ise fiilen 1 avro sermaye ile kurulabilir.
Fransa'da şirket ortağı olmak için oturum izni zorunlu mudur?
Fransa'da ikamet etmeyip yalnızca uzaktan yatırımcı veya hissedar olarak kalacak yabancılar için oturum izni gerekmez; ancak ticari faaliyeti bizzat yürütecek AB dışı girişimcilerin uygun oturum izni alması şarttır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy