Mesafeli Sözleşmelerde Dijital İçerik ve Ön Bilgilendirme Yükümlülükleri
Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği kapsamında mesafeli sözleşme; satıcı veya sağlayıcı ile tüketicinin eş zamanlı fiziksel varlığı olmaksızın, uzaktan pazarlamaya yönelik bir sistem çerçevesinde ve uzaktan iletişim araçları kullanılarak kurulan sözleşmeleri ifade eder. İlgili mevzuatta dijital içerik; bilgisayar programı, uygulama, oyun, müzik, video ve metin gibi dijital ortamda sunulan her türlü veri olarak tanımlanmakta, elektronik ortamda kullanılmak üzere hazırlanan yazılım, ses ve görüntü gibi gayrimaddi mallar da mal kavramı içerisinde yer almaktadır.
Dijital içerik satışlarında satıcı ve sağlayıcılar, içeriğin işlevselliğini etkileyebilecek teknik koruma önlemleri ile donanım ve yazılım uyumluluğuna dair bilgileri tüketiciye önceden iletmekle yükümlüdür. Ayrıca tüketici siparişi onaylamadan hemen önce, yapılan işlemin bir ödeme yükümlülüğü doğurduğu açıkça belirtilmelidir. Bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi durumunda tüketici verilen siparişle bağlı tutulamaz.
Dijital İçerik ve Hizmetlerde Cayma Hakkı ile Yasal İstisnalar
Mesafeli sözleşmelerde genel kural olarak tüketicinin 14 gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin sözleşmeden cayma hakkı bulunmaktadır. Bu süre hizmet ifasına dair sözleşmelerde sözleşmenin kurulduğu tarihte, mal teslimine dair sözleşmelerde ise malın teslim alındığı tarihte işlemeye başlar.
Buna karşın taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça, elektronik ortamda anında ifa edilen hizmetler ile tüketiciye anında teslim edilen gayrimaddi mallara ilişkin sözleşmelerde cayma hakkı kullanılamaz. Cayma hakkı süresi dolmadan önce tüketicinin onayı ile ifasına başlanan hizmetler de cayma hakkının istisnaları arasında düzenlenmiştir.
Cayma hakkının geçerli biçimde kullanılabildiği hizmet sözleşmelerinde sağlayıcı veya şartları varsa aracı hizmet sağlayıcı, cayma bildiriminin kendisine ulaştığı tarihten itibaren 14 gün içinde tahsil edilen tüm bedeli iade etmekle yükümlüdür. İade işlemi, tüketicinin satın alırken kullandığı ödeme aracına uygun biçimde, ilave masraf veya yükümlülük oluşturulmaksızın tek seferde gerçekleştirilmelidir.
Ayıplı Dijital Ürün ve Hizmetlerde Tüketici Hakları
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun uyarınca; tüketiciye teslimi anında kararlaştırılan örnek veya modele uygun olmayan, objektif özellikleri taşımayan ya da internet portalında, reklam ve ilanlarında taahhüt edilen nitelikleri barındırmayan mallar ayıplı kabul edilir.
Hizmetin ayıplı ifa edilmesi durumunda tüketici; hizmetin yeniden görülmesi, ortaya çıkan eserin ücretsiz onarımı, ayıp oranında bedel indirimi veya sözleşmeden dönme haklarından birini tercih edebilir. Sağlayıcı, tüketicinin seçtiği bu hakkı yerine getirmekle yükümlüdür. Tüketici sözleşmeden dönme veya bedelden indirim hakkını kullandığında, ödenen bedelin tamamı veya indirim miktarı derhâl tüketiciye iade edilmelidir.
Elektronik ortamda sunulan gayrimaddi malların veya ifa edilen hizmetlerin ayıpsız olduğunu ispatlama yükümlülüğü satıcı veya sağlayıcıya aittir. Tüketici tarafından ücretsiz onarım veya hizmetin yeniden görülmesi talep edildiğinde sağlayıcı bu işlemi makul sürede ve bildirimin yöneltilmesinden itibaren azami 30 iş günü içinde yerine getirmekle yükümlüdür.
İlave Ödemeler, İade Usulü ve Belge Saklama Yükümlülüğü
Tüketicinin açık onayı bulunmaksızın ilave ödeme yükümlülüğü getiren seçeneklerin önceden seçili sunulması hâlinde tahsil edilen tutarlar derhâl iade edilmelidir. Dijital ürünlerde bedel iadesi, tüketici açıkça onay vermediği sürece hediye çeki, kupon veya bakiye tanımlaması şeklinde yapılamaz; ödeme nakit para iadesi şeklinde ve ödeme yöntemine uygun olarak ödenmelidir.
Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği hükümleri uyarınca satıcı veya sağlayıcı; cayma hakkı, bilgilendirme, teslimat ve diğer yasal yükümlülüklere dair her bir işleme ilişkin bilgi ve belgeleri üç yıl süreyle saklamak zorundadır.
Dijital ürün satışlarında cayma hakkı her durumda kullanılabilir mi?
Elektronik ortamda anında ifa edilen hizmetler, anında teslim edilen gayrimaddi mallar ve cayma süresi bitmeden tüketicinin onayıyla ifasına başlanan hizmetlerde, taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça cayma hakkı kullanılamaz.
Dijital ürün veya hizmetin ayıpsız olduğunu ispat yükü kime aittir?
Elektronik ortamda tüketiciye teslim edilen gayrimaddi malların veya ifa edilen hizmetlerin ayıpsız olduğunu ispat yükümlülüğü satıcı veya sağlayıcıya aittir.
Ayıplı hizmette onarım veya yeniden ifa talebi ne kadar sürede karşılanmalıdır?
Tüketici ücretsiz onarım veya hizmetin yeniden görülmesi hakkını seçtiğinde bu talep, sağlayıcıya bildirimden itibaren azami 30 iş günü içinde yerine getirilmelidir.
Dijital ürün uyuşmazlıklarında tüketici hakem heyetine ve tüketici mahkemesine başvuru şartları nelerdir?
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 68. maddesi uyarınca 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren değeri 186.000 TL'nin altında kalan uyuşmazlıklarda il veya ilçe tüketici hakem heyetlerine başvuru yapılabilmektedir. Bu sınırın üzerindeki uyuşmazlıklarda ise tüketici mahkemesine başvurulması gerekmekte olup dava açılmadan önce dava şartı arabuluculuk sürecinin tamamlanması zorunludur.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy