E-Ticarette Tüketicinin Cayma Hakkı ve Kullanım Şartları

Mesafeli Sözleşmelerde Cayma Hakkı Nedir ve Şartları Nelerdir?

E-ticaret işlemleri kapsamında kurulan mesafeli sözleşmelerde tüketici, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 48 inci maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca, on dört günlük süre içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin sözleşmeden cayma hakkına sahiptir.

Tüketicinin bu hakkı kullanabilmesi için satın alınan malın bozuk, kırık, çizik veya benzeri bir kusur taşıması şart değildir. Dolayısıyla cayma hakkının kullanımı ayıba dayanmaz ve kargo teslimatı sırasında ambalajın kapıda açılarak kontrol edilmesi yönünde yasal bir zorunluluk bulunmaz.

Cayma Hakkı Süresi ve Başlangıcı

Mesafeli satış sözleşmelerinde kanunla tanınan on dört günlük yasal cayma süresi, satışı yapılan ürünün tüketiciye fiilen teslim edildiği tarihten itibaren işlemeye başlar.

Satıcı, mevzuatın zorunlu kıldığı cayma hakkı bilgilendirmesini tüketiciye usulüne uygun şekilde iletmekle yükümlüdür. Bu bilgilendirmenin gereği gibi yapılmaması durumunda, on dört günlük yasal cayma süresine bir yıllık süre eklenir ve hak düşürücü süre uzar.

Cayma Bildiriminin Usulü ve Şekli

Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği'nin 11 inci maddesi uyarınca cayma hakkının kullanılması için bildirimin satıcıya veya sağlayıcıya yazılı olarak ya da kalıcı veri saklayıcısı vasıtasıyla yöneltilmesi yeterlidir. Sürenin korunmasında bildirimin satıcıya ulaştığı an değil, tüketicinin yazılı iradesini gönderdiği tarih esas alınır.

Cayma bildiriminde bulunurken yönetmelik ekinde yer alan örnek formun doldurulması imkanı bulunsa da bu formun kullanılması mecburi değildir. Usulüne uygun hazırlanan ve sözleşmeden dönme iradesini açıkça içeren her türlü yazılı beyan geçerli sayılır.

Tüketicinin sözleşmeden caymak amacıyla noter kanalıyla ihtarname çekme zorunluluğu da bulunmamaktadır.

Satıcı tarafından internet ortamında cayma hakkının kullanılmasına yönelik çevrim içi bir form veya sistem sunulmuşsa, bu yol üzerinden iletilen cayma iradesi de geçerlidir. Ancak satıcı, tüketicinin ilettiği cayma beyanının kendisine ulaştığını anında teyit etmekle yükümlüdür.

Ürünün Kullanımı ve Tarafların İade Yükümlülükleri

6502 sayılı Kanun'un 48 inci maddesinin dördüncü fıkrası gereğince, cayma süresi içerisinde malda ortaya çıkan mutad değişim ve olağan bozulmalardan ötürü tüketici sorumlu tutulamaz. Buna karşılık maldaki bozulma veya değişim tüketicinin kastından ya da ihmalinden kaynaklanmışsa doğan zarardan tüketici sorumludur.

Cayma hakkını kullanan tüketici, bu yöndeki iradesini satıcıya bildirdiği tarihten itibaren on gün içerisinde malı satıcıya geri göndermekle yükümlüdür. Bu on günlük gönderim süresi satıcıya varma tarihine göre değil, bildirimin yöneltildiği tarihe göre hesaplanır.

Satıcı ise cayma bildiriminin kendisine ulaştığı günden başlayarak on dört gün içinde tahsil edilen tüm bedelleri ve varsa tüketiciyi borç altına sokan kıymetli evrakı iade etmek, ayrıca malın teslim masraflarını karşılamak zorundadır.

İade Kargo Masrafları ve Taşıyıcı Seçimi

Yasal çerçevede ürünün iadesine ilişkin kargo ve nakliye masrafları kural olarak satıcı tarafından karşılanır ve tüketiciye yükletilemez. Ne var ki tüketici, satıcının anlaşmalı olduğu veya gösterdiği taşıyıcı yerine kendi tercihiyle başka bir kargo firmasını kullanırsa bu tercihten doğan taşıma bedeli tüketiciye ait olur.

Satıcının belirlediği kargo firmasının tüketicinin ikamet ettiği yerde veya bölgede herhangi bir şubesi yer almıyorsa, satıcı malın tüketiciden ek bir masraf doğurmaksızın alınmasını kendi imkanlarıyla sağlamak zorundadır.

Yan Sözleşmelerin Durumu

Tüketicinin mesafeli sözleşmeden caymasıyla birlikte, ana sözleşmeye bağlı olarak akdedilmiş yan sözleşmeler de kendiliğinden sona erer. Yan sözleşmelerin sona ermesi sebebiyle tüketiciye masraf, tazminat veya cezai şart yüklenemez.

Sözleşmeden cayılması halinde satıcı veya sağlayıcı, yan sözleşmenin tarafı durumundaki üçüncü kişilere tüketicinin cayma hakkını kullandığını gecikmeksizin bildirmekle yükümlüdür.

Cayma Hakkı ile Ayıplı Mal Ayrımı

6502 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesi doğrultusunda, malın teslim tarihinden itibaren altı ay içinde beliren ayıpların teslim anında var olduğu kanunen karine kabul edilir.

Teslim edilen malda olağan değişim ve kullanım sınırlarını aşan bir ayıp bulunması halinde on dört günlük gerekçesiz cayma hakkı yerine ayıba karşı tekeffül hükümlerine başvurulur. Bu kapsamda tüketici; satılanın ayıpsız benzeriyle değiştirilmesini, aşırı masraf gerektirmediği takdirde ücretsiz tamirini, bedelin iadesini veya bedelden ayıp oranında indirim yapılmasını talep etme haklarına sahiptir.

Uyuşmazlık Çözümü ve Tüketici Hakem Heyeti Süreci

Satıcının iade yükümlülüklerini yerine getirmemesi halinde başvurulan tüketici hakem heyetinin uyuşmazlığı karara bağlama süresi altı aydır. Heyet tarafından zorunlu ve gerekli görülen durumlarda bu süre altı ay daha uzatılabilir. Tüketici hakem heyetlerinin verdiği kararlar mahkeme ilamı niteliğindedir ve icra edilebilir.

Taraflar tüketici hakem heyeti kararına karşı Tüketici Mahkemesinde dava açarak itiraz edebilirler. Ancak Tüketici Mahkemesinde dava açılması, ilam niteliğindeki hakem heyeti kararının icra işlemlerini kendiliğinden durdurmaz; icranın durdurulabilmesi için mahkemeden ihtiyati tedbir kararı talep edilmesi gerekir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy