Sosyal medya üzerinden hakaret ve tehdit içeren eylemlerde Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulabilir. Mağdurun sesli, yazılı veya görüntülü iletiyle hakarete uğraması halinde temel hakaret cezasına hükmolunur; hakaret veya özel hayat ihlali niteliğindeki paylaşımlar nedeniyle Asliye Hukuk Mahkemesinde tazminat davası açılabilir ve özellikle özel hayatın gizliliğinin ihlal edildiği içeriklerde Sulh Ceza Hâkimliğinden erişimin engellenmesi talep edilebilir.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 125Kaynağı aç
edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat eden (…)[56]
veya sövmek suretiyle bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığına saldıran kişi,
üç aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır.
Mağdurun gıyabında hakaretin cezalandırılabilmesi için fiilin en az üç kişiyle
ihtilat ederek işlenmesi gerekir.
(2) Fiilin, mağduru muhatap alan sesli, yazılı veya görüntülü bir
iletiyle işlenmesi halinde, yukarıdaki fıkrada belirtilen cezaya hükmolunur.
(3) Hakaret suçunun;
a) Kamu görevlisine karşı görevinden dolayı,
b) Dini, siyasi, sosyal, felsefi inanç, düşünce ve kanaatlerini
açıklamasından, değiştirmesinden, yaymaya çalışmasından, mensup olduğu dinin
emir ve yasaklarına uygun davranmasından dolayı,
c) Kişinin mensup bulunduğu dine göre kutsal sayılan değerlerden bahisle,
İşlenmesi halinde, cezanın alt sınırı bir yıldan az olamaz.
(4) (Değişik: 29/6/2005 – 5377/15 md.) Hakaretin alenen işlenmesi
halinde ceza altıda biri oranında artırılır.
(5) (Değişik: 29/6/2005 – 5377/15 md.) Kurul hâlinde çalışan kamu
görevlilerine görevlerinden dolayı hakaret edilmesi hâlinde suç, kurulu oluşturan
üyelere karşı işlenmiş sayılır. Ancak, bu durumda zincirleme suça ilişkin madde
hükümleri uygulanır.
Mağdurun belirlenmesi
Türk Ceza Kanunu Kapsamında Hakaret Suçu ve Nitelikli Haller
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 125/2 uyarınca, hakaret fiilinin mağduru muhatap alan sesli, yazılı veya görüntülü bir iletiyle işlenmesi halinde de temel hakaret cezasına hükmolunur. Mağdurun gıyabında hakaret edilmesi durumunda ise 5237 sayılı Kanun m. 125/1 gereğince fiilin cezalandırılabilmesi için en az üç kişiyle ihtilat ederek işlenmesi gerekir.
Hakaret eyleminin kamu görevlisine görevinden dolayı, inanç ve kanaat hürriyetinin kullanılmasından veya yayılmasından ötürü ya da mensup olunan dine göre kutsal sayılan değerlerden bahisle gerçekleştirilmesi hallerinde 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 125/3 uyarınca cezanın alt sınırı bir yıldan az olamaz. Kurul hâlinde çalışan kamu görevlilerine görevlerinden dolayı hakaret edilmesi halinde suç, 5237 sayılı Kanun m. 125/5 hükmüyle kurulu oluşturan üyelere karşı işlenmiş sayılır ve zincirleme suça ilişkin hükümler uygulanır. Fiilin alenen işlenmesi halinde ise 5237 sayılı Kanun m. 125/4 uyarınca verilecek ceza altıda biri oranında artırılır.
Şikâyet Süresi, Düşme Sebepleri ve Zamanaşımı Sınırı
Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçlarda yetkili kişinin altı ay içinde şikâyette bulunmaması halinde 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 73/1 gereğince soruşturma ve kovuşturma yapılamaz. TCK m. 73/2 doğrultusunda bu altı aylık süre, zamanaşımı süresini geçmemek koşuluyla, şikâyet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği tarihten itibaren işlemeye başlar. Bununla birlikte şikâyete bağlı hakaret suçlarında şikâyet süresi, fail ve fiil ne zaman öğrenilirse öğrenilsin, fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren her ne suretle olursa olsun iki yılı geçemez; bu sürenin dolması halinde ceza davası açılamaz.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 73Kaynağı aç
bağlı olan suç hakkında yetkili kimse altı ay içinde şikayette bulunmadığı
takdirde soruşturma ve kovuşturma yapılamaz.
(2) Zamanaşımı süresini geçmemek koşuluyla bu süre, şikayet hakkı olan
kişinin fiili ve failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği günden başlar. (Ek
cümle:7/11/2024-7531/14 md.) Ancak, soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete
bağlı olan hakaret suçu bakımından şikâyet süresi, her ne suretle olursa olsun
fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yılı geçemez.
(3) Şikayet hakkı olan birkaç kişiden birisi altı aylık süreyi geçirirse
bundan dolayı diğerlerinin hakları düşmez.
(4) Kovuşturma yapılabilmesi şikayete bağlı suçlarda kanunda aksi yazılı
olmadıkça suçtan zarar gören kişinin vazgeçmesi davayı düşürür ve hükmün
kesinleşmesinden sonraki vazgeçme cezanın infazına engel olmaz.
(5) İştirak halinde suç işlemiş
sanıklardan biri hakkındaki şikayetten vazgeçme, diğerlerini de kapsar.
(6) Kanunda aksi yazılı olmadıkça, vazgeçme onu kabul etmeyen sanığı
etkilemez.
(7) Kamu davasının düşmesi, suçtan zarar gören kişinin şikayetten
vazgeçmiş olmasından ileri gelmiş ve
vazgeçtiği sırada şahsi haklarından da vazgeçtiğini ayrıca açıklamış ise artık
hukuk mahkemesinde de dava açamaz.
(8) (Mülga: 6/12/2006 – 5560/45 md.)
Dava veya cezanın düşmesinin etkisi
Hakaret suçundan birden fazla kişinin zarar görmesi durumunda şikâyet hakkı bulunanlardan birinin altı aylık süreyi geçirmesi 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 73/3 uyarınca diğer hak sahiplerinin başvuru hakkını düşürmez. Kovuşturması şikâyete bağlı suçlarda kanunda aksi yazılı olmadıkça suçtan zarar görenin vazgeçmesi kamu davasını düşürür; hükmün kesinleşmesinden sonraki vazgeçme ise cezanın infazına engel teşkil etmez. İştirak halinde işlenen fiillerde sanıklardan biri hakkındaki vazgeçme diğerlerini de kapsar; ancak kanunda aksi yazılı olmadıkça vazgeçme, onu kabul etmeyen sanığı etkilemez. Kamu davası şikâyetten vazgeçme nedeniyle düştüğünde, mağdur vazgeçtiği sırada şahsi haklarından da vazgeçtiğini ayrıca açıklamışsa sonradan hukuk mahkemesinde dava açamaz.
Özel Hayatın Gizliliğinin İhlali ve Kişisel Veriler
Kişinin rızası bulunmaksızın evde, işyerinde veya özel bir ortamda çekilen fotoğraf ya da videoların sosyal medyada paylaşılması, yazışma ekran görüntülerinin ifşa edilmesi ve özel mesaj, fotoğraf, konum veya sağlık bilgisi gibi kişisel verilerin rıza olmaksızın paylaşılması özel hayatın gizliliğini ihlal kapsamında değerlendirilebilir.
Dijital Delillerin Tespiti ve Başvuru Usulü
Sosyal medyada gerçekleşen hukuka aykırı fiillerin ispatında sunulacak ekran görüntülerinde hakaret veya tehdit içeren mesajın tamamı, mesajı gönderen hesabın kullanıcı adı, profil fotoğrafı ve mümkünse görünen adı, uygulama içerisinde yer alıyorsa paylaşımın tarih ve saati ile konuşma ekranının bulunması delil niteliği bakımından önemlidir; sadece ilgili cümlenin kırpılması delil değerini ciddi şekilde düşürür. Çok sayıda paylaşımın söz konusu olduğu ve hakaret ile özel hayat ihlali içeriğinin bir kampanya şeklinde yaygınlaştırıldığı durumlarda noter tespiti yaptırılabileceği gibi mahkemeden delil tespiti de talep edilebilir.
Suç teşkil eden paylaşımlara karşı Cumhuriyet Başsavcılığına şahsen müracaat edilerek suç duyurusu tutanağı tutturulabilir, UYAP Vatandaş Portalı üzerinden başvuru yapılabilir ya da avukat aracılığıyla dilekçe sunulabilir. Hukuka aykırı içeriklerin kaldırılması amacıyla ilgili sosyal medya platformuna bildirim yapılabileceği gibi, özellikle özel hayatın gizliliğinin ihlal edildiği durumlarda Sulh Ceza Hâkimliğinden erişimin engellenmesi kararı verilmesi istenebilir. Sulh ceza hâkimliğine yapılacak başvuruda ilgili internet sayfasının tam adresi, ekran görüntüleri ve ihlalin türü açıkça gösterilmelidir.
Kişilik Haklarının Korunması ve Koruyucu Tedbirler
Kişilik haklarına yönelen haksız paylaşımlar nedeniyle Asliye Hukuk Mahkemesinde manevi tazminat ve şartları oluştuğu takdirde maddi tazminat davası açılması mümkündür. Paylaşımların aile içi şiddet veya eski eş yahut partner kaynaklı tehdit ve rahatsız etme fiilleri şeklinde gerçekleşmesi durumunda ise 6284 sayılı Kanun kapsamında aile mahkemesinden veya kolluk birimlerinden tehdit eden kişinin uzaklaştırılması, iletişim araçlarıyla rahatsız etmesinin önlenmesi ve paylaşımları sürdürmesinin menedilmesi yönünde koruyucu ve önleyici tedbirler istenebilir.
Sosyal medyada hakaret durumunda şikâyet süresi ne kadardır?
Soruşturulması şikâyete bağlı hakaret suçlarında şikâyet süresi, fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren altı aydır; ancak bu süre her ne suretle olursa olsun fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yılı geçemez.
Sosyal medyadaki iletiler delil olarak nasıl kaydedilmelidir?
Ekran görüntüsünde hakaret veya tehdit içeren mesajın tamamı, gönderen hesabın kullanıcı adı, profil bilgileri, konuşma penceresi ve uygulamada görünüyorsa tarih ile saat net biçimde yer almalı; gerektiğinde noter tespiti veya mahkemeden delil tespiti istenmelidir.
Sosyal medyada özel yazışmaların paylaşılması ihlal sayılır mı?
Kişinin rızası olmaksızın evde, işyerinde veya özel bir ortamda çekilen kayıtların, yazışma ekran görüntülerinin yahut özel mesaj ve sağlık bilgisi gibi kişisel verilerin sosyal medyada paylaşılması özel hayatın gizliliğini ihlal kapsamında değerlendirilebilir.
Aile içi şiddet veya eski eş kaynaklı sosyal medya tehditlerine karşı uzaklaştırma kararı alınabilir mi?
Aile içi şiddet veya eski eş ya da partner kaynaklı tehdit ve rahatsız etmelerde 6284 sayılı Kanun uyarınca failin uzaklaştırılması ve iletişim araçlarıyla rahatsızlık vermesinin önlenmesi talep edilebilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy