Sosyal medya etkileyicisi, sosyal medya hesabı üzerinden kendisine veya reklam verene ait bir malın ya da hizmetin satışını veya kiralanmasını sağlamak, hedef kitleyi bilgilendirmek ya da ikna etmek amacıyla pazarlama iletişiminde bulunan kişidir.
Takipçi sayısından bağımsız kapsam
Etkileyici sıfatı için milyonlarca takipçi şart değildir. Mikro ve nano etkileyici, içerik üreticisi, video hesabı sahibi, yayıncı, blog veya podcast yayıncısı ve belirli bir alanda izleyici kitlesi bulunan kişi, reklam ilişkisi içinde pazarlama iletişimi yapıyorsa bu kapsama girebilir.
Menfaat ve açıklama yükümlülüğü
Reklam verenden para veya ücretsiz ya da indirimli mal ve hizmet gibi bir fayda alınan paylaşımda bu durum, kullanılan platforma uygun biçimde belirtilmelidir. Fayda; hediye, komisyon, seyahat, konaklama, davet, sponsorluk veya satış ortaklığı kazancı şeklinde de görülebilir.
Reklam ilişkisi yalnızca nakit ödeme ile kurulmaz. Ürün hediye geldiği ve para alınmadığı savunması her zaman yeterli değildir. Ücretsiz ürün, indirimli hizmet, davet, seyahat, komisyon veya süregelen iş birliği de açıklanması gereken bir ticari ilişki oluşturabilir.
Örtülü reklamın tanımı ve yasağı
Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği’ne göre örtülü reklam, reklam olduğu açıkça belirtilmeden yazı, haber, yayın veya programda mal ya da hizmete ait isim, marka, logo, ticaret unvanı veya işletme adının reklam amacıyla ve tanıtıcı biçimde yer almasıdır.
Aynı yönetmelik, her türlü iletişim aracında sesli, yazılı ve görsel örtülü reklamı yasaklar.
İbarenin görünürlüğü ve platforma göre yer
Reklamı gösteren ibare, paylaşımın renklerinden ve arka fondan ayırt edilebilmeli, kolay okunacak büyüklükte olmalı ve tüketicinin ilk bakışta fark edebileceği biçimde sunulmalıdır.
Instagram, Facebook ve Twitter gibi platformlarda fotoğrafın veya mesajın içinde, altında ya da açıklamasında reklam verenin adı, markası veya ticaret unvanı ile birlikte ilgili etiketlerden en az biri bulunmalıdır.
Hikâye, video ve canlı yayın
Snapchat ve Instagram hikâyesi gibi kısa süreli içeriklerde, paylaşım devam ederken reklam verenin adı, markası veya ticaret unvanı ile birlikte “#Reklam”, “#Reklam/Tanıtım” ya da “@[Reklam veren] ile iş birliği” gibi bir ibareye yer verilir. Bunlar örnek biçimlerdir.
YouTube ve Instagram TV gibi video ortamları ile canlı yayında, reklamın geçtiği bölümün başında içeriğin reklam olduğu ve reklam verenin adı yazılı veya sözlü belirtilmelidir. Tüketicinin “daha fazla oku” alanına tıklaması zorunlu kılınmamalıdır.
Tanıtımın doğruluğu
Etkileyici, deneyimlemediği bir malı veya hizmeti deneyimlemiş gibi tanıtamaz. Mevzuata aykırı sağlık beyanı yapamaz. Nesnel, ölçülebilir ve sayısal verilere dayanmayan veya ispatı mümkün olmayan bilimsel araştırma ve test sonucu iddiasında bulunamaz.
Hediye edilen mal veya hizmet, etkileyicinin kendisinin satın aldığı biçimde sunulamaz. Reklam ilişkisi sürdükçe yalnızca bağımsız tüketici olduğu izlenimi de verilemez.
Bir malın ticari reklamında efekt veya filtre kullanıldığında görüntünün filtrelendiği açıkça belirtilmelidir.
Reklam veren ve diğer ilgililer
Reklam verenin, etkileyiciyi kılavuz ve ilgili kanun hükümleri konusunda bilgilendirmesi, yükümlülüklerin yerine getirilmesi için çaba göstermesi ve ihlallere karşı önlem alması gerekir.
Reklam veren, reklam ajansı ve mecra kuruluşu sıfatıyla sosyal medya etkileyicilerinin her birinin uyum konusunda ayrı ayrı sorumlu olduğu açıklanmıştır. Bu anlatım, sorumluluğun müteselsil olduğu veya herkesin her fiilden aynı ölçüde sorumlu tutulduğu sonucu vermez.
Sağlık alanına yönlendirme
Etkileyici; doktor, diş hekimi, veteriner hekim, eczacı ve sağlık kuruluşlarının sunduğu mal veya hizmetlere yönlendirmede bulunamaz.
Sık sorulan sorular
Etkileyici olmak için asgari takipçi gerekir mi?
Bir kişinin mutlaka milyonlarca takipçisi olması gerekmez. Mikro ve nano etkileyici ile içerik üreticisi, reklam ilişkisi kapsamında pazarlama iletişimi yapıyorsa kapsama girebilir.
Para alınmazsa paylaşım reklam olur mu?
Para alınmaması ilişkiyi kendiliğinden kaldırmaz. Hediye, indirim, davet, seyahat, komisyon veya süregelen iş birliği de açıklanması gereken ticari ilişki oluşturabilir.
Örtülü reklam nedir?
Reklam olduğu belirtilmeden yazı, haber, yayın veya programda marka, logo, ticaret unvanı ya da işletme adının reklam amacıyla ve tanıtıcı biçimde yer almasıdır. Sesli, yazılı ve görsel örtülü reklam yasaktır.
Hikâyede reklam nasıl gösterilir?
Paylaşım boyunca reklam verenin adı, markası veya ticaret unvanı ile birlikte “#Reklam”, “#Reklam/Tanıtım” veya “@[Reklam veren] ile iş birliği” gibi bir ibareye yer verilir.
Kullanılmayan ürün tanıtılabilir mi?
Deneyimlenmeyen mal veya hizmet, deneyimlenmiş gibi tanıtılamaz. Hediye edilen ürün de satın alınmış gibi gösterilemez.
Sağlık hizmetine yönlendirme yapılabilir mi?
Doktor, diş hekimi, veteriner hekim, eczacı ve sağlık kuruluşlarının sunduğu mal veya hizmetlere yönlendirme yapılamaz.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy