Sıfır kilometre araçta beklenmeyen arıza, boya, değişen parça veya sıfır araçta bulunmaması gereken bir hata ayıp sayılabilir. Malın ayıplı olduğunun anlaşılması hâlinde tüketici, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 11. maddesindeki seçimlik haklardan birini kullanabilir. Satıcı, tüketicinin tercih ettiği talebi yerine getirmekle yükümlüdür. Bu haklar ayrıca 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu çerçevesinde de ele alınır.
6502 sayılı TÜKETİCİNİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN m. 11Kaynağı aç
Sıfır araçta ayıp
Yeni alınan bir araçta alıcının olağan beklentisine uymayan arıza, boya, değiştirilmiş parça ya da yeni bir araçta bulunmaması beklenen başka bir kusur ayıp olarak değerlendirilir.
Seçimlik haklar ve sınırları
6502 sayılı Kanun'un 11. maddesinin birinci fıkrasına göre tüketici dört yoldan birini seçebilir. Satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönebilir. Satılanı alıkoyup ayıp oranında satış bedelinden indirim isteyebilir. Aşırı bir masraf gerektirmediği takdirde, bütün masrafları satıcıya ait olmak üzere ücretsiz onarım isteyebilir. İmkân varsa satılanın ayıpsız bir misliyle değiştirilmesini de isteyebilir.
Hangi hakkın kullanılacağını ayıplı sıfır aracı alan kişi belirler. Bununla birlikte somut olayın özelliklerine göre kimi seçimlik hakların kullanımı hakkaniyete aykırı bulunabilir. Ücretsiz onarım veya ayıpsız misliyle değiştirme satıcı için orantısız güçlük doğuracaksa tüketici, sözleşmeden dönme veya ayıp oranında bedelden indirim haklarından birini kullanabilir. Orantısızlığın belirlenmesinde malın ayıpsız değeri, ayıbın önemi ve diğer seçimlik haklara başvurmanın tüketici açısından sorun oluşturup oluşturmayacağı dikkate alınır.
Ayıpsız misliyle değişim ikinci el araçta zor olsa da sıfır araçtaki ayıpta mümkündür ve genellikle istenen sonuçlardandır. Satıcı bu talebi kabul etmezse uyuşmazlık yargıya taşınır. Ayıp oranında indirimin miktarı üzerinde taraflar anlaşamazsa, alıcının teklifini satıcının kabul etmemesi hâlinde miktar mahkemece belirlenebilir.
Ücretsiz onarım ve malın ayıpsız misliyle değiştirilmesi üretici veya ithalatçıya karşı da kullanılabilir. Bu iki hakkın yerine getirilmesinde satıcı, üretici ve ithalatçı müteselsilen sorumludur. Üretici veya ithalatçı, malı kendisi piyasaya sürdükten sonra ayıbın doğduğunu ispat ederse sorumlu tutulmaz.
Onarım ve değişimin yerine getirilmesi
Ücretsiz onarım veya ayıpsız misliyle değiştirme talebinin satıcıya, üreticiye veya ithalatçıya yöneltilmesinden itibaren talebin azami otuz iş günü içinde yerine getirilmesi zorunludur. Konut ve tatil amaçlı taşınmazlar için öngörülen altmış iş günü bu genel süreye ayrı bir istisnadır. Yönetmelik eki listede yer alan mallarda tüketicinin ücretsiz onarım talebi, yönetmelikte belirlenen azami tamir süresi içinde yerine getirilir.
Ücretsiz onarım veya ayıpsız misliyle değiştirme talebi öngörülen süre içinde yerine getirilmezse tüketici diğer seçimlik haklarını kullanmakta serbesttir.
Bedelin iadesi, masraflar ve tazminat
Tüketici sözleşmeden dönme veya ayıp oranında bedelden indirim hakkını seçerse, ödemiş olduğu bedelin tümü veya bedelden indirim tutarı derhâl kendisine iade edilir. Seçimlik hakların kullanılmasından doğan tüm masraflar, tüketicinin seçtiği hakkı yerine getiren tarafça karşılanır.
Tüketici seçimlik haklarından biriyle birlikte 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu hükümleri uyarınca tazminat da isteyebilir. Ayıp nedeniyle başka zararlar doğmuşsa genel tazminat kuralları çerçevesinde tazminat, araç için yapılan giderler ve bedel iadesine işleyen faiz satıcıdan talep edilebilir.
Bildirim ve dava süresi
Olağan bir gözden geçirmeyle anlaşılabilecek ayıp uygun bir zamanda satıcıya bildirilmelidir. Olağan gözden geçirmeyle anlaşılamayacak ayıp ise öğrenildiğinde derhal satıcıya bildirilmelidir.
Ayıptan doğan sorumluluğa ilişkin davada zamanaşımı satış anından itibaren iki yıldır. Satıcı ile alıcı bu süreden daha uzun bir süre kararlaştırabilir. Satıcının aracı kötüniyetli olarak gizli bir ayıpla devretmesi hâlinde iki yıllık zamanaşımı süresi uygulanmaz.
Geçersiz kayıtlar, fiyat ve satıcının kimliği
Satıcı sıfır kilometre aracı satarken ayıbı gizlemişse ve ayıp olağan bir gözden geçirmeyle anlaşılabilecek nitelikte değilse, taraflar arasındaki sorumsuzluk anlaşması geçersiz olur. Bunun dışında satış sözleşmesinde kişiye seçimlik haklardan yalnızca belirli birini kullanmayı dayatan hüküm de haksız şart olarak geçersiz olur.
Alıcı ayıptan haberdar edilmemişse satıcı, aracı uygun fiyattan sattığı savunmasıyla seçimlik haklara engel oluşturamaz. Bu durumda somut olaya uygun düştüğü ölçüde istenen seçimlik hak kullanılabilir.
Sıfır aracın galeriden veya bayiden alınması, satıcının sorumluluğu bakımından fark doğurmaz. Gerek 6098 sayılı Kanun gerek 6502 sayılı Kanun, satış sözleşmesinin bir tarafına alıcı, diğer tarafına satıcı sıfatı verir.
Aracın krediyle alınması seçimlik hakların kullanılmasını doğrudan etkilemez.
Satıcıya başvuru ve dava
Önce satıcıya durum bildirilir ve istenen seçimlik hak ayrıntılarıyla satıcıya yöneltilir. Talep kabul edilmezse ayıplı malda seçimlik hakkın kullanılmasına ilişkin dava açılır. Sıfır aracın ayıplı olması hâlinde bu dava tüketici mahkemesinde açılır.
Dava sürerken araç satılabilir. Bu satış bazı seçimlik haklardan feragat sonucu doğurur. Örneğin sözleşmeden dönülerek bedelin iadesi istenemez.
Farklı uyuşmazlıklarda verilen kararlar
Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 02.10.2024 tarihli, 2023/4961 esas ve 2024/2747 karar sayılı dosyasında bölge adliye mahkemesi kararı oybirliğiyle onanmıştır. Aynı dosyada, hükme esas bilirkişi raporunda araçta gizli ayıp niteliğinde imalat hatası bulunduğu ve raporun denetime ve hüküm kurmaya elverişli olduğu kabul edilerek davalının temyiz itirazları reddedilmiştir. Bu kabul, o dosyadaki rapor ve uyuşmazlıkla sınırlıdır.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2023/4961, K. 2024/2747Kaynağı aç
Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 07.02.2024 tarihli, 2023/2606 esas ve 2024/503 karar sayılı dosyasında, bozmaya uyularak kurulan ve satıcı yönünden davayı kısmen kabul eden karar oybirliğiyle onanmıştır. Onanan değerlendirmede motorun orijinaliyle değiştirilmesi suretiyle önceki arızanın giderildiği ve araçta kullanımı engelleyen ayıp bulunmadığı kabul edilmiş, sözleşmeden dönme yerine bedel indirimi benimsenmiştir. Bu sonuç, o olayın tespitlerine bağlıdır.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2023/2606, K. 2024/503Kaynağı aç
Yargıtay 19. Hukuk Dairesinin 23.05.2018 tarihli, 2016/17398 esas ve 2018/2936 karar sayılı dosyasında satış sözleşmesinden dönme ve bedel iadesi davasının reddine ilişkin hüküm oybirliğiyle onanmıştır. Onama, bu uyuşmazlığın kapsamıyla sınırlıdır.
Yargıtay 19. Hukuk Dairesi, E. 2016/17398, K. 2018/2936Kaynağı aç
Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 25.09.2024 tarihli, 2023/4400 esas ve 2024/2555 karar sayılı dosyasında oyçokluğuyla bölge adliye mahkemesi kararı kaldırılmış ve ilk derece mahkemesi kararı davacı yararına bozulmuştur. Çoğunluk, tüketicinin aks arızasını öğrendikten sonra 10.07.2020 tarihli ihtarla misliyle değişim hakkını bildirdiğini, 6502 sayılı Kanun'un 11. maddesindeki seçimlik hakların karşı tarafın rızasına veya onayına bağlı olmadığını ve bu olayda talebin hakkaniyete aykırı olmadığını kabul etmiştir. Karar oyçokluğuyladır ve karşı oy çoğunluk sonucu değildir.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2023/4400, K. 2024/2555Kaynağı aç
Sık sorulan sorular
Sıfır araçtaki boya ayıp sayılır mı
Sıfır kilometre alınan aracın boyalı olması ayıp kapsamında değerlendirilebilir. Beklenmeyen arıza, değişen parça ve sıfır araçta bulunmaması gereken diğer hatalar da aynı kapsamda ele alınır.
Ayıplı sıfır araçta hangi hak kullanılabilir
Tüketici sözleşmeden dönme, ayıp oranında bedelden indirim, aşırı masraf gerektirmediği takdirde ücretsiz onarım veya imkân varsa ayıpsız misliyle değiştirme haklarından birini kullanabilir. Satıcı seçilen talebi yerine getirmekle yükümlüdür.
Ücretsiz onarım ne kadar sürede yapılmalıdır
Ücretsiz onarım veya ayıpsız misliyle değiştirme talebi, satıcıya, üreticiye veya ithalatçıya yöneltilmesinden itibaren azami otuz iş günü içinde yerine getirilir. Yönetmelik eki listede yer alan mallarda ücretsiz onarım, yönetmelikteki azami tamir süresine tabidir.
Ayıp davası hangi mahkemede açılır
Sıfır aracın ayıplı olması hâlinde dava tüketici mahkemesinde açılır. Bundan önce durum ve istenen seçimlik hak satıcıya yöneltilir.
Dava sürerken araç satılabilir mi
Araç dava sürerken satılabilir. Satış, örneğin sözleşmeden dönülerek bedel iadesinin istenememesi gibi bazı seçimlik haklardan feragat sonucu doğurur.
Galeriden almak sonucu değiştirir mi
Hayır. Sıfır aracın galeriden veya bayiden alınması satıcının sorumluluğu bakımından fark doğurmaz.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

