Sicil iptal davası; emniyet personeli ile Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma ve Sahil Güvenlik teşkilatlarında görev yapan personelin hukuka aykırı değerlendirilen düşük sicil notlarına veya performans puanlarına karşı idare mahkemelerinde açtığı idari iptal davasıdır.
Sicil İptal Davasında Süre ve Öğrenme Ölçütü
Sicil belgeleri personele tebliğ edilmeyip mevzuat gereği gizli tutulduğundan, bu işlemlere karşı genel idari yargılama usulündeki altmış günlük dava açma kuralı uygulanmaz. İlgililere yazılı bir bildirim yapılmadığı için dava açma süresi, personelin aleyhine tesis edilen sicil işlemine muttali olduğu, yani işlemi fiilen öğrendiği tarihten itibaren işlemeye başlar.
Kıdem sıra kitabında gerçekleşen değişiklikleri takip etmek veya bilmek, personelin sicil notunu öğrendiği anlamına gelmez. Bu hukuki ayrım dolayısıyla, öğrenme koşulu somutlaştığı sürece geçmiş yıllarda verilmiş sicil notlarına karşı da iptal davası açılması mümkündür.
Sicil Düzenleme İlkeleri ve Birlikte Çalışma Koşulu
Sicil yılı, her takvim yılının 2 Mayıs günü başlar ve takip eden yılın 2 Mayıs gününe kadar sürer. Yıl esasına göre tanzim edilen sicil belgeleri mevzuat gereğince gizli dereceli olarak korunur.
Subay Sicil Yönetmeliği'nin 5. maddesi ve Astsubay Sicil Yönetmeliği'nin 5. maddesi uyarınca sicil üstleri, sicil formlarındaki nitelikleri tarafsızlık, adalet ve vicdani kanaat ilkeleri doğrultusunda değerlendirmekle yükümlüdür. Uzman erbaşların sicil amirlerine ilişkin iş ve işlemlerde ise kendi özel yönetmeliklerinin yanı sıra Astsubay Sicil Yönetmeliği'nin 5 ila 18. madde hükümleri tatbik edilir.
Sicil amirinin personel hakkında geçerli bir sicil düzenleyebilmesi için amir ile personelin en az üç ay süreyle fiilen birlikte çalışmış olması zorunludur. Üç aylık asgari çalışma koşuluna uyulmaksızın tanzim edilen siciller hukuka aykırılık gerekçesiyle iptal edilir.
Sicil Puanının Kariyer ve Terfiye Etkisi
Subay Sicil Yönetmeliği'nin 37. maddesi uyarınca terfiye tabi tutulan personel, sicil notu ortalaması en yüksekten başlamak üzere yeterlik derecelerine göre sıralanır. Sicil notu ortalaması sicil tam notunun yüzde altmışına ve üzerine tekabül eden personel, kanuni şartları taşıması durumunda bir üst rütbeye terfi ettirilir.
Sicil notu ortalamasının sicil tam notunun yüzde altmışı altına inmesi sicili olumsuz niteliğe dönüştürür ve ilgilinin kademe ilerlemesini engeller. Öte yandan, sicil notu ortalaması yüzde doksanın altında kalan personel yurt dışı kurslara aday gösterilemez; akademi ve kurmay kolej eğitimlerine seçilebilmek için ortalamanın en az yüzde doksan düzeyinde bulunması gerekir.
Sicil Notunun Hesaplanması ve İptal Sebepleri
Sicil belgesinde personele işaretlenen ayırt edici niteliklerin ağırlık puanları, genel sicil notu ortalamasına duruma göre eklenir ya da çıkarılır. Personelin sicil dönemindeki Fiziki Yeterlilik Değerlendirme Testi (FYDT) sonucu 60 ve üzerinde olduğunda bu sonuç ortalamaya 5 puan olarak eklenir; sicil tam notunun hesaplanmasında FYDT notunun dahil edilmemesi iptal gerekçesidir.
Sicil formunda personel hakkında menfi bir nitelik işaretlendiğinde, sicil amiri bu değerlendirmesini doğrulayan somut bilgi ve belgeleri sicil dosyasına eklemek zorundadır. Somut delil ve belgeye dayanmayan olumsuz kanaatler sicili hukuka aykırı kılar.
Geçmiş hizmet yılları boyunca çok yüksek sicil notları ve olumlu kanaatler alan bir personelin, herhangi bir disiplin cezası veya makul gerekçe gösterilmeden aniden düşük sicil notlarıyla değerlendirilmesi hukuki belirlilik ve objektiflik ilkelerine aykırılık oluşturur.
Birinci sicil üstünün dayanaksız ve subjektif değerlendirmesinin ikinci sicil üstünün kanaatini de doğrudan etkilediği anlaşıldığında, dava dilekçesinde ayrıca talep edilmemiş olsa dahi etkilenen diğer sicil üstünün işlemi de yargı yerince iptal edilir.
Yetkili Mahkeme, Emniyet Sistemi ve İptal Kararının Uygulanması
Sicil iptal davalarında yetkili yargı yeri, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 33. maddesinin 3. fıkrası uyarınca kural olarak kamu personelinin görev yaptığı yerdeki idare mahkemesidir.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 33Kaynağı aç
Emniyet Teşkilatı bünyesinde klasik sicil raporu usulü uygulanmamakta, bunun yerine yıl sonu performans değerlendirme puanı sistemi işletilmektedir. Polis memurları, komiserler ve diğer emniyet mensupları aleyhine verilen düşük puanlara karşı açılan davalar performans puanı iptal davası olarak yürütülür.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 28. maddesi gereğince, idare mahkemesince verilen sicil iptali kararının idareye tebliğ edilmesinden itibaren idare, en geç otuz gün içinde bu kararın gereklerine uygun işlem tesis etmek ve kararı uygulamakla yükümlüdür.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 28Kaynağı aç
Sicil iptal davası açma süresi ne zaman başlar?
Sicil belgeleri personele tebliğ edilmediği ve gizli tutulduğu için dava açma süresi, personelin aleyhine düzenlenen sicil notunu fiilen öğrendiği tarihten itibaren işlemeye başlar.
Geçmiş yıllara ait sicil notları dava edilebilir mi?
Kıdem sıra kitabındaki değişiklikleri bilmek sicil notunu öğrenmek anlamına gelmediğinden, şartları oluştuğunda yıllar önce verilen siciller de dava konusu yapılabilir.
Sicil amirinin olumsuz not vermesi somut belgeye dayanmak zorunda mıdır?
Sicil belgesinde olumsuz nitelik işaretleyen sicil amiri, bu kanaatini destekleyen somut bilgi ve belgeleri sicil dosyasına eklemek zorundadır.
Sicil iptal kararı idare tarafından ne kadar sürede uygulanmalıdır?
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 28. maddesinin 1. fıkrası uyarınca idare, kararın icaplarına göre gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecbur olup bu süre kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy