Karayolları Trafik Yönetmeliği, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu uyarınca can ve mal güvenliği bakımından trafik düzenini, güvenlik tedbirlerini ve uygulanacak esas ile usulleri belirler. Yönetmelik bu Kanuna dayanır; karayollarında ve aksine hüküm bulunmadıkça Kanunun 2. maddesinde sayılan yerlerde, sayılan trafik, tescil, sürücü, kullanıcı ve kuruluş konularında uygulanır. Metin 18.07.1997 tarihli Resmî Gazete kaydıyla yürürlüğe girmiştir.
Temel kavramlar ve araç sınıfları
İşleten kural olarak araç sahibidir. Mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı; uzun süreli kiralama, ariyet veya rehinde ise kiracı, ariyet alan ya da rehin alan işleten sayılır. Aracın başka bir kişi hesabına ve onun tehlikesine işletildiği ve o kişinin fiilî tasarrufu bulunduğu ispatlanırsa işleten bu kişidir. Geçiş üstünlüğü, görev sırasında belirli araç sürücülerinin can ve mal güvenliğini tehlikeye sokmamak şartıyla trafik kısıtlama veya yasaklarına bağlı olmamasıdır. Trafik kazası, karayolunda hareket hâlindeki bir veya birden fazla aracın karıştığı ölüm, yaralanma veya zararla sonuçlanan olaydır.
17.04.2015 değişikliğine bağlanan tanıma göre otomobil, sürücüsü dâhil en fazla dokuz oturma yeri olan ve insan taşımak için imal edilmiş motorlu taşıttır. Otobüs, sürücüsü dâhil dokuzdan fazla oturma yeri olan yolcu taşıtıdır ve troleybüsleri kapsar; oturma yeri on yediyi aşmayan otobüse minibüs denir. Kamyonet, azami yüklü ağırlığı 3.500 kilogramı geçmeyen yük taşıtıdır. Kamyon ise izin verilen azami yüklü ağırlığı 3,5 tondan fazla olan yük taşıtı olarak tanımlanır.
Kurullar ve yetkili birimler
Karayolu Güvenliği Yüksek Kurulu yılda iki kez olağan, Başbakanın gerek görmesi hâlinde olağanüstü toplanır; sekreteryasını Emniyet Genel Müdürlüğü yapar. Karayolu Trafik Güvenliği Kurulu ayda bir, zorunlu hâlde başkanın çağrısıyla toplanır ve katılması gereken üyelerin salt çoğunluğuyla toplanıp katılanların çoğunluğuyla karar verir. Kurullardaki bakanlık adları metindeki tarihsel düzenlemeyi yansıtır.
Askerî personelin trafiği geçici düzenleme yetkisi, mülki idare amirinin isteği ve garnizon komutanının uygun görmesiyle, sayılan uzaklık veya güvenlik şartlarında kullanılabilir; trafik zabıtasının görevine müdahale edilemez. Trafik denetleme birimi bulunan yerde diğer emniyet personelinin yetkisi uyarma, plakayı bildirme veya müdahale isteme ve mümkün değilse tutanakla trafik zabıtasına iletme hâlleriyle sınırlıdır. Trafik zabıtasının bulunmadığı veya yetersiz olduğu yerde polis, her ikisinin görev alanı dışında jandarma, eğitimli personel eliyle trafiği düzenleyebilir ve trafik suçlarına el koyabilir. Asayişten jandarmanın, trafikten polisin sorumlu olduğu yolda jandarmanın el koyduğu suçlarda araç ve sürücü denetimi de jandarma trafik birimlerince yapılabilir. Jandarma trafik timi uzaksa ve gecikmede sakınca varsa, belirtilen kursları görmüş görevli rütbeli personel kaza tespit tutanağı düzenleyebilir.
Millî Eğitim Bakanlığı sürücü kurslarının açılması, özel kurs izni ve denetimi, sınav, sertifika ile zorunlu uygulamalı trafik ve ilk yardım dersleriyle görevlidir. Karayolları Genel Müdürlüğü, Erişme Kontrollü Karayolları Kanunu hükümleri saklı kalmak kaydıyla, sorumlu olduğu yollarda İçişleri Bakanlığının uygun görüşüyle Yönetmelikteki hız sınırlarının üstünde veya altında hız sınırı belirleyip işaretleyebilir. Sağlık Bakanlığı, kazanın sebep ve tesiriyle otuz gün içinde ölen yaralıların kayıtlarını tutup izleyen ayın sonuna kadar kimlik numaralarıyla elektronik ortamda Emniyet Genel Müdürlüğüne bildirir. Ulaştırma Bakanlığının ilgili birimleri tescile bağlı araçların muayenesini yapar veya yaptırır, istasyonları denetler ve Kanunun 35. maddesine aykırılıkta tutanakla idari para cezası verip maddede belirtilen idari tedbirleri alır.
Tarım ve Köyişleri ile Orman Bakanlıkları, sorumlu oldukları köy yollarında düzen, işaretleme, kaza nedenlerine dayalı tedbir ve geçiş yolu izni görevlerini yürütür; köy yolları için mecburi ve gerekli görülen görevler orman yollarına da uygulanabilir. Belediye başkanlıkları trafik görevlerini Kanunun 10. maddesi uyarınca kurdukları birimler aracılığıyla yürütür. Belediyeler, sorumlu oldukları yollarda işaretleme, kavşak, park yeri, engellerin kaldırılması ve Kanunun 17. maddesindeki tesisler için izin görevlerini il ve ilçe trafik komisyonu kararlarına uyarak mahallî trafik zabıtasıyla iş birliği içinde yerine getirir. Bu hizmetlerin denetimi dışında trafiği denetleyemez ve hiçbir hâlde trafik suç ve ceza tutanağı düzenleyemez.
İl trafik komisyonuna vali veya yardımcısı, ilçe komisyonuna kaymakam başkanlık eder. Üniversite, vakıf ve kamuya yararlı dernek veya kuruluş temsilcilerinin toplam sayısı üçü geçemez. Kararlar oy çokluğuyla alınır; eşitlikte başkanın bulunduğu taraf çoğunluktur. İl kararları vali onayıyla, ilçe kararları il komisyonunun incelemesi ve vali onayından sonra yürürlüğe girer. Komisyonlar, karayolu taşımacılığı mevzuatı hükümleri saklı kalmak üzere, ticari yolcu ve yük taşıtları ile motorsuz taşıtların çalışma şekli, yeri, güzergâhı ve sayısını, geçici otopark ilanı ve işletme iznini, yol kapatma, park yeri ve hız sınırlarını belirleyebilir. 19.02.2014 değişikliğine göre il komisyonları, belediye sınırları içinden geçen devlet ve il yollarında Karayolları Genel Müdürlüğünün görüşünü alır.
Yol, işaret ve tesis izni
Yolun yapım, bakım ve işletmesinden sorumlu kuruluşlar, karayolu yapısını ve trafik işaretlerini güvenliği sağlayacak biçimde yapmak ve bulundurmakla yükümlüdür. Çalışmalarda ortaya çıkan tehlike ve engeller, sorumluluğu bunları yaratan kişilere ait olmak üzere bu kuruluşlarca kaldırılır ve masraflar sorumlulara ödettirilir. Yol yapısına trafiği güçleştirecek veya işaretlerin görülmesini engelleyecek şey atmak, dökmek veya bırakmak; yapıyı, işaretleri ve güvenlik tesislerini bozmak, yerini değiştirmek ya da ortadan kaldırmak yasaktır. Zarar verenler tespit edilirse durum ilgili kuruluşa bildirilir.
İşaretlerin görülmesini engelleyecek, anlamını değiştirecek veya tehlike yaratacak levha, ışık, işaretleme ve yapı elemanı karayolu sınırı içinde veya dışında bulundurulamaz. Standartları, İçişleri Bakanlığının görüşü alınarak Karayolları Genel Müdürlüğü tespit eder. Standartlara aykırı uygulama yapılamaz; il ve ilçe komisyonları yalnızca görülmeyi kolaylaştırmak için ölçü değiştirebilir. İşaretlerin temini, tesisi, bakımı ve işletilmesi sorumlu kuruluşlara aittir. Trafiği düzenleme yetkisi olanlar yalnızca güvenlik veya genel asayiş için geçici işaret koyabilir ve iş bitince kaldırır. Bunun dışında kimse kendiliğinden işaret koyamaz; aykırılıkta Kanunun 16. maddesi uygulanır.
Belediye sınırları dışında, sınır çizgisine 50 metre içinde bağlantı sağlayacak geçiş yolları bakımından maddede sayılan yapı ve tesisler için yolun sorumlu kuruluşundan izin gerekir. Belediye sınırları içinde aynı nitelikteki tesisler için belediyeden izin, Karayolları Genel Müdürlüğünün sorumlu olduğu yol kenarında ayrıca ilgili bölge müdürlüğünden uygun görüş alınır. İzinsiz tesisin yapımı ve işletilmesi durdurulur; şartlar tamamlanmadan işletme izni verilmez ve bağlantı yolu, giderleri sorumlulara ait olmak üzere kaldırılır.
Araç tescili, satış ve belgeler
Bütün motorlu araçlar ile Yönetmelikte tescili zorunlu motorsuz araçların sahipleri, araçlarını yetkili tescil kuruluşuna tescil ettirip tescil belgesi almak zorundadır. Askerî araçlar, iş makineleri ve raylı sistemdekiler dışındaki motorlu araçlar ile yüklü ağırlığı 750 kilogramın üstündeki römork ve yarı römorklar trafik tescil kuruluşlarınca tescil edilir. Askerî araçlar Türk Silahlı Kuvvetlerince, raylı sistem araçları ait olduğu kuruluşlarca, kamu iş makineleri ilgili kuruluşlarca, tarım kesimi iş makineleri ziraat odalarınca, diğer özel iş makineleri ilgili odalarca tescil edilir.
İlk tescil için satın alma veya gümrükten çekme tarihinden itibaren üç ay içinde başvurulur. Sahiplik belgesi, uygunluk belgesi, zorunlu mali sorumluluk sigortası poliçesi ve özel tüketim vergisi ödeme belgesinin aslı ibraz edilir; bilgiler elektronik ortamda alınabiliyor veya teyit edilebiliyorsa ibraz aranmayabilir. Emniyet Genel Müdürlüğünce belirlenecek tarihten itibaren bilgi sistemine kayıtlı olmayan araçların tescili yapılmaz. İlk muayene süresini geçirmiş araç, bir aylık muayene süresi verilerek tescil edilir. Tescille birlikte trafikten çekme istenirse önce tescil yapılır; motorlu araç trafik belgesi düzenlenmez, plaka bastırılmaz ve ardından trafikten çekme işlemi yapılır.
Satış veya devirde önceki motorlu araç trafik belgesi ve tescil plakaları yeni sahibine devredilir. Yerleşim yeri dışındaki plakayı değiştirmek isteğe bağlıdır ve bu hâlde bir ay içinde başvuru gerekir. Direksiyonu sağda olan araçlar, belirli süre kullanılıp yeniden yurt dışına çıkarılmak üzere geçici ithal edilenler ile karayolunda insan, hayvan ve yük taşımada kullanılamayan ekipmanlı araçlar hariç tescil edilemez. Trafikten çekme talebi hariç plaka değişikliğinde malik adına zorunlu mali sorumluluk sigortası bulunması ve muayene süresinin bitmemiş olması zorunludur. Haciz, rehin ve ihtiyati tedbir gibi şerhler elektronik sicile işlenemezse bildirimi alan kuruluşça bilgisayar kayıtlarına işlenir; araç tescil belgesine bu şerhler yazılmaz.
Tescil belgesi satış, devir, hurda, teknik değişiklik veya kullanım amacı değişikliğinde kural olarak geçersizdir. Renk ve teknik değişiklik ile kullanım amacı değişikliğinde belge, uygunluk sağlanması bakımından 30 gün geçerliliğini korur. Motorlu araç trafik belgesi, tescili tamamlanan aracın trafiğe çıkmasına izin veren ve muayene sürelerini belirleyen belgedir. İlk tescildeki geçici belgenin süresi içinde ayrıca trafik belgesi alma zorunluluğu aranmaz. Kamu iş makinelerinin karayoluna çıkışı için tescil belgesinin ilgili bölümü tasdik edilir ve zorunlu mali sorumluluk sigortası gerekir. Özel veya tüzel kişilere ait iş makinelerinde ayrıca Karayolları Genel Müdürlüğünden özel izin alınır.
Belediyece tescile tabi motorsuz taşıtlar belge ve plaka alınmadan trafiğe çıkarılamaz. Bisiklet plakası 10×15, hayvanla çekilen ve elle sürülen taşıt plakası 15×20 santimetredir; zemin beyaz, yazılar siyahtır ve plaka arkaya takılır. İş makinelerinin satış ve devri, kısıtlayıcı kayıt yoksa tescil belgesi esas alınarak noterlerce yapılır ve belgenin bir sureti üç iş günü içinde tescil kuruluşuna gönderilir. Noterde belge ile bilgisayar kayıtları farklıysa bilgisayar kayıtları esas alınır. Bildirimle alıcı adına tescil gerçekleşmiş sayılır. Yeni malik adına bir ay geçerli geçici belge düzenlenir. Tescil belgesi bulunmayan aracın satışı veya devri, satın alma ya da gümrükten çekme tarihinden başlayan üç ay içinde sahiplik belgesine dayanılarak noter tarafından yapılır; bu satış tescil kuruluşuna bildirilmez.
Noter bildiriminden itibaren bir ay içinde yeni malik adına tescil belgesi düzenlenir. Trafikten çekilmiş veya çekilecekler hariç, yeni malik adına geçerli zorunlu mali sorumluluk sigortası zorunludur. Belgenin malike teslimiyle geçici belge hükümsüz olur; bir ay içinde teslim edilememesi yeni malike sorumluluk yüklemez. 1/5/2010’dan önce noter satışı yapılıp bir ay içinde başvuru olmayan araçlar, önceki malikin noter satış sözleşmesiyle başvurusu üzerine alıcı adına resen kayıt ve tescil edilir. Hurdaya ayrılan taşıt onarımla yenilense bile yeniden tescil edilemez; kullanılabilir motor ve parçaları başka araçlarda kullanılabilir. Çalınan aracın kaydı, sistemde çalınma ibaresi bulunması ve çalınma tarihinden bir ay geçmiş olması şartıyla herhangi bir tescil biriminden kapatılabilir.
Sürücü belgesi
Yaş şartı sınıfa göre değişir: M, A1 ve B1 için 16; A2, B, BE, C1, C1E, F ve G için 18; A için 20, gücü 15 kilovatı aşan üç tekerlekli motosiklette 21; C, CE, D1 ve D1E için 21; D ve DE için 24 yaşın bitirilmesi gerekir. Sayılan emniyet, askerî ve yükseköğretim eğitim kurumlarında eğitim gören veya buralardan mezun olanlar bakımından A, C, D ve D1 sınıflarında yaş şartı 20 olarak uygulanır ve deneyim şartı aranmaz. Ayrıca en az ilkokul düzeyi, sağlık şartları, başarılı sınav ve sertifika, aynı sınıftan başka belge bulunmaması ve sayılan suçlardan hüküm kaydı bulunmaması aranır. 24 yaşını doldurmuş A sınıfı adaylarda iki yıllık A2 deneyimi aranmaz. M, A1, A2, A, B1, B, BE, F ve G sınıfı belgeler 10 yıl; C1, C1E, C, CE, D1, D1E, D ve DE sınıfı belgeler 5 yıl geçerlidir.
Yenilemede sağlık şartları, 76. maddenin birinci fıkrasındaki hükümlülük şartı ve geçici geri alınmışsa iade şartlarının gerçekleşmesi aranır. Zayi veya yıpranan belge için dilekçeyle herhangi bir tescil kuruluşuna veya dış temsilciliğe başvurulur. Başvurusu tamamlananlara, asıl belge teslim edilinceye kadar 15 gün geçerli geçici belge verilebilir. B, C, C1, D ve D1 sahipleri, azami yüklü ağırlığı 750 kilograma kadar olan hafif römorku da kullanabilir; bu sınır 750 kilogramı da kapsar. Altı aydan fazla Türkiye’de bulunan Türk vatandaşları, dış ülkeden alınan belgenin onaylı Türkçe tercümesini belgeyle birlikte bulundurmak zorundadır. İkamet değişikliği 30 gün içinde bildirilir; belge sürüş sırasında yanında bulundurulur.
Belge, 2918 sayılı Kanunun 41. maddesindeki şartlardan biri olmadan veya hileli yolla alındığı anlaşılırsa iptal edilir. Sahibinin öldüğü tespit edilirse kayda şerh konularak belge iptal edilir. Diplomatik muafiyetli kişiler, yabancı teknik ve idari personel, ikamet tezkereli yabancılar ve haymatlozlar, belgelerini Türk belgeyle değiştirseler bile Türkiye’de tescilli taşıtları kazanç karşılığı veya ticari amaçla süremez. Er ve erbaş sınıfından askerî araç sürücülerine verilen belgeler yalnız askerî araçlar için ve askerlik süresince geçerlidir.
Uluslararası sürücü belgesine ilişkin metinler aynı konuda iki ölçü içerir. Değişik metne göre belge, ikili veya çok taraflı anlaşmalar uyarınca üç yıl süreyle verilir, verildiği ülke dışında geçerlidir ve İçişleri Bakanlığınca yetkilendirilen gerçek veya tüzel kişilerce düzenlenir. Değişiklikten önceki metne göre ise uluslararası otomobil kurumlarınca bir yıl süreyle verilir ve Türkiye’de Türkiye Turing ve Otomobil Kurumu tarafından düzenlenir. Geçici 8. maddeye yapılan atıf, yetkilendirme yapılıncaya kadar önceki hâlin uygulanacağını belirtir; yetkilendirmenin gerçekleşip gerçekleşmediği bu metinlerden anlaşılamaz. Bu nedenle iki metinden biri kesin uygulanacak düzenleme olarak seçilemez.
8182 sayılı KARAYOLLARI TRAFİK YÖNETMELİĞİ m. 80 (1/2)Kaynağı aç
8182 sayılı KARAYOLLARI TRAFİK YÖNETMELİĞİ m. 80 (2/2)Kaynağı aç
Sürüş, hız, alkol ve çalışma süresi
Trafik sağdan akar. Aksine hüküm veya işaret yoksa sürücü, aracı gidiş yönüne göre yolun en sağından, çok şeritli yolda ise hızın gerektirdiği şeritten sürer. Kavşaklara yaklaşırken yerleşim yerlerinde 30, yerleşim yerleri dışında 150 metre içinde ve kavşaklarda şerit değiştirmek yasaktır. Görevlinin bir kolunu dik yukarı kaldırması, yeterli güvenlikte duramayacaklar ile kavşağa yeni girmiş veya kavşak içindekiler dışında tüm kullanıcılar için dur emridir. Geçiş üstünlüğünü düzenleyen 141. madde 2/2/2021 tarihli kayıtla mülga gösterildiğinden, hangi araçlara bu hakkın tanındığı bu metinden çıkarılamaz. Bununla birlikte geçiş üstünlüğü işaretini alan sürücüler yol açmak, gerekirse durmak ve araç tamamen geçinceye kadar beklemek zorundadır.
8182 sayılı KARAYOLLARI TRAFİK YÖNETMELİĞİ m. 141Kaynağı aç
Uyuşturucu veya uyarıcı madde almış sürücüler ile kan alkolü 0,50 promilin üzerinde hususi otomobil sürücüleri ve 0,20 promilin üstünde diğer araç sürücüleri karayolunda araç süremez. Yasal sınırın aşıldığı tespitlerde belge, son ihlalden geriye beş yıl içinde birinci kez altı ay, ikinci kez iki yıl, üç veya daha fazla ihlalde her seferinde beşer yıl geri alınır. Teknik cihazla ölçümü kabul etmeyen sürücüye Kanunun 48. maddesinin dokuzuncu fıkrası uyarınca idari para cezası uygulanır ve belge iki yıl geri alınır. Ölçüm sonucuna itiraz hâlinde tekrar ölçüm yapılmaz; itiraz 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 27. maddesi kapsamında ilgili mahkemeye yapılır. Uyuşturucu veya uyarıcı madde aldığı tespit edilen sürücünün belgesi iptal edilir; yeniden sürücü belgesi için en az beş yıl ve kanunda belirtilen diğer şartlar aranır.
7574 sayılı Kanun, Madde 12Kaynağı aç
Ticari yük taşıyan ve azami ağırlığı 3,5 tonu geçen araçlar ile ticari yolcu taşıyan ve şoför dâhil kapasitesi 9 kişiyi geçen araçların şoförleri, 24 saat içinde toplam 9 saatten ve devamlı 4,5 saatten fazla süremez. Sürekli 4,5 saatlik kullanma sonunda istirahate çekilmeyen şoför en az 45 dakika mola alır. En fazla 6 günlük kullanmadan sonra en az 24 saatlik hafta tatili gerekir. Düzenli seferler dışındaki uluslararası yolcu taşımacılığında 12 gün sonra 2 günlük tatil zorunludur ve birleşik iki haftada toplam süre 90 saati aşamaz. Her 24 saatte 11 saat kesintisiz dinlenme esastır; bu süre en az 8 saati kesintisiz olmak üzere iki veya üç parçada kullanılırsa günlük dinlenme 12 saate çıkar. 11 saatlik süre haftada en fazla üç kez en az 9 saate indirilebilir. Araç en az iki şoförle kullanılıyorsa her 30 saatte her şoför en az 8 saat kesintisiz dinlenir.
Aksine işaret yoksa otomobilin azami hızı yerleşim yeri içinde 50, şehirlerarası çift yönlü karayolda 90, bölünmüş yolda 110 ve otoyolda 120 km/saattir. Hız sınırlayıcı zorunlu araçlarda yol ayrımı yapılmaksızın M2 ve M3 otobüs ve minibüslerde ayar 110 km/s, N2 ve N3 kamyon ve çekicilerde 99 km/s’tir; şehir içinde diğer araçların azami hız sınırına uyarlar. Zorunlu hâller dışında şehirlerarası yolda asgari hız 15 km/s, otoyolda 40 km/s’tir. Belirtilen istisnalar hariç römorklu veya yarı römorklu araçta en çok hız, aynı cins römorksuz aracın hızından saatte 10 km düşüktür. Servis freni bozuk aracı çeken araç saatte 15 km’nin üstünde sürülemez.
Aksine karar alınıp işaretlenmemişse 100. maddedeki hız sınırları aşılamaz. Hız, radar ve benzeri cihazlarla veya kronometre ve değişik usullerle tespit edilebilir. İki yönlü yolda geçme kuralının zorunlu kıldığı şartlar nedeniyle aynı cins taşıt için belirlenen hız sınırı aşılırsa Kanunun 51. maddesine göre işlem yapılmaz. Azami hızın yüzde 10 oranında aşıldığının kontrol sırasında tespiti hâlinde de 51. maddeye göre işlem yapılmaz; bu ifade, her türlü yaptırımın ortadan kalktığı anlamına gelmez. Hız ölçen cihazların yerini tespit eden veya sürücüleri ikaz eden cihazların imali, ithali ve araçta bulundurulması yasaktır. Kavşak, dönemeç, tepe üstü, yaya ve hemzemin geçidi, tünel, dar köprü, menfez ile yapım ve onarım alanlarına yaklaşırken hız azaltılır.
Takip mesafesi, aracın saatteki kilometre hızının en az yarısı kadar metre olarak düzenlenmiştir; aynı hüküm, mesafenin takip eden aracın iki saniyede kat edeceği yol uzunluğu kadar da olabileceğini belirtir. İki ölçü birlikte yer aldığından biri diğerinin yerine zorunlu yöntem sayılmaz. Tehlikeli madde taşıyan sürücüler, yerleşim birimleri dışında diğer araçları en az 50 metre mesafeden takip eder. Zorunlu neden olmaksızın hız sınırlarının çok altında veya ani ve gereksiz biçimde yavaşlayarak ilerleyişi engellemek yasaktır.
Boyut, yük ve özel izin
17.04.2015 değişik 128. maddeye göre araçların yüklü ve yüksüz boyutları ile güvenle seyredecekleri ağırlıklar belirtilen şartlara uygun olmak zorundadır. Azami genişlik genel olarak 2,55 metre, yalnız frigorifik yapılarda 2,60 metre, belediyelere ait troleybüslerde 2,65 metredir. Azami yükseklik 4,00 metredir. Azami uzunluk; otobüs dışındaki motorlu araç ve römorkta 12,00 metre, iki dingilli otobüste 13,50 metre, ikiden çok dingilli otobüste 15,00 metre, yarı römorklu araçta 16,50 metre, mafsallı veya römorklu otobüs ile römorklu kamyonda 18,75 metre, iki römorklu katarda 22,00 metredir. Bu boyut ve ağırlıklar imal tarihine bakılmaksızın uygulanır.
8182 sayılı KARAYOLLARI TRAFİK YÖNETMELİĞİ m. 128Kaynağı aç
Tahriksiz tek dingil ağırlığı en çok 10 ton, tahrikli tek dingil ağırlığı en çok 11,5 tondur. Toplam ağırlık sınırları araç ve dingil yapısına göre değişir; üç dingilli motorlu araçlarda esas sınır 25 tondur, metindeki ek koşullarda 26 ton olabilir. Belirtilen istisnalar dışında sınır üstü kapasiteli araca karayolu uygunluk belgesi verilmez ve araç tescil edilemez. Çekicilerde dingil kapasitesi azami dingil ağırlığını en çok yüzde 20, sayılan özel amaçlı araçlarda en çok yüzde 50 aşabilir; ancak seyirde azami dingil ve yüklü ağırlık aşılamaz. Tarım, yol bakım, kurtarıcı ve itfaiye araçlarında azami genişlik 3,05 metre olabilir. 2,55 metreyi aşanlar uygunluk belgesi alamaz ve trafik tesciline tabi tutulamaz. Genişliği 2,55 ile 3,05 metre arasında olan tarım araçları, gün karardıktan gün aydınlanıncaya kadar karayolunda trafiğe çıkarılamaz.
Başka bir ulaşım imkânı bulunmayan zorunlu ve istisnai hallerde, ölçüleri uymayan bölünemeyen araç veya özel yükün taşınması Karayolları Genel Müdürlüğünden izin belgesine bağlanır. Yüksüz araç için Özel İzin Belgesi, yüklü araç için Özel Yük Taşıma İzin Belgesi aranır. Türk Silahlı Kuvvetleri, Emniyet Genel Müdürlüğü ve Jandarma Genel Komutanlığına ait araçlar ve bölünemeyen özel yükler ile yangın, sel, deprem, tabii afet ve benzeri durumlarda kullanılanlar bakımından bu izin aranmaz; güvenlik tedbirlerini kendi birimleri alır. İzin gereken araç, belge alınmadan veya şartlara uyulmadan karayoluna çıkarsa trafikten men edilir. Yükleme ölçü ve usulleri ile ağırlık, boyut kontrolü ve tartı toleransları, bu konuda çıkarılan ayrı yönetmelik hükümlerine bırakılmıştır.
Kamyon, kamyonet, römork ve yarı römorkta yükün üzerinde insan taşınamaz. Aranan şartlar varsa taşıma sınırının her tonu için iki yolcu, kısa mesafede işçi taşımada ayakta her ton için iki işçi taşınabilir. Lastik tekerlekli traktörle ve ona römork takılarak ticari yük taşınamaz; bu araçlar ticari araç olarak tescil edilemez. Şehir içi taşımalar dışında, taşımanın yük taşıyıcı araçla yapılamayacağı anlaşıldığında veya mecburi ve geçerli bir neden bulunduğunda il trafik komisyonu, süre, zaman ve güzergâhı göstermek suretiyle geçici ticari yük izni verebilir. Patlayıcı, parlayıcı, yanıcı, yakıcı, kendiliğinden veya kolayca ateş alabilen, zehirli, radyoaktif maddeler ve benzerleri tehlikeli madde sayılır. Radyoaktif maddelerin yüklenmesi, boşaltılması ve taşınması ayrıca Atom Enerjisi Komisyonunun iznine bağlıdır.
Kaza yerindeki yükümlülükler
21.03.2012 değişikliğiyle düzenlenen 152. madde, kazaya karışıp yaralanmayan veya hafif yaralanan kişilere yükümlülük getirir. Sürücü, trafiğe ek tehlike doğurmayacak biçimde hemen durur, ışıklı işaret veya yansıtıcı koyar ve gerekli tedbirleri alır. Trafiği, can ve mal güvenliğini etkilemeyen ölümlü, yaralanmalı veya maddi hasarlı kazada, sorumluluğu aydınlatacak iz ve delillerle birlikte yerdeki durum korunur. Diğer taraf isterse kimlik ve adres bildirilir; sürücü ve trafik belgeleri ile sigorta poliçeleri gösterilir. Yaralıya ilk yardım ve acil müdahale için ayrılma dışında olay yetkililere duyurulur; onlar gelinceye veya izin verinceye kadar yerden ayrılınmaz. Sahibi veya sorumlusu başında olmayan motorlu araç, taşınır veya taşınmaz mal ya da mülke zarar veren sürücü, ilgilisini arar; bulamazsa görünen uygun yere yazılı bilgi bırakır ve en kısa sürede yetkililere haber verir.
8182 sayılı KARAYOLLARI TRAFİK YÖNETMELİĞİ m. 152Kaynağı aç
Yalnızca maddi hasarlı kazada bütün sürücüler yetkililerin gelmesini gerekli görmez ve kendi düzenleyecekleri tutanakta anlaşırlarsa Maddi Hasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağı düzenleyip birlikte imzalayarak ayrılabilir. Taraflar anlaşırsa, mümkünse fotoğraf çekilir, araçlar taşıt yolu dışına çıkarılır ve tutanak orada düzenlenir. Anlaşarak ayrılan taraflar, zararın sigortaları veya kendilerince doğrudan karşılanacağını kabul etmiş sayılır ve sonradan yetkililerden kaza tespit tutanağı düzenlenmesini isteyemez. Tek taraflı maddi hasar, yetersiz sürücü belgesi, geçerli zorunlu mali sorumluluk sigortasının olmaması, alkol veya uyuşturucu şüphesi, ambulans ve acil sağlık aracı hariç kamu aracı ile kamu malı veya üçüncü kişi eşyasına zarar hâllerinde tutanağı trafik zabıtası, yoksa veya yeterli değilse genel kolluk düzenler.
Yönetmelik hangi kanuna dayanır?
Yönetmelik 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununa dayanır ve bu Kanun çerçevesinde karayollarında, aksine hüküm yoksa Kanunun 2. maddesinde sayılan yerlerde uygulanır.
İlk araç tescili için süre nedir?
İlk tescili yapılacak aracın sahibi, satın alma veya gümrükten çekme tarihinden itibaren üç ay içinde zorunlu belgelerle başvurmak zorundadır.
Otomobilin azami hızı kaçtır?
Aksine işaret yoksa otomobilin azami hızı yerleşim içinde 50, şehirlerarası çift yönlü yolda 90, bölünmüş yolda 110 ve otoyolda 120 km/saattir.
Hususi otomobilde alkol sınırı nedir?
Kan alkolü 0,50 promilin üzerinde olan hususi otomobil sürücüsünün ve 0,20 promilin üstünde olan diğer araç sürücüsünün karayolunda araç sürmesi yasaktır.
Maddi hasarlı kazada tutanak düzenlenebilir mi?
Bütün sürücüler yetkililerin gelmesini gerekli görmez ve aralarında anlaşırlarsa Maddi Hasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağı düzenleyip birlikte imzalayarak olay yerinden ayrılabilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

