Sosyal Medya Hesabına Erişim Engeli ve Kapsamı
Erişim engeli kararı, ilgili içeriğin veya hesabın Türkiye IP adreslerinden ulaşılamaz hâle getirilmesi sonucunu doğurur. Bu tedbir uygulandığında yurt dışından ya da sanal özel ağ (VPN) üzerinden erişim teknik olarak sürebilir; hesap sahibinin hesabı üzerindeki kontrolü ise etkilenmez.
5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun'un 8. maddesinin 17. fıkrası uyarınca, erişimin engellenmesi kararları kural olarak ihlalin gerçekleştiği yayın, kısım veya bölümle sınırlı tutularak URL yöntemiyle verilir. Yalnızca teknik bakımdan ihlale konu içeriğe erişimin engellenemediği veya bu yolla ihlalin giderilemediği zorunlu hallerde internet sitesinin ya da hesabın bütününe yönelik erişim engeli tesis edilebilir.
5651 sayılı İNTERNET ORTAMINDA YAPILAN YAYINLARIN DÜZENLENMESİ VE BU YAYINLAR YOLUYLA İŞLENEN SUÇLARLA MÜCADELE EDİLMESİ HAKKINDA KANUN m. 8Kaynağı aç
Müstehcenlik Suçu İddiası ve Müdahalenin Sınırları
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 226. maddesinin 2. fıkrası gereğince, müstehcen görüntü, yazı veya sözleri basın ve yayın yoluyla yayınlayan veya yayınlanmasına aracılık eden kişi altı aydan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 226Kaynağı aç
Sosyal medya hesabında müstehcenlik suçuna ilişkin ciddi ve somut şüphe bulunması halinde, sulh ceza hâkimi 5651 sayılı Kanun hükümleri dairesinde erişim engeli kararı verebilir. Kanunun hâkime tanıdığı bu yetki sınırsız bir takdir alanı oluşturmaz; her somut kararın ölçülülük ilkesine uygun şekilde kurulması zorunludur.
Ölçülülük Denetimi ve Gerekçelendirme İlkeleri
Hukuka aykırılık iddiasına dayanak teşkil eden içerik yalnızca tek bir paylaşımdan ibaretse, erişim engeli tedbirinin öncelikli olarak o paylaşımı hedef alması gerekir. Hesabın tamamına erişimin engellenmesi çok daha ağır ve kapsamlı bir müdahale niteliği taşıdığından daha güçlü bir hukuki gerekçe gerektirir.
Hesabın tamamına erişimin engellenmesine hükmedilebilmesi için suç şüphesi doğuran içeriklerin kararda somut biçimde ortaya konulması, bu paylaşımların neden tek tek engellenemediğinin açıklanması, hesabın bütününe yönelik müdahalenin zorunluluğunun gösterilmesi ve daha hafif bir tedbirin neden yetersiz kalacağının gerekçelendirilmesi şarttır.
Ceza hukukunda soyut rahatsızlıklar değil somut fiiller aranır. Bu çerçevede, aile değerlerine aykırılık gibi soyut ve genel ifadeler erişim engeli kararlarında tek başına yeterli hukuki gerekçe teşkil etmez; uygulanan tedbirin somut bir eylemle açıkça ilişkilendirilmesi gerekir.
Karar Verme Yetkisi, Süre Sınırı ve İtiraz Yolu
Erişim engeli kararları kural olarak Cumhuriyet savcılığının talebi üzerine sulh ceza hâkimliği tarafından verilir. Hâkimlik, talepte yer alan içeriklerin suç unsuru taşıyıp taşımadığını ve erişim engelinin somut olayda zorunlu bir tedbir olup olmadığını değerlendirerek kararını oluşturur.
5651 sayılı Kanun'un 8. maddesinin 2. fıkrası gereğince içeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesi kararı soruşturma aşamasında hâkim, kovuşturma aşamasında ise yetkili mahkeme tarafından verilir. Soruşturmada gecikmesinde sakınca bulunan durumlarda Cumhuriyet savcısı da bu yönde karar kurabilir; savcılık verilen kararı yirmi dört saat içinde hâkimin onayına sunar ve hâkim en geç yirmi dört saat içinde kararını bağlar. Ayrıca erişimin engellenmesi kararı, tedbirin amacını gerçekleştirecek nitelikte görülmesi halinde belirli bir süreyle sınırlı olarak da tesis edilebilir.
5651 sayılı Kanun m. 8 kapsamında koruma tedbiri olarak tesis edilen içeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesi kararlarına karşı, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun itiraza ilişkin hükümleri doğrultusunda yasal başvuru yolu açıktır.
Sosyal medya hesabının tamamına doğrudan erişim engeli getirilebilir mi?
Kural olarak ihlalin gerçekleştiği yayına ilişkin URL adresine erişim engeli verilir; ancak teknik imkânsızlık sebebiyle yalnızca ilgili içeriğin engellenemediği veya ihlalin bu yöntemle önlenemediği zorunlu durumlarda hesabın bütününe yönelik erişim engeli kararı verilebilir.
Erişim engeli kararı hesabı tamamen ortadan kaldırır mı?
Erişim engeli kararı hesabın teknik olarak silinmesi sonucunu doğurmaz; ilgili içerik veya hesabın Türkiye IP adreslerinden ulaşılamaz hâle getirilmesini sağlar ve hesap sahibinin kontrolünü etkilemez.
Erişim engeli kararı belirli bir süreyle sınırlı verilebilir mi?
5651 sayılı Kanun'un 8. maddesinin 2. fıkrası uyarınca erişimin engellenmesi kararı, hedeflenen koruma amacını gerçekleştirecek nitelikte görülmesi durumunda belirli bir süreyle sınırlı olarak da verilebilir.
Erişim engeli kararına karşı hangi hukuki yola başvurulur?
5651 sayılı Kanun'un 8. maddesi uyarınca koruma tedbiri niteliğinde verilen kararlara karşı 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu hükümleri çerçevesinde itiraz kanun yoluna gidilebilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

