Sözleşmeli er olabilmek için güvenlik soruşturmasının olumlu sonuçlanmış olması gerekir. Güvenlik soruşturmasının sonucu henüz gelmemişse arşiv araştırmasının olumlu sonuçlanmış olması bu şart yönünden yeterlidir. Güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlanması ise ön sözleşmenin ve sözleşmenin süresinin bitiminden önce feshi sebepleri arasındadır.
6191 sayılı SÖZLEŞMELİ ERBAŞ VE ER KANUNU m. 3Kaynağı aç
6191 sayılı SÖZLEŞMELİ ERBAŞ VE ER KANUNU m. 6Kaynağı aç
Güvenlik soruşturmasının olumlu sonuçlanması
6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu’nun 3. maddesinin üçüncü fıkrasının (f) bendi, güvenlik soruşturması olumlu sonuçlanmış olmayı sözleşmeli erlik nitelikleri arasında sayar. Bent, 15/8/2017 tarihli ve 694 sayılı KHK ile değiştirilmiş ve 1/2/2018 tarihli ve 7078 sayılı Kanunla aynen kabul edilmiştir.
Sözleşmeli er olabilme şartları arasında güvenlik soruşturmasının olumlu sonuçlanması da yer alır. Güvenlik soruşturmasının sonucu henüz gelmemişse aynı şart yönünden arşiv araştırmasının olumlu sonuçlanması aranır.
Danıştay 12. Daire, E. 2023/1958, K. 2023/7287Kaynağı aç
Sözleşmeli Erbaş ve Er Yönetmeliği’nin 7. maddesinin birinci fıkrasının (h) bendi de sözleşmeli erler bakımından güvenlik soruşturmasının olumlu sonuçlanmış olmasını arar. Yönetmelikteki bu şart, kanundaki olumlu sonuç şartıyla aynı yöndedir.
Sonuç gelmediğinde arşiv araştırması
6191 sayılı Kanun’un 3. maddesinin üçüncü fıkrasının (f) bendi, arşiv araştırmasının olumlu sonuçlanmış olmasını güvenlik soruşturmasının sonucunun henüz gelmediği hâle bağlar. Sonuç gelmişse değerlendirme, güvenlik soruşturmasının olumlu sonuçlanmış olması şartına göre yapılır.
Arşiv araştırmasına ilişkin bu imkân, güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlanmasını fesih sebebi olmaktan çıkarmaz. Olumsuz sonuç, kanunda ayrıca düzenlenen fesih sebebidir.
Ön sözleşmenin süresinden önce feshi
6191 sayılı Kanun’un 6. maddesinin birinci fıkrası, sözleşmeli er adaylarının ön sözleşmelerinin sayılan nedenlerle süresinin bitiminden önce feshedileceğini düzenler. Fıkranın (c) bendine göre adayın sözleşmeli er adayı olma şartlarından herhangi birini taşımadığının sonradan anlaşılması veya sözleşme süresi içinde bu şartlardan herhangi birini kaybetmesi fesih nedenidir.
Aynı fıkranın (d) bendi, güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlanmasını ön sözleşmenin süresinden önce feshi için ayrı sebep olarak düzenler. Bent, 15/8/2017 tarihli ve 694 sayılı KHK ile eklenmiş ve 1/2/2018 tarihli ve 7078 sayılı Kanunla aynen kabul edilmiştir. Bent, hangi bilginin soruşturmayı olumsuz kılacağını açıklamaz.
Şartlardan birinin sonradan taşınmadığının anlaşılması veya bu şartlardan birinin kaybedilmesi ile güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlanması, ön sözleşmenin süresinden önce feshi için ayrı bentlerde düzenlenmiştir.
Sözleşmenin süresinden önce feshi
6191 sayılı Kanun’un 6. maddesinin dördüncü fıkrasının (h) bendi, sözleşmeli erbaş ve erlerin sözleşmesi için güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlanmasını sözleşme süresinin bitiminden önce fesih sebepleri arasına alır. Bu hüküm, ön sözleşmeye ilişkin birinci fıkranın (d) bendiyle aynı konuda olsa da dördüncü fıkradaki sözleşme feshi düzenlemesidir.
(h) bendi de 15/8/2017 tarihli ve 694 sayılı KHK ile eklenmiş ve 1/2/2018 tarihli ve 7078 sayılı Kanunla aynen kabul edilmiştir. Ön sözleşme ile sözleşme feshi bentleri birbirinin yerine uygulanacak şekilde okunmamalıdır.
Olumsuz kabul edilen soruşturma üzerine açılan dava
Bir uyuşmazlıkta güvenlik soruşturması sonucu olumsuz kabul edilerek sözleşme feshedilmiştir. İlk derece mahkemesi, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar vermiştir.
İstinaf üzerine bölge idare mahkemesi, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar vermiştir.
Danıştay 12. Dairesinin E. 2023/1958, K. 2023/7287 sayılı kararında çoğunluk, henüz sonuçlanmamış savcılık soruşturması ve ceza davası dosyalarına dayanılarak yapılan araştırma ve incelemenin eksik kaldığını kabul etmiştir. Bu eksik incelemeyle verilen idare mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun reddinde hukuki isabet görülmemiştir.
Karar oyçokluğuyla verilmiş ve dosyanın yeniden bir karar verilmek üzere bölge idare mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir. Karşı oy, istinaf başvurusunun reddine ilişkin bölge idare mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve onanması gerektiği görüşündedir. Karşı oy, çoğunluğun sonucunun yerini almaz.
Bu karar, ilgili uyuşmazlıkta sonuçlanmamış soruşturma ve ceza dosyalarına dayalı incelemenin eksik bulunmasına ilişkindir. Sonuçlanmamış her ceza dosyasının güvenlik soruşturmasını veya fesih işlemini hangi sonuca bağlayacağı bu karardan genel kural olarak çıkarılamaz.
İptal davasında genel süre
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 7. maddesinin birinci fıkrasına göre, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hâllerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde dava açma süresi altmış gündür. Aynı maddenin ikinci fıkrasının (a) bendinde idari uyuşmazlıklarda sürenin, yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlayacağı düzenlenir.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 7Kaynağı aç
Özel kanunda ayrı süre gösterilmeyen hâllerde Danıştay ve idare mahkemelerinde dava açma süresi altmış gündür. İdari uyuşmazlıklarda süre, yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar.
Güvenlik soruşturması olumsuz sonuçlanırsa ne olur?
Olumsuz sonuç, sözleşmeli er adayının ön sözleşmesinin 6191 sayılı Kanun’un 6. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi uyarınca süresinden önce feshi sebebidir. Sözleşmeli erbaş ve erlerin sözleşmesi bakımından aynı sonuç, maddenin dördüncü fıkrasının (h) bendinde ayrı sebep olarak düzenlenmiştir.
Sonuç gelmeden arşiv araştırması yeterli olur mu?
Güvenlik soruşturmasının sonucu henüz gelmemişse arşiv araştırmasının olumlu sonuçlanmış olması yeterlidir. Bu imkân, 6191 sayılı Kanun’un 3. maddesinin üçüncü fıkrasının (f) bendinde bu hâle özgü düzenlenmiştir.
Şartın sonradan kaybedilmesi fesih nedeni midir?
Ön sözleşme, adayın şartlardan birini taşımadığının sonradan anlaşılması veya sözleşme süresi içinde bu şartlardan birini kaybetmesi nedeniyle süresinden önce feshedilir. Bu sebep, güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlanmasına ilişkin (d) bendinden farklıdır.
İptal davası hangi sürede açılır?
Özel kanunda ayrı süre gösterilmeyen hâllerde idare mahkemesinde dava açma süresi altmış gündür. İdari uyuşmazlıklarda süre, yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar.
Sonuçlanmamış ceza dosyası feshi kendiliğinden hukuka aykırı kılar mı?
Hayır. Danıştay 12. Dairesinin E. 2023/1958, K. 2023/7287 sayılı kararında hukuki isabetsizlik, sonuçlanmamış soruşturma ve ceza dosyalarına dayalı eksik incelemeyle verilen karara karşı istinafın reddine ilişkindir. Bu sonuç her olaya uygulanan bir kural değildir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

