Sosyal medya mecraları ve dijital haberleşme kanalları üzerinden gerçekleştirilen hukuka aykırı eylemler, Türk Ceza Kanunu kapsamında tehdit, şantaj, özel hayatın gizliliğini ihlal ve kişisel verileri hukuka aykırı olarak yayma suç tipleri altında cezai yaptırıma bağlanmıştır. Dijital ortamda iletilen mesajlar, ses kayıtları ve paylaşılan görseller, korunan hukuki değerin niteliğine göre bağımsız suç tiplerini meydana getirmektedir.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 106Kaynağı aç
yakınının hayatına, vücut veya cinsel dokunulmazlığına yönelik bir saldırı
gerçekleştireceğinden bahisle tehdit eden kişi, altı aydan iki yıla kadar hapis
cezası ile cezalandırılır. (Ek cümle:12/5/2022-7406/6 md.) Bu suçun
kadına karşı işlenmesi hâlinde cezanın alt sınırı dokuz aydan az olamaz.
Malvarlığı itibarıyla büyük bir zarara uğratacağından veya sair bir kötülük
edeceğinden bahisle tehditte ise, mağdurun şikayeti üzerine, iki aydan altı aya kadar hapis veya adlî para
cezasına hükmolunur.
(2) Tehdidin;
a) Silahla,
b) Kişinin kendisini tanınmayacak
bir hale koyması suretiyle, imzasız mektupla veya özel işaretlerle,
c) Birden fazla kişi tarafından
birlikte,
d) Var olan
veya var sayılan suç örgütlerinin oluşturdukları korkutucu güçten
yararlanılarak,
İşlenmesi halinde, fail hakkında
iki yıldan yedi yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.
(3) Tehdit amacıyla kasten öldürme,
kasten yaralama veya malvarlığına zarar verme suçunun işlenmesi halinde, ayrıca
bu suçlardan dolayı ceza verilir.
Şantaj
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 107Kaynağı aç
bir şeyi yapacağından veya yapmayacağından bahisle, bir kimseyi kanuna aykırı
veya yükümlü olmadığı bir şeyi yapmaya veya yapmamaya ya da haksız çıkar
sağlamaya zorlayan kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar
adlî para cezası ile cezalandırılır.
(2) (Ek: 29/6/2005 – 5377/14
md.) Kendisine veya başkasına yarar sağlamak maksadıyla bir kişinin şeref
veya saygınlığına zarar verecek nitelikteki hususların açıklanacağı veya isnat
edileceği tehdidinde bulunulması halinde de birinci fıkraya göre cezaya
hükmolunur.
Cebir
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 134Kaynağı aç
kimse, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Gizliliğin
görüntü veya seslerin kayda alınması suretiyle ihlal edilmesi halinde, verilecek
ceza bir kat artırılır.[59]
(2) (Değişik: 2/7/2012-6352/81 md.) Kişilerin özel hayatına
ilişkin görüntü veya sesleri hukuka aykırı olarak ifşa eden kimse iki yıldan
beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. İfşa edilen bu verilerin basın
ve yayın yoluyla yayımlanması halinde de aynı cezaya hükmolunur.
Kişisel verilerin kaydedilmesi
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 136Kaynağı aç
başkasına veren, yayan veya ele geçiren kişi, iki yıldan dört yıla kadar hapis
cezası ile cezalandırılır.[62]
(2) (Ek:17/10/2019-7188/17 md.) Suçun konusunun, Ceza Muhakemesi
Kanununun 236 ncı maddesinin beşinci ve altıncı fıkraları uyarınca kayda alınan
beyan ve görüntüler olması durumunda verilecek ceza bir kat artırılır.
Nitelikli haller
Sosyal Medya Yoluyla Tehdit Suçu ve Cezası
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 106. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bir kimsenin kendisinin veya yakınının hayatına, vücut veya cinsel dokunulmazlığına yönelik bir saldırı gerçekleştirileceğinden bahisle tehdit edilmesi hâlinde fail hakkında altı aydan iki yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. Bu fiilin kadına karşı işlenmesi durumunda ise kanun gereği belirlenecek cezanın alt sınırı dokuz aydan az olamaz. Söz konusu eylemler kural olarak re'sen soruşturulur.
Tehdit fiilinin malvarlığı itibarıyla büyük bir zarara uğratılacağı veya sair bir kötülük edileceği beyanıyla işlenmesi durumunda, mağdurun şikâyeti üzerine iki aydan altı aya kadar hapis veya adli para cezası tatbik edilir. Bu kapsamdaki eylemlerin soruşturulması kanunen mağdurun şikâyetine tabi bırakılmıştır.
Tehdit suçunun sosyal medya ve dijital haberleşme vasıtalarıyla işlenmesinde içeriğin herkese açık şekilde paylaşılması zorunlu değildir. WhatsApp, Instagram DM, Telegram, Facebook Messenger, SMS veya e-posta yoluyla muhataba gönderilen ifadeler de objektif bakımdan mağdur üzerinde korku ve endişe uyandırmaya elverişli bulunduğu takdirde tehdit suçunu oluşturabilir.
Tehdit Suçunun Nitelikli Hâlleri ve Birlikte İşlenen Suçlar
Tehdidin silahla, kişinin kendisini tanınmayacak bir hâle koyması suretiyle, imzasız mektupla veya özel işaretlerle, birden fazla kişi tarafından birlikte ya da var olan veya var sayılan suç örgütlerinin korkutucu gücünden yararlanılarak işlenmesi durumunda faile iki yıldan yedi yıla kadar hapis cezası verilir.
Failin tehdit maksadıyla kasten öldürme, kasten yaralama veya malvarlığına zarar verme fiillerini gerçekleştirmesi hâlinde, Türk Ceza Kanunu'nun 106. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca ayrıca bu suçlardan dolayı da cezalandırılması esastır.
Sosyal Medyada Şantaj Suçunun Kapsamı ve Cezası
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 107. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bir kimseyi sahip olduğu veya yükümlü bulunduğu bir işlemi yapacağından veya yapmayacağından bahisle hukuka aykırı ya da yükümlü olmadığı bir eylemi icraya, terk etmeye veya haksız menfaat sağlamaya zorlayan kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır.
Aynı maddenin ikinci fıkrasına göre, failin kendisine veya bir başkasına yarar sağlamak maksadıyla bir kişinin şeref veya saygınlığına zarar verecek nitelikteki hususları açıklayacağı veya isnat edeceği tehdidinde bulunması durumunda da faile bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası verilir.
Özel Hayatın Gizliliğini İhlal ve Kişisel Verilerin Yayılması
Kişilerin özel hayatının gizliliğini ihlal edenler hakkında Türk Ceza Kanunu'nun 134. maddesinin birinci fıkrası uyarınca bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası uygulanır; gizliliğin görüntü veya seslerin kayda alınması suretiyle ihlali hâlinde ceza bir kat artırılır. Özel hayata ilişkin görüntü veya seslerin hukuka aykırı olarak ifşa edilmesi durumunda ise iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası verilir ve söz konusu verilerin basın ve yayın yoluyla yayımlanması hâlinde de aynı ceza uygulanır.
Bir görüntünün geçmişte rızayla iletilmiş veya çekilmiş olması, o içeriğin üçüncü kişilere aktarılmasını veya sosyal ağlarda paylaşılmasını hukuka uygun kılmaz. Ayrıca ifşa fiilinin meydana gelmesi için içeriğin mutlaka herkese açık alanda sunulması aranmaz; özel görüntünün tek bir kişiye gönderilmesi, kapalı mesaj grubuna iletilmesi veya kapalı sosyal medya kanalına atılması da somut olayın özelliklerine göre ifşa sayılabilir.
Kişisel verileri hukuka aykırı biçimde başkasına veren, yayan veya ele geçiren kimse Türk Ceza Kanunu'nun 136. maddesi gereğince iki yıldan dört yıla kadar hapis cezasına çarptırılır. İhlale konu verilerin 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 236. maddesinin beşinci ve altıncı fıkraları uyarınca kayda alınmış beyan ve görüntülerden oluşması hâlinde verilecek ceza bir kat artırılmaktadır.
Dijital Verilerin İncelenmesi ve Bilgisayarlarda Arama Usulü
Soruşturma evresinde dijital delillerin toplanması 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 134. maddesindeki sıkı usul kurallarına tabidir. Somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebeplerinin mevcudiyeti ve başka surette delil elde etme olanağının bulunmaması durumunda, hâkim kararıyla veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının emriyle şüphelinin kullandığı bilgisayar, bilgisayar programları ve bilgisayar kütüklerinde arama yapılmasına, kopya çıkarılmasına ve metin hâline getirilmesine karar verilebilir. Cumhuriyet savcısının kararı yirmi dört saat içinde hâkim onayına sunulur; hâkimin onay vermemesi veya yirmi dört saat içinde karar tesis etmemesi durumunda çıkarılan kopyalar ve çözümü yapılan metinler derhâl imha edilir.
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 134Kaynağı aç
somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebeplerinin varlığı ve başka surette
delil elde etme imkânının bulunmaması halinde, hâkim veya gecikmesinde sakınca
bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısı tarafından şüphelinin kullandığı bilgisayar
ve bilgisayar programları ile bilgisayar kütüklerinde arama yapılmasına,
bilgisayar kayıtlarından kopya çıkarılmasına, bu kayıtların çözülerek metin
hâline getirilmesine karar verilir. (Ek üç cümle: 25/7/2018-7145/16 md.) Cumhuriyet
savcısı tarafından verilen kararlar yirmi dört saat içinde hâkim onayına
sunulur. Hâkim kararını en geç yirmi dört saat içinde verir. Sürenin dolması
veya hâkim tarafından aksine karar verilmesi hâlinde çıkarılan kopyalar ve
çözümü yapılan metinler derhâl imha edilir.
(2) Bilgisayar, bilgisayar
programları ve bilgisayar kütüklerine şifrenin çözülememesinden dolayı girilememesi veya gizlenmiş bilgilere
ulaşılamaması ya da işlemin uzun sürecek olması halinde çözümün yapılabilmesi
ve gerekli kopyaların alınabilmesi için, bu araç ve gereçlere elkonulabilir.
Şifrenin çözümünün yapılması ve gerekli kopyaların alınması halinde, elkonulan
cihazlar gecikme olmaksızın iade edilir.
(3) Bilgisayar veya bilgisayar kütüklerine elkoyma işlemi sırasında,
sistemdeki bütün verilerin yedeklemesi yapılır.
(4) Üçüncü fıkraya göre alınan yedekten bir kopya çıkarılarak şüpheliye
veya vekiline verilir ve bu husus tutanağa geçirilerek imza altına alınır.
(5) Bilgisayar veya bilgisayar kütüklerine elkoymaksızın da, sistemdeki
verilerin tamamının veya bir kısmının kopyası alınabilir. Kopyası alınan
veriler kâğıda yazdırılarak, bu husus tutanağa kaydedilir ve ilgililer
tarafından imza altına alınır.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Telekomünikasyon Yoluyla Yapılan İletişimin Denetlenmesi
İletişimin tespiti, dinlenmesi ve kayda alınması[33][34][35][36][37]
Şifrelerin çözülememesi, gizlenmiş kayıtlara ulaşılamaması veya teknik işlemlerin uzun sürecek olması hâlinde araç ve gereçlere elkonulabilir. Elkoyma işlemi gerçekleştirilirken sistemdeki tüm verilerin yedeklemesi yapılır ve bu yedekten bir nüsha şüpheliye veya vekiline tutanağa bağlanarak teslim edilir. Şifrenin çözümü ve gerekli kopyaların temin edilmesinin ardından elkonulan cihazlar gecikme olmaksızın iade edilir. Ayrıca araçlara elkonulmaksızın sistem verilerinin tamamının veya bir kısmının kopyalanması da mümkündür; kopyalanan bu veriler kâğıda yazdırılarak tutanak altına alınır ve ilgililerce imzalanır.
5651 Sayılı Kanun Uyarınca Erişim Engelleme Tedbirleri
İnternet ortamında yapılan yayın sebebiyle özel hayatının gizliliği ihlal edilen şahıslar, 5651 sayılı Kanun'un 9/A maddesi uyarınca doğrudan Kuruma başvurarak içeriğe erişimin engellenmesini isteyebilirler. Başvuru dilekçesinde ihlale neden olan internet yayınının tam adresi (URL), ihlalin hangi açılardan gerçekleştiğine ilişkin açıklama ve başvuranın kimlik bilgilerini ispatlayan belgeler eksiksiz yer almalıdır; bu bilgilerde noksanlık bulunması hâlinde talep işleme konulmaz. Erişim engelleme tedbiri URL bazında uygulanır.
5651 sayılı İNTERNET ORTAMINDA YAPILAN YAYINLARIN DÜZENLENMESİ VE BU YAYINLAR YOLUYLA İŞLENEN SUÇLARLA MÜCADELE EDİLMESİ HAKKINDA KANUN m. 9/AKaynağı aç
(Ek: 6/2/2014-6518/94
md.)
(1) İnternet ortamında yapılan yayın içeriği nedeniyle
özel hayatının gizliliğinin ihlal edildiğini iddia eden kişiler, Kuruma doğrudan
başvurarak içeriğe erişimin engellenmesi tedbirinin uygulanmasını isteyebilir.
(2) Yapılan bu istekte; hakkın ihlaline neden olan yayının
tam adresi (URL), hangi açılardan hakkın ihlal edildiğine ilişkin açıklama ve kimlik
bilgilerini ispatlayacak bilgilere yer verilir. Bu bilgilerde eksiklik olması hâlinde
talep işleme konulmaz.
(3) Başkan, kendisine gelen bu talebi uygulanmak üzere
derhâl Birliğe bildirir, erişim sağlayıcılar bu tedbir talebini derhâl, en geç dört
saat içinde yerine getirir.
(4) Erişimin engellenmesi, özel hayatın gizliliğini ihlal
eden yayın, kısım, bölüm, resim, video ile ilgili olarak (URL şeklinde) içeriğe
erişimin engellenmesi yoluyla uygulanır.
(5) Erişimin engellenmesini talep eden kişiler, internet
ortamında yapılan yayın içeriği nedeniyle özel hayatın gizliliğinin ihlal edildiğinden
bahisle erişimin engellenmesi talebini talepte bulunduğu saatten itibaren yirmi
dört saat içinde sulh ceza hâkiminin kararına sunar. Hâkim, internet ortamında yapılan
yayın içeriği nedeniyle özel hayatın gizliliğinin ihlal edilip edilmediğini değerlendirerek
vereceği kararını en geç kırk sekiz saat içinde açıklar ve doğrudan Kuruma gönderir;
aksi hâlde, erişimin engellenmesi tedbiri kendiliğinden kalkar.
(6) Hâkim tarafından verilen bu karara karşı Başkan tarafından
5271 sayılı Kanun hükümlerine göre itiraz yoluna gidilebilir.
(7) Erişimin engellenmesine konu içeriğin yayından çıkarılmış
olması durumunda hâkim kararı kendiliğinden hükümsüz kalır.
(8) Özel hayatın gizliliğinin
ihlaline bağlı olarak gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde doğrudan Başkanın emri
üzerine erişimin engellenmesi Kurum tarafından yapılır. (Mülga cümle: 26/2/2014-6527/18
md.)
(9) (Ek: 26/2/2014-6527/18
md.) Bu maddenin sekizinci fıkrası kapsamında Başkan tarafından verilen erişimin
engellenmesi kararı, (…)35 yirmi dört saat içinde sulh ceza hâkiminin
onayına sunulur. Hâkim, kararını kırk sekiz saat içinde açıklar.
İdarî yapı ve görevler[36][37]
Başkan bildirilen talebi derhâl Birliğe iletir ve erişim sağlayıcılar tedbiri derhâl, en geç dört saat içinde yerine getirir. Başvuruda bulunan kişinin talebini başvuru anından itibaren yirmi dört saat içinde sulh ceza hâkiminin kararına sunması zorunludur. Hâkim kırk sekiz saat içinde kararını açıklayıp Kuruma göndermediği takdirde erişim engelleme tedbiri kendiliğinden kalkar. Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde ise tedbir doğrudan Başkanın emriyle Kurumca tatbik edilir ve yirmi dört saat içinde sulh ceza hâkimi onayına iletilerek hâkim tarafından kırk sekiz saatte karara bağlanır.
Sulh ceza hâkiminin kararına karşı Başkan tarafından Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre itiraz yoluna gidilebilir. İhlale konu teşkil eden içeriğin yayından çıkarılması hâlinde ise hâkim kararı kendiliğinden hükümsüz kalır.
Sosyal medyadan kapalı mesajla tehdit suç oluşturur mu?
Mesajın herkese açık alanda paylaşılması zorunlu olmayıp WhatsApp, Instagram DM veya e-posta üzerinden iletilen tehdit ifadeleri muhatabı üzerinde objektif bakımdan korku ve endişe doğurmaya elverişli ise suçu oluşturabilir.
Önceden rızayla gönderilen görselin başkasına iletilmesi suç mudur?
Bir görüntünün geçmişte rızayla verilmiş olması sonradan paylaşılmasını hukuka uygun kılmaz; özel bir kaydın rıza hilafına tek bir kişiye dahi gönderilmesi somut olayın niteliğine göre özel hayatın gizliliğini ihlal suçunu meydana getirebilir.
Özel hayatın gizliliği ihlalinde internet erişim engeli ne kadar sürede uygulanır?
5651 sayılı Kanun'un 9/A maddesi gereğince erişim sağlayıcılar engelleme tedbirini derhâl ve en geç dört saat içinde tatbik eder; talep sahibinin başvurusunu yirmi dört saat içinde sulh ceza hâkimi kararına sunması gerekir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy