Şirket Ortağı Şirketin Rakibi Bir İş Yapabilir mi?

Limited şirkette ortağın şirketle rekabet eden bir iş yapıp yapamayacağı, şirket sözleşmesinde rekabetten kaçınma borcunun öngörülüp öngörülmediğine ve ortağın müdür olup olmadığına göre ele alınır. Ortaklar şirket sırlarını korumakla ve şirketin çıkarlarını zedeleyebilecek davranışlarda bulunmamakla yükümlüdür. Müdürler, şirket sözleşmesinde aksi öngörülmedikçe veya diğer tüm ortaklar yazılı izin vermedikçe şirketle rekabet oluşturan faaliyette bulunamaz.

Ortakların sır saklama borcu ve şirket menfaati

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 613/1 uyarınca limited şirket ortakları şirket sırlarını korumakla yükümlüdür. Bu yükümlülük şirket sözleşmesiyle kaldırılamaz. Genel kurul kararı da sır saklama borcunu ortadan kaldırmaz.

Aynı maddenin ikinci fıkrasına göre ortaklar, şirketin çıkarlarını zedeleyebilecek davranışlarda bulunamaz. Özellikle kendilerine özel bir menfaat sağlayan ve şirketin amacına zarar veren işlemleri yapamazlar. Özel menfaat ile şirket amacının zarar görmesi bu cümlede birlikte aranır. Şirket sözleşmesiyle, ortakların şirketle rekabet eden işlem ve davranışlardan kaçınmak zorunda oldukları öngörülebilir. Rekabetten kaçınma, bu fıkrada her ortak için ayrıca yazılmış bir yasak değil, şirket sözleşmesiyle öngörülebilecek bir borçtur.

Müdürlerin özen borcu ve rekabet yasağı

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 626/1, müdürler ile yönetimle görevli kişilerin görevlerini bütün özeni göstererek yapmasını ister. Şirket menfaatinin gözetilmesi de dürüstlük kuralı içinde bu ödevin parçasıdır. Fıkra, 202 ilâ 205 inci madde hükümlerini saklı bırakır.

Müdür, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 626/2 uyarınca şirketle rekabet oluşturan bir faaliyette bulunamaz; bu sonuç, şirket sözleşmesinde aksinin öngörülmemiş olması veya diğer tüm ortakların yazılı izin vermemiş olması hâlinde doğar. Kanun metni iki hâli veya bağlacıyla kurar. Şirket sözleşmesi, ortakların onayı yerine ortaklar genel kurulunun onay kararına yer verebilir. Genel kurulun devreye girmesi, sözleşmede bu yolun ortak onayının yerine öngörülmüş olmasına bağlıdır.

Müdürler, ortaklar için öngörülmüş bulunan bağlılık borcuna da tabidir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 613/3, müdürler hakkında rekabet yasağı öngören 626 ncı madde hükümlerini saklı tutar. Ortaklara ilişkin sır saklama ve menfaat hükümleri uygulanırken müdürlere özgü rekabet düzenlemesi bir kenara bırakılmaz.

Bağlılık yükümü ve rekabet yasağında yazılı onay

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 613/4 uyarınca geri kalan ortakların tümü yazılı olarak onay verirse ortaklar, bağlılık yükümüne veya rekabet yasağına aykırı düşen faaliyetlerde bulunabilir. Hüküm, bağlılık yükümüne aykırı düşen faaliyetleri ve rekabet yasağına aykırı düşen faaliyetleri onayın konusu yapar. Esas sözleşme, geri kalan ortakların yazılı onayı yerine ortaklar genel kurulunun onay kararını öngörebilir. Genel kurul yolu, esas sözleşmede bu şekilde öngörülmedikçe yazılı onayın yerine geçmez.

Ortaklar için öngörülen bu onay, müdürler hakkındaki rekabet yasağını düzenleyen hükümleri saklı tutan kuralı kaldırmaz. Müdürün şirketle rekabet oluşturan faaliyeti, kendi maddesindeki sözleşme ve yazılı izin koşuluna bağlı kalır.

Hâkim şirketin bağlı şirketi kayba uğratması

Müdürlere ilişkin özen hükmü, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 626/1 içinde 202 ilâ 205 inci maddeleri saklı tutar. Bu maddelerden m. 202/1, hâkim şirketin hâkimiyetini bağlı şirkette kayıp doğuracak biçimde kullanmasını yasaklar. Yasak, bağlı şirketin belli işlemlere yöneltilmesini de içine alır. Bu işlemler arasında iş devri, varlık devri, fon devri, personel devri, alacak devri ve borç devri gibi hukuki işlemler vardır. Kârın azaltılması veya aktarılması ve malvarlığının ayni ya da kişisel nitelikte haklarla sınırlanması da aynı yasağın içindedir. Kayıp, ilgili faaliyet yılı kapanmadan fiilen giderilirse yasak uygulanmaz. Aynı sonuç, yıl sona ermeden bağlı şirkete denk değerde bir istem hakkı tanınmasıyla da doğar. Hakkın tanınması sırasında kaybın hangi yolla ve hangi zamanda giderileceği belirtilir.

Denkleştirme faaliyet yılı içinde fiilen yapılmaz veya denk istem hakkı süresinde tanınmazsa, bağlı şirketin her pay sahibi tazminat isteyebilir. Talep, hâkim şirkete ve bu şirketin kayba sebep olan yönetim kurulu üyelerine yöneltilir. İstenen, bağlı şirketin zararını gidermeleridir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 202/1, alacaklılara da bu imkânı tanır. Şirket iflas etmemiş olsa bile alacaklı, zararın şirkete ödenmesini isteyebilir. Bu imkân, pay sahiplerinin şirketin zararını tazmin ettirme imkânına bağlıdır.

Tazminat davası ve cezai şart

Rekabet yasağının, bağlılık yükümlülüğünün veya şirket menfaatinin ihlali şirkette zarara yol açmışsa ve bu davranış ortak ya da müdür tarafından gerçekleştirilmişse tazminat davası açılabilir. Davanın dayanağı üç unsurun ortaya konulmasına bağlıdır. Bunlar şirketin uğradığı zarar, ortağın kusurlu davranışı ve anılan davranış ile zarar arasındaki bağdır.

Rekabet yasağına aykırı davranış için şirket sözleşmesinde ya da ortakların kendi aralarında düzenlediği protokolde cezai şart bulunabilir. Ortak, rakip bir faaliyet sürdürmesi hâlinde üstlendiği ödemeyi kabul etmişse bu şart ileri sürülebilir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy