Sosyal Medya Üzerinden Dolandırıcılık Suçu ve Cezası
Sosyal ağlar üzerinden sergilenen aldatıcı tutumlarla bir kimsenin yanıltılması ve bu suretle mağdurun veya bir başkasının malvarlığı aleyhine haksız menfaat sağlanması dolandırıcılık suçunu oluşturur. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 157 hükmü gereğince, bu fiili işleyen failler hakkında bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile beş bin güne kadar adlî para cezasına hükmedilir.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 157Kaynağı aç
başkasının zararına olarak, kendisine veya başkasına bir yarar sağlayan kişiye
bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası verilir.
Nitelikli dolandırıcılık
Eylemin iştirak biçimi veya kurumsal bir yapılanma içinde icra edilmesi ceza sorumluluğunu artırmaktadır. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 158/3 uyarınca, dolandırıcılık ve nitelikli dolandırıcılık fiillerinin üç veya daha fazla şahıs tarafından birlikte gerçekleştirilmesi durumunda tayin olunacak ceza yarı oranında yükseltilir. Eylemin suç işlemek amacıyla oluşturulmuş bir örgütün faaliyeti kapsamında gerçekleştirilmesi durumunda ise ceza bir kat artırılarak uygulanır.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 158Kaynağı aç
a) Dinî inanç ve duyguların istismar edilmesi suretiyle,
b) Kişinin içinde bulunduğu tehlikeli durum veya zor şartlardan yararlanmak
suretiyle,
c) Kişinin algılama yeteneğinin zayıflığından yararlanmak suretiyle,
d) Kamu kurum ve kuruluşlarının, kamu meslek kuruluşlarının, siyasi
parti, vakıf veya dernek tüzel kişiliklerinin araç olarak kullanılması
suretiyle,
e) Kamu kurum ve kuruluşlarının zararına olarak,
f) Bilişim sistemlerinin, banka veya
kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle,
g) Basın ve yayın araçlarının sağladığı kolaylıktan yararlanmak
suretiyle,
h) Tacir veya şirket yöneticisi olan ya da şirket adına hareket eden
kişilerin ticari faaliyetleri sırasında; kooperatif yöneticilerinin
kooperatifin faaliyeti kapsamında,
i) Serbest meslek sahibi kişiler tarafından, mesleklerinden dolayı
kendilerine duyulan güvenin kötüye kullanılması suretiyle,
j) Banka veya diğer kredi kurumlarınca tahsis edilmemesi gereken bir
kredinin açılmasını sağlamak maksadıyla,
k) Sigorta bedelini almak maksadıyla,
l) (Ek: 24/11/2016-6763/14 md.) Kişinin,
kendisini kamu görevlisi veya banka, sigorta ya da kredi kurumlarının çalışanı
olarak tanıtması veya bu kurum ve kuruluşlarla ilişkili olduğunu söylemesi
suretiyle,
İşlenmesi halinde, üç yıldan on yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar
adlî para cezasına hükmolunur. (Ek cümle: 29/6/2005 – 5377/19 md.; Değişik:
3/4/2013-6456/40 md.) Ancak, (e), (f), (j), (k) ve (l) bentlerinde sayılan
hâllerde hapis cezasının alt sınırı dört yıldan, adli para cezasının miktarı suçtan
elde edilen menfaatin iki katından az olamaz.[71]
(2) Kamu görevlileriyle ilişkisinin olduğundan, onlar nezdinde hatırı
sayıldığından bahisle ve belli bir işin gördürüleceği vaadiyle aldatarak,
başkasından menfaat temin eden kişi, yukarıdaki fıkra hükmüne göre
cezalandırılır.
(3) (Ek fıkra: 24/11/2016-6763/14 md.)
Bu madde ile 157 nci maddede yer alan suçların, üç veya daha fazla kişi tarafından
birlikte işlenmesi hâlinde verilecek ceza yarı oranında; suç işlemek için
teşkil edilmiş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde verilecek
ceza bir kat artırılır.
Daha az cezayı gerektiren hal
Banka veya Kredi Kartlarının Hukuka Aykırı Şekilde Kullanılması
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 245/1 uyarınca, başkasına ait bir banka veya kredi kartını her ne suretle olursa olsun ele geçiren veya elinde bulunduran kişi, kart sahibinin veya kartın kendisine verilmesi gereken kişinin rızası olmaksızın bunu kullanarak veya kullandırtarak kendisine ya da başkasına yarar sağlarsa, üç yıldan altı yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 245Kaynağı aç
(1) Başkasına ait bir banka veya kredi kartını, her ne suretle olursa
olsun ele geçiren veya elinde bulunduran kimse, kart sahibinin veya kartın
kendisine verilmesi gereken kişinin rızası olmaksızın bunu kullanarak veya
kullandırtarak kendisine veya başkasına yarar sağlarsa, üç yıldan altı yıla
kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.
(2) Başkalarına ait banka hesaplarıyla ilişkilendirilerek sahte banka
veya kredi kartı üreten, satan, devreden, satın alan veya kabul eden kişi üç
yıldan yedi yıla kadar hapis ve onbin güne kadar adlî para cezası ile
cezalandırılır.
(3) Sahte oluşturulan veya üzerinde sahtecilik yapılan bir banka veya
kredi kartını kullanmak suretiyle kendisine veya başkasına yarar sağlayan kişi,
fiil daha ağır cezayı gerektiren başka bir suç oluşturmadığı takdirde, dört yıldan
sekiz yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası ile
cezalandırılır.
(4) Birinci fıkrada yer alan suçun;
a) Haklarında ayrılık kararı verilmemiş eşlerden birinin,
b) Üstsoy veya altsoyunun veya bu derecede kayın hısımlarından birinin
veya evlat edinen veya evlâtlığın,
c) Aynı konutta beraber yaşayan kardeşlerden birinin,
zararına olarak işlenmesi hâlinde, ilgili akraba hakkında cezaya
hükmolunmaz.
(5) (Ek: 6/12/2006 – 5560/11 md.) Birinci fıkra kapsamına giren
fiillerle ilgili olarak bu Kanunun malvarlığına karşı suçlara ilişkin etkin
pişmanlık hükümleri uygulanır.
Yasak cihaz veya
programlar
Kanun koyucu, söz konusu kart suçunda ailevi yakınlık ilişkilerini cezasızlık sebebi olarak düzenlemiştir. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 245/4 uyarınca; kartın rıza dışı kullanımı suçunun aralarında ayrılık kararı bulunmayan eşlerden birinin, altsoy veya üstsoyun ya da bu derecedeki kayın hısımlarının yahut aynı evde ikamet eden kardeşlerin zararına işlenmesi durumunda, bahsi geçen akrabalar hakkında cezaya hükmolunmaz.
Kart sahiplerinin de güvenlik yükümlülüklerine uyması kanunen zorunludur. 5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu uyarınca kart hamili; kartını, kart erişimini sağlayan şifre, kod ve kimlik bilgilerini özenle korumak mecburiyetindedir. Hak sahibi, kartının kaybolduğunu, çalındığını ya da kendi iradesi dışında bir kart işlemi yapıldığını fark ettiği anda durumu derhâl kartı çıkaran kuruluşa bildirmelidir.
Dijital Materyallerde Adli Bilişim İncelemesi ve Elkoyma Şartları
Bilişim ortamında gerçekleştirilen eylemlerin soruşturulmasında dijital cihazlar özel muhakeme kurallarına tabidir. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 134/1 gereğince, somut olgulara dayalı kuvvetli şüphe emarelerinin bulunması ve başka yöntemlerle delil toplanmasının mümkün olmaması durumunda; hâkim kararıyla veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının emriyle şüphelinin kullanımındaki bilgisayarlarda, programlarda ve bilgisayar kütüklerinde arama yapılabilir, kayıtlardan kopya çıkartılabilir ve kayıtlar metne dönüştürülebilir.
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 134Kaynağı aç
somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebeplerinin varlığı ve başka surette
delil elde etme imkânının bulunmaması halinde, hâkim veya gecikmesinde sakınca
bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısı tarafından şüphelinin kullandığı bilgisayar
ve bilgisayar programları ile bilgisayar kütüklerinde arama yapılmasına,
bilgisayar kayıtlarından kopya çıkarılmasına, bu kayıtların çözülerek metin
hâline getirilmesine karar verilir. (Ek üç cümle: 25/7/2018-7145/16 md.) Cumhuriyet
savcısı tarafından verilen kararlar yirmi dört saat içinde hâkim onayına
sunulur. Hâkim kararını en geç yirmi dört saat içinde verir. Sürenin dolması
veya hâkim tarafından aksine karar verilmesi hâlinde çıkarılan kopyalar ve
çözümü yapılan metinler derhâl imha edilir.
(2) Bilgisayar, bilgisayar
programları ve bilgisayar kütüklerine şifrenin çözülememesinden dolayı girilememesi veya gizlenmiş bilgilere
ulaşılamaması ya da işlemin uzun sürecek olması halinde çözümün yapılabilmesi
ve gerekli kopyaların alınabilmesi için, bu araç ve gereçlere elkonulabilir.
Şifrenin çözümünün yapılması ve gerekli kopyaların alınması halinde, elkonulan
cihazlar gecikme olmaksızın iade edilir.
(3) Bilgisayar veya bilgisayar kütüklerine elkoyma işlemi sırasında,
sistemdeki bütün verilerin yedeklemesi yapılır.
(4) Üçüncü fıkraya göre alınan yedekten bir kopya çıkarılarak şüpheliye
veya vekiline verilir ve bu husus tutanağa geçirilerek imza altına alınır.
(5) Bilgisayar veya bilgisayar kütüklerine elkoymaksızın da, sistemdeki
verilerin tamamının veya bir kısmının kopyası alınabilir. Kopyası alınan
veriler kâğıda yazdırılarak, bu husus tutanağa kaydedilir ve ilgililer
tarafından imza altına alınır.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Telekomünikasyon Yoluyla Yapılan İletişimin Denetlenmesi
İletişimin tespiti, dinlenmesi ve kayda alınması[33][34][35][36][37]
Cumhuriyet savcısının CMK m. 134/1 kapsamındaki arama ve kopyalama işlemi, yirmi dört saat zarfında hâkimin tasvibine sunulur. Hâkim bu hususta en geç yirmi dört saat içinde bir karara varır; sürenin sessizce geçmesi veya hâkimin aksi yönde hüküm kurması durumunda alınan dijital kopyalar ile çözümlenmiş metinler vakit kaybetmeksizin yok edilir.
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 134/2 uyarınca, bilgisayar veya bilgisayar kütüklerine şifrenin çözülememesinden dolayı girilememesi veya gizlenmiş bilgilere ulaşılamaması ya da işlemin uzun sürecek olması hâlinde, çözümün yapılabilmesi ve gerekli kopyaların alınabilmesi amacıyla bu araç ve gereçlere elkonulabilir.
Uğranılan Maddi Zararın Tazmini ve Alacak Davaları
Sosyal medya üzerinden gerçekleştirilen aldatıcı eylemler neticesinde malvarlığı zarara uğrayan kişiler, haksız menfaati temin eden failin veya para transferinde kullanılan hesap sahibinin belirlenmesi durumunda parasal kayıplarının tazminini isteyebilirler. Mağdurlar, bu tazmin talebini yürütülen ceza soruşturması sürecinde ileri sürebilecekleri gibi, adli yargı hukuk mahkemelerinde haksız fiil, sebepsiz zenginleşme ya da genel alacak davası açmak suretiyle de takip edebilirler.
Sosyal medya dolandırıcılığı fiilinin cezası nedir?
Hileli tutumlarla kişileri yanıltıp kendine ya da başkasına menfaat sağlayanlara bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adlî para cezası verilir. Bu fiilin üç veya daha fazla kimse tarafından birlikte işlenmesi cezayı yarı oranında artırırken örgüt faaliyeti çerçevesinde icrası bir kat artırım sebebidir.
Kart şifresi veya bilgileri ele geçirilen kart sahibinin yükümlülüğü nedir?
5464 sayılı Kanun kapsamında kart hamili, şifre ve kimlik bilgilerini korumakla yükümlüdür; kartın kaybedilmesi, çalınması veya irade dışı bir işlemin öğrenilmesi hâlinde kartı çıkaran kuruluşa derhâl bilgi vermelidir.
Sosyal medya dolandırıcılığı mağdurları zararlarını hangi hukuki yollarla talep edebilir?
Fail veya menfaatin aktarıldığı hesap sahibi tespit edildiğinde mağdur, maddi kaybının telafisini ceza dosyasında isteyebileceği gibi hukuk mahkemelerinde haksız fiil, sebepsiz zenginleşme veya alacak davası açabilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy