TSK Sicil İptal Davasının Kapsamı ve Tarafları
Kara Kuvvetleri, Hava Kuvvetleri veya Deniz Kuvvetleri bünyesinde görev yapan subay, astsubay ve uzman erbaşların hukuka aykırı biçimde düzenlenen sicil notuna karşı idare mahkemesinde açtığı dava idari işlemin iptali davasıdır. Bu davada davalı kurum Millî Savunma Bakanlığı'dır. Dava konusu edilebilecek sicil belgeleri; personelin yıllık sicil notu, görevden ayrılma sicil notu ve sicil üstü değişikliği halinde düzenlenen sicil belgesidir. Her bir sicil belgesi ayrı ayrı sicil iptal davası konusu yapılabilmektedir.
Yetkili Mahkeme ve İdari Dava Dilekçesinin Düzenlenmesi
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 33. maddesinin 3. fıkrası gereğince, kamu görevlilerinin görevle ilişiğinin kesilmesi sonucunu doğurmayan sicil işlemlerinde yetkili yargı mercii, ilgilinin görev yaptığı yerdeki idare mahkemesidir. Kamu görevlilerinin görevlerine son verilmesi, emekli edilmeleri ya da görevden uzaklaştırılmaları durumunda ise 2577 sayılı Kanun'un 33. maddesinin 2. fıkrası uyarınca kamu görevlisinin son görev yaptığı yer idare mahkemesi yetkilidir.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 33Kaynağı aç
Dava açılırken dilekçenin 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 3. ve 5. maddelerine uygun düzenlenmesi şarttır. Kanun'un 3. maddesi uyarınca idari davalar, mahkeme başkanlıklarına hitaben hazırlanan imzalı dilekçelerle açılır. Bu dilekçelerde tarafların ve varsa vekillerinin kimlik ve adres bilgileri, Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası, davanın konusu, sebepleri, dayandığı deliller ile idari işlemin yazılı bildirim tarihi açıkça yer almalıdır. Dava konusu işlemin veya belgelerin asılları ya da örnekleri dilekçeye eklenir; dilekçe ve eklerinin örnekleri karşı taraf sayısından bir fazla hazırlanır.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 3Kaynağı aç
2577 sayılı Kanun'un 5. maddesine göre her idari işlem aleyhine kural olarak ayrı dava açılması esastır; ancak aralarında maddi veya hukuki bağlılık ya da sebep-sonuç ilişkisi bulunan işlemler tek dilekçede dava konusu edilebilir. Birden fazla şahsın ortak dilekçe ile dava açabilmesi ise davacıların hak veya menfaatlerinde iştirak bulunması ve maddi olay veya hukuki sebeplerin aynı olması şartına bağlıdır.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 5Kaynağı aç
Sicil Yılı ve Dava Açma Süresinin Belirlenmesi
Sicil yılı, o yılın 2 Mayıs tarihinden başlayıp bir sonraki yılın 2 Mayıs tarihine kadar olan süredir. Sicil belgeleri özel gizlilik derecesinde tutulduğundan ve personele tebliğ edilmediğinden, TSK sicil iptal davası açma süresinde 60 günlük genel kural uygulanmamakta; dava açma süresi sicil notunun öğrenildiği tarihten itibaren başlamaktadır.
Sicil Notunun Hesaplanması ve Kademe İlerlemesine Etkisi
Sicil notunun belirlenmesinde sicil üstlerinin verdiği notların ortalaması sicil üstü değerlendirme notunu oluşturur; bu notun 95'e tahvil edilmesinin ardından FYDT notu eklenerek sicil notu belirlenir. Sicil tam notunun yüzde altmışı (%60) olumlu sicilin alt sınırını belirler. Personelin sicil döneminde aldığı FYDT sonucu 60 ve üzerinde olduğunda bu notun sicil notu ortalamasına eklenmesi zorunludur; FYDT notunun sicil hesabına dahil edilmemesi bağımsız bir iptal gerekçesidir.
Personelin kademe ilerlemesi yapabilmesi; bulunduğu kademede en az bir yıl çalışmış olması, o yıl olumlu sicil alması ve ilerleyebileceği bir üst kademenin bulunması koşullarının bir arada gerçekleşmesine bağlıdır. Hukuka aykırı sicil notu nedeniyle kademe ilerlemesi engellenen personelin mahrum kaldığı parasal haklar, sicil iptal davasının lehe sonuçlanarak sicilin iptal edilmesinden sonra ayrıca talep edilebilir.
Sicil Üstlerinin Yükümlülükleri ve İptal Nedenleri
Subay Sicil Yönetmeliği'nin 5. maddesi ile Astsubay Sicil Yönetmeliği'nin 5. maddesi kapsamında sicil üstleri; emri altındaki personel hakkında sicil tanzim ederken üstlük ve komutanlık yetkilerini tam bir tarafsızlık, adalet ve vicdani kanaat dairesinde kullanmakla yükümlüdür. Sicil üstünün ilgili dönemde personelle fiilen en az üç ay birlikte çalışma koşulunu yerine getirmeksizin sicil düzenlemesi işlemi hukuka aykırı hale getirir. Üç ay birlikte çalışma koşulu hem subay hem de astsubay yönetmeliklerinde zorunlu tutulmuştur.
Sicil belgesinde olumsuz nitelik işaretlendiğinde sicil amirlerinin bu kanaati destekleyen belge eklemesi zorunludur; belgesiz olumsuz kanaat içeren sicil belgeleri hukuka aykırı kabul edilmekte ve sicil iptal davası konusu yapılabilmektedir. Uzun yıllar boyunca belirgin bir çoğunlukla yüksek sicil notları alan askeri personelin somut ve makul nedenler öne sürülmeksizin düşük sicil notu ile değerlendirilmesi ve sicil notunun safahatla çelişen şekilde ani ve açık biçimde düşürülmesi ise takdir yetkisinin hukuka aykırı kullanıldığının göstergesi kabul edilmektedir.
Uzman Erbaşların Sicil Usulü ve Disiplin Cezalarından Ayrımı
Uzman erbaşların sicil üstlerine ilişkin uygulamalarda Astsubay Sicil Yönetmeliği'nin 5 ila 18. madde hükümleri tatbik edilir. Düzenlenen uzman erbaş sicil belgeleri, ikinci sicil amirinde özel bir dosya açılarak muhafaza edilir.
TSK'nın disiplin cezaları idari işlem niteliğinde olup idare mahkemesinin yargı denetimine tabidir. Disiplin cezasına karşı açılacak idari dava ve TSK sicil iptal davası birbirinden bağımsız süreçlerdir.
TSK sicil iptal davasında 60 günlük genel dava açma süresi uygulanır mı?
Sicil belgeleri özel gizlilik derecesinde muhafaza edildiği ve personele tebliğ edilmediği için bu davalarda 60 günlük genel süre kuralı tatbik edilmez.
Sicil amirinin personelle ne kadar süre birlikte çalışmış olması zorunludur?
Sicil üstünün sicil düzenleyebilmesi için personelle sicil dönemi içinde fiilen en az üç ay birlikte çalışma şartını sağlamış olması zorunludur.
FYDT notunun sicil ortalamasına eklenmesi zorunlu mudur?
Sicil döneminde personelin aldığı FYDT notu 60 ve üzerinde ise bu sonucun sicil notu hesabına katılması zorunludur ve eklenmemesi iptal sebebidir.
Olumsuz kanaat içeren sicil belgelerinde belge ekleme şartı var mıdır?
Sicil amirlerinin sicil belgesinde olumsuz bir nitelik işaretlemesi durumunda bu kanaati destekleyen belge eklemesi zorunludur; belgesiz olumsuz değerlendirmeler hukuka aykırıdır.
Ani ve bariz sicil düşüşleri idari yargıda iptal gerekçesi sayılır mı?
Uzun yıllar yüksek sicil notları alan personelin makul nedenler gösterilmeden safahatıyla çelişir şekilde ani ve açık düşük notla değerlendirilmesi, takdir yetkisinin hukuka aykırı kullanıldığının göstergesi kabul edilmekte ve dava gerekçesi oluşturmaktadır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy