5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 118. maddesi, sendikayla ilgili iki farklı fiili ayrı cezalarla tanımlar. Bir kimseyi belirli sendikal seçimlere yöneltmek için cebir veya tehdit kullanmak altı aydan iki yıla kadar hapis cezası gerektirir. Bir sendikanın faaliyetlerinin cebir, tehdit ya da hukuka aykırı başka bir davranışla engellenmesi ise bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasıyla karşılanır.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 118Kaynağı aç
veya olmamaya, sendikanın faaliyetlerine katılmaya veya katılmamaya, sendikadan
veya sendika yönetimindeki görevinden ayrılmaya zorlamak amacıyla, cebir veya
tehdit kullanan kişi, altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile
cezalandırılır.
(2) Cebir veya tehdit kullanılarak ya da hukuka aykırı başka bir
davranışla bir sendikanın faaliyetlerinin engellenmesi halinde, bir yıldan üç
yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.
Ortak hüküm
Kişinin sendikal seçimine yönelik cebir veya tehdit
Birinci fıkrada korunan seçimler sınırlıdır. Bunlar sendikaya üye olmak ya da olmamak, sendikanın faaliyetlerine katılmak ya da katılmamak, sendikadan ayrılmak ve sendika yönetimindeki görevden ayrılmaktır. Cezalandırılan hareket, bu amaçlardan biriyle kişiye karşı cebir veya tehdit kullanmaktır.
Bu fıkra için öngörülen ceza altı aydan iki yıla kadar hapistir. Madde metni, cebre veya tehdide uğrayan kişinin gerçekten üye olmasını, üyelikten vazgeçmesini, faaliyete katılmasını veya görevinden ayrılmasını ayrıca bir şart olarak yazmaz.
Adalet Komisyonu açıklamasında, sayılan amaçlarla cebir veya tehdit kullanılmasının fiilin tamamlanmış gibi cezalandırılabilmesi için yeterli görüldüğü ve suçun bir teşebbüs suçu niteliği taşıdığı belirtilir. Bu nitelendirme kanun maddesinin kendi metninde yer almaz.
Sendikanın faaliyetlerinin engellenmesi
İkinci fıkra, kişinin bireysel sendikal seçiminden farklı olarak bir sendikanın faaliyetlerinin engellenmesini ele alır. Engelleme cebir veya tehditle yapılabileceği gibi hukuka aykırı başka bir davranışla da işlenebilir. Bu durumda bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.
Adalet Komisyonu açıklamasına göre ikinci fıkradaki suç, sendikanın faaliyetleri cebir veya tehditle ya da hukuka aykırı başka bir davranışla engellendiğinde tamamlanır. Maddenin kendi metni tamamlanma anını ayrıca tanımlamaz.
Fıkralar arasındaki fark
Birinci fıkrada hareket, kişiyi sendikaya üye olmaya veya olmamaya, sendikanın faaliyetlerine katılmaya veya katılmamaya ya da sendikadan veya sendika yönetimindeki görevinden ayrılmaya zorlamak amacıyla kullanılan cebir veya tehdittir ve ceza altı aydan iki yıla kadardır. İkinci fıkrada ise sendikanın faaliyeti cebir, tehdit veya hukuka aykırı başka bir davranışla engellenir ve ceza bir yıldan üç yıla kadardır. Birinci fıkrada sayılan amaçlar, ikinci fıkradaki faaliyetin engellenmesiyle aynı sonuç olarak düzenlenmemiştir.
Sendikaya üye olmaya zorlamanın cezası nedir?
Kişiyi sendikaya üye olmaya veya olmamaya, faaliyetlere katılmaya veya katılmamaya ya da sendikadan veya yönetim görevinden ayrılmaya zorlamak amacıyla cebir veya tehdit kullanmak, altı aydan iki yıla kadar hapis cezasını gerektirir.
Sendika faaliyeti nasıl engellenirse cezalandırılır?
Bir sendikanın faaliyetleri cebir veya tehdit kullanılarak ya da hukuka aykırı başka bir davranışla engellenirse bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.
Üyelik gerçekleşmezse birinci fıkra uygulanamaz mı?
Madde, üye olma, üyelikten vazgeçme, faaliyete katılma veya görevden ayrılma sonucunun gerçekleşmesini ayrıca şart göstermez. Bu amaçla cebir veya tehdidin tamamlanmış gibi cezalandırmaya yettiği yönündeki değerlendirme komisyon açıklamasında yer alır; madde metninde ayrıca yazılmaz.
İkinci fıkradaki suç hangi noktada tamamlanır?
Adalet Komisyonu açıklamasına göre suç, sendikanın faaliyetinin cebir, tehdit veya hukuka aykırı başka bir davranışla engellenmesi hâlinde tamamlanır. 118. maddenin metni bu anı ayrıca düzenlemez.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy