Sis Farı Kullanımının Yasal Şartları ve Sınırları
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 64. maddesi uyarınca gece sis ışıklarının sisli, karlı ve sağanak yağmurlu havalar dışında diğer farlarla birlikte yakılması yasaktır; kuyruk ışıklarının ise uzağı veya yakını gösteren ışıklar ya da sis ışıkları ile birlikte kullanılması zorunludur. Kanun aynı maddede gündüzleri görüşü azaltan sisli, yağışlı ve benzeri havalarda yakını gösteren ışıkların yakılmasını zorunlu tutmaktadır. Bunun yanında sis farlarının yalnızca yoğun sis, şiddetli kar ve görüşü tehlikeli boyutta düşüren sağanak yağışlı şartlarda yakılması gerektiği, bu meteorolojik koşullar olmaksızın gündüz dahi sis lambası yakan sürücülere idari para cezası uygulanacağı yönünde genel bir kullanım ölçütü de benimsenmektedir.
2918 sayılı KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU m. 64Kaynağı aç
sürülmesi sırasındaki zorunluluk ve yasaklar aşağıda gösterilmiştir.
a)
Zorunluluklar:
1.
(Değişik: 17/10/1996-4199 – 24 md.) Yerleşim birimleri dışındaki karayollarında
geceleri seyrederken, yeterince aydınlatılmamış tünellere girerken, benzeri yer
ve hallerde uzağı gösteren ışıkların yakılması,
2. (Değişik: 17/10/1996-4199 – 24 md.) Geceleri, yerleşim
birimleri dışında karayollarındaki karşılaşmalarda, bir aracı
takip ederken, bir aracı geçerken yan yana gelinceye kadar ve yerleşim birimleri
içinde, gündüzleri ise görüşü azaltan sisli, yağışlı ve benzeri havalarda yakını
gösteren ışıkların yakılması,
3.
Kuyruk (arka kenar) ışıklarının uzağı veya yakını gösteren ışıklar veya sis ışıkları
ile birlikte kullanılması,
Zorunludur.
b)
Yasaklar:
1.
Gece sis ışıklarının; sisli, karlı ve sağanak yağmurlu havalar dışında diğer farlarla
birlikte yakılması,
2.
Dönüş ışıklarının geç anlamında kullanılması,
3.
Karşılaşmalarda, ışıkların söndürülmesi,
4.
Öndeki aracı geçişlerde uyarı için çok kısa süre dışında uzağı gösteren ışıkların
yakılması,
5.
Yönetmelikte belirlenecek esaslara aykırı olarak ışık takılması ve kullanılması,
6.
Sadece park lambaları ile seyredilmesi,
Yasaktır.
(Değişik:
21/5/1997-4262/4 md.) Bu maddenin birinci fıkrasının (a) bendinin
(1) ve (3) numaralı alt bentleri ile (b) bendi hükümlerine uymayanlar 1 800 000
lira, birinci fıkrasının (a) bendinin (2) numaralı alt bendi hükümlerine uymayan
sürücüler 3 600 000 lira para cezası ile cezalandırılırlar.
Yüklü ve yüksüz araçlar:[48]
Işık Donanımı Kuralları ve Tespiti Yapılan Yaptırımlar
2918 sayılı Kanun'un 64. maddesi uyarınca yönetmelikte belirlenecek esaslara aykırı olarak araçlara ışık takılması ve kullanılması yasaktır; bu yasak ve zorunluluklara uymayanlar hakkında para cezası uygulanır. Sis farı kural ihlallerinin polis denetimiyle veya Elektronik Denetleme Sistemleri vasıtasıyla plakaya tespiti mümkündür. Araca teknik mevzuata ve tip onayına uygun sis farı takılması ile uygun hava koşulları bulunmaksızın sis farının yakılması farklı hukuki sonuçlar doğurur. İki tekerlekli araçlar ile motosikletlerde de sis farı takılması teknik uygunluk yönünden incelenirken, lamba kullanımı yönünden araç sınıfı gözetilmeksizin mevzuata aykırı kullanım halinde idari yaptırım tatbik edilir.
Sis farının usulsüz kullanımı durumunda sürücü belgesine 15 ceza puanı eklenmekte; bir yıl içinde 100 ceza puanının doldurulması halinde sürücü belgelerine geçici süreyle el konulabilmektedir. Karayolları Trafik Yönetmeliği kapsamında araçların orijinal aydınlatma renklerinin değiştirilmesi mevzuata aykırı sayılarak idari para cezasının yanı sıra araç muayenesinde ağır kusur kabul edilmektedir. Kiralık araçlarla seyir halindeyken işlenen ihlallerde ise idare hukukundaki cezaların şahsiliği ilkesi uyarınca idari para cezası kiralayan kişiye yöneltilir.
İdari Yaptırım Kararına Karşı Başvuru ve İtiraz Usulü
Sis farı kullanımına dayalı idari para cezası kararlarına karşı 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 27. maddesi uyarınca, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu yasal süre içinde başvuru yapılmaması halinde idari yaptırım kararı kesinleşir. Sürenin mücbir sebep nedeniyle kaçırılması durumunda ise bu sebebin ortadan kalktığı tarihten itibaren en geç yedi gün içinde başvuru imkânı tanınmıştır. Mücbir sebebe dayalı başvuru kesinleşmeyi kendiliğinden engellememekle birlikte mahkeme yerine getirmeyi durdurabilir. Şayet idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişiyle ilgili idari yargının görev alanına giren kararlar da alınmışsa, yaptırıma ilişkin hukuka aykırılık iddiaları işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde incelenir.
5326 sayılı KABAHATLER KANUNU m. 27Kaynağı aç
geçirilmesine ilişkin idarî yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi
tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir.
Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idarî yaptırım kararı kesinleşir.
(2)
Mücbir sebebin varlığı dolayısıyla bu sürenin geçirilmiş olması halinde bu
sebebin ortadan kalktığı tarihten itibaren en geç yedi gün içinde karara karşı
başvuruda bulunulabilir. Bu başvuru, kararın kesinleşmesini engellemez; ancak,
mahkeme yerine getirmeyi durdurabilir.
(3) Başvuru, bizzat kanunî
temsilci veya avukat tarafından sulh ceza mahkemesine verilecek bir dilekçe ile
yapılır. Başvuru dilekçesi, iki nüsha olarak verilir.
(4) Başvuru dilekçesinde,
idarî yaptırım kararına ilişkin bilgiler, bu karara karşı ileri sürülen deliller
açık bir şekilde gösterilir. Dilekçede ayrıca, başvurunun süresinde yapılmasını
engelleyen mücbir sebep dayanaklarıyla gösterilir.
(5) (Değişik: 6/12/2006-5560/34
md.) İdarî yaptırım kararının mahkeme tarafından verilmesi halinde, bu karara
karşı ancak itiraz yoluna gidilebilir.
(6) (Ek: 6/12/2006-5560/34
md.) Soruşturma konusu fiilin suç değil de kabahat oluşturduğu gerekçesiyle
idarî yaptırım kararı verilmesi halinde; kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz
edildiği takdirde, idarî yaptırım kararına karşı başvuru da bu itiraz merciinde
incelenir.
(7) (Ek: 6/12/2006-5560/34
md.) Kovuşturma konusu fiilin suç değil de kabahat oluşturduğu gerekçesiyle
idarî yaptırım kararı verilmesi halinde; fiilin suç oluşturmaması nedeniyle verilen
beraat kararına karşı kanun yoluna gidildiği takdirde, idarî yaptırım kararına karşı
itiraz da bu kanun yolu merciinde incelenir.
(8) (Ek: 6/12/2006-5560/34
md.) İdarî yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili
olarak idarî yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde;
idarî yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işlemin iptali talebiyle
birlikte idarî yargı merciinde görülür.
Başvurunun incelenmesi
Başvuru, bizzat, kanuni temsilci veya avukat tarafından iki nüsha dilekçeyle sulh ceza mahkemesine yapılır. Başvuru dilekçesinde idari yaptırım kararına ilişkin bilgiler ile ileri sürülen deliller açıkça gösterilmeli; başvuru süresinin kaçırılması mücbir sebebe dayanıyorsa ilgili dayanaklar dilekçede belirtilmelidir. İdari para cezasının tebliğden itibaren on beş gün içinde ödenmesi durumunda yüzde yirmi beş oranında indirim uygulanabilmekte olup cezanın ödenmesi yargı yolunu kapatmaz. Tutanakta maddi hata, yanlış araç tespiti veya koşulların hatalı değerlendirilmesi hallerinde yargı yoluna başvurulabilir; ihlal saatinde sis veya şiddetli yağış bulunduğunu tevsik eden resmi meteoroloji raporlarının dilekçeye eklenmesi iddiaların ispatı bakımından önem taşır.
Sis farı cezasına kaç gün içinde itiraz edilmelidir?
İdari para cezası kararına karşı, kararın tebliği veya tefhiminden itibaren en geç on beş gün içinde yetkili sulh ceza mahkemesine başvurulmalıdır; süresinde başvuru yapılmazsa karar kesinleşir.
Cezanın erken ödenmesi başvuru hakkını ortadan kaldırır mı?
Tebliğden itibaren on beş gün içinde yüzde yirmi beş indirimli ödeme yapılmış olması hak arama imkânını her zaman ortadan kaldırmaz; tutanakta maddi hata veya yanlış tespit bulunması halinde yasal süresinde başvuru yapılabilir.
Sis farı gündüz saatlerinde yakılabilir mi?
2918 sayılı Kanun gece sis ışıklarının sisli, karlı ve sağanak yağmurlu havalar haricinde diğer farlarla birlikte yakılmasını yasaklarken, gündüzleri ise görüşü azaltan havalarda yakını gösteren ışıkların yakılmasını öngörmektedir. Bununla birlikte sis farlarının gece veya gündüz ayrımı olmaksızın görüş mesafesinin tehlikeli boyutta düştüğü meteorolojik koşullarda kullanılabileceği değerlendirilmektedir.
Motosikletlerde sis farı kullanımı farklı kurallara mı tabidir?
Motosiklete sis farı takılması teknik uygunluk yönüyle ele alınırken, lamba kullanımı yönünden araç sınıfı ayrımı yapılmaksızın aynı yasal kullanım kuralları uygulanır.
Cezaya itiraz başvurusunda hangi deliller sunulabilir?
Tutanaktaki maddi ve araç tespit hatalarının yanı sıra, iddia edilen ihlal anında bölgede sis veya şiddetli yağış bulunduğunu tevsik eden resmi meteoroloji raporları başvuru dilekçesinde delil olarak sunulabilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy