Siber Zorbalık ve İnternet Yoluyla Hakaret Suçu

Türk Ceza Kanunu'nda siber zorbalık başlığı altında bağımsız ve özel bir suç tipi düzenlenmemiştir. Dijital mecralarda veya bilişim sistemleri aracılığıyla gerçekleştirilen taciz, hedef gösterme veya küçük düşürücü eylemler; somut olayın özelliklerine göre hakaret, tehdit, şantaj, haberleşmenin gizliliğini ihlal ve kişisel verilerin hukuka aykırı ele geçirilmesi veya yayılması gibi mevcut suç hükümleri kapsamında ele alınır.

Hakaret Suçunun Unsurları ve Nitelikli Hâlleri

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 125/1 uyarınca bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat eden ya da sövmek suretiyle saldıran kişi üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır. Fiilin mağdurun gıyabında işlenmesi durumunda cezalandırma yapılabilmesi için eylemin en az üç kişiyle ihtilat edilerek gerçekleştirilmesi aranır. Hakaret suçunun kural olarak takibi şikâyete bağlı olup mağdurun fiili ve failin kimliğini öğrendiği andan itibaren altı ay içinde yetkili makamlara başvurması gerekir.

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 125/2 hükmüne göre fiilin mağduru muhatap alan sesli, yazılı veya görüntülü bir iletiyle işlenmesi durumunda da temel ceza yaptırımı tatbik edilir. İnternet üzerinden gönderilen mesajlar, e-postalar veya ses kayıtları bu kapsamda cezalandırılır.

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 125/3 uyarınca suçun kamu görevlisine görevinden dolayı, dini, siyasi, sosyal, felsefi inanç veya düşüncelerin açıklanması, yayılması ya da mensup olunan dinin emir ve yasaklarına uygun davranılması sebebiyle veya dinen kutsal sayılan değerlerden bahisle işlenmesi hâlinde cezanın alt sınırı bir yıldan az olamaz. Eylemin alenen işlenmesi durumunda ise 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 125/4 gereğince ceza altıda biri oranında artırılır.

Başkası tarafından paylaşılan hakaret içerikli bir iletinin veya görselin sosyal medya ağlarında paylaşılması, retweet edilmesi veya öne çıkarılması; paylaşılan içeriğin benimsenerek yeniden yayılması niteliğini taşıdığı takdirde fail yönünden cezai sorumluluk meydana getirebilmektedir.

Tehdit ve Şantaj Suçları

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 106/1 gereğince bir başkasını kendisinin veya bir yakınının hayatına, vücut veya cinsel dokunulmazlığına yönelik bir saldırı gerçekleştireceğinden bahisle tehdit eden kişiye altı aydan iki yıla kadar hapis cezası verilir. Bu suçun kadına karşı işlenmesi hâlinde tayin edilecek hapis cezasının alt sınırı dokuz aydan az olamaz. Mağdurun malvarlığı itibarıyla büyük bir zarara uğratılacağından veya sair bir kötülük edileceğinden bahisle tehdit edilmesi durumunda ise soruşturma ve kovuşturma mağdurun şikâyetine bağlı olup iki aydan altı aya kadar hapis veya adli para cezası öngörülür.

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 107/2 uyarınca, failin kendisine yahut bir başkasına haksız bir menfaat temin etmek gayesiyle mağdurun şeref veya saygınlığını zedeleyecek nitelikteki durumları ifşa edeceği veya isnat edeceği yönünde bildirimde bulunarak baskı kurması şantaj suçunun oluşmasına sebebiyet verir.

Gizlilik, Haberleşme ve Kişisel Veri İhlalleri

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 132/1 uyarınca kişiler arasındaki haberleşmenin gizliliğini ihlal eden kişi bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır; gizlilik ihlalinin haberleşme içeriklerinin kaydedilmesi suretiyle işlenmesi hâlinde ceza bir kat artırılır. İlgili maddenin ikinci fıkrası uyarınca haberleşme içeriklerini hukuka aykırı şekilde ifşa eden fail iki yıldan beş yıla kadar hapis cezasına çarptırılır. Kendisiyle yapılan haberleşmelerin içeriğini diğer tarafın rızası bulunmaksızın hukuka aykırı olarak alenen ifşa eden kişi ise üçüncü fıkra gereğince bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası yaptırımıyla karşılaşır.

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 133/1 uyarınca konuşan tarafların rızası bulunmaksızın aleni olmayan konuşmaların bir aygıtla dinlenmesi veya ses alma cihazıyla kaydedilmesi iki yıldan beş yıla kadar hapis yaptırımı doğurur. Kişinin katıldığı ancak aleni nitelik taşımayan bir söyleşiyi diğer konuşanların rızası dışında ses alma cihazıyla kaydetmesi hâlinde ise maddenin ikinci fıkrası gereğince altı aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası uygulanır. Bununla birlikte 5237 sayılı Kanun m. 136/1 uyarınca kişisel verilerin hukuka aykırı yollarla başkasına iletilmesi, yayılması yahut ele geçirilmesi durumunda faile iki yıldan dört yıla kadar hapis cezası verilir.

Ceza Yargılamasında Delillerin Hukuka Uygunluğu

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu hükümleri uyarınca hukuka aykırı yöntemlerle elde edilmiş deliller ceza muhakemesinde hükme esas alınamaz. Kişinin bizzat tarafı olduğu yazışmalara ilişkin ekran görüntülerini alması kural olarak delil yönünden hukuka uygun değerlendirilirken, taraf olunmayan üçüncü kişilerin yazışmalarının gizlice kaydedilmesi veya bir hesaba hukuka aykırı şekilde girilerek elde edilmesi hem hukuka aykırı delil niteliği taşır hem de gizlilik ve haberleşme ihlali suçlarına vücut verebilir.

Kişilik Haklarının Korunması ve Manevi Tazminat

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 24 uyarınca hukuka aykırı olarak kişilik hakkına saldırılan kimse hâkimden korunma talep edebilir. Zarar görenin rızası, üstün nitelikte özel veya kamusal yarar yahut kanunun tanıdığı bir yetkinin kullanılması söz konusu olmadıkça kişilik haklarına yönelen her eylem hukuka aykırılık teşkil eder. İnternet ortamında kişilik haklarına yönelik müdahalelere karşı 5651 sayılı Kanun kapsamında içerik çıkarma ve erişimin engellenmesi mekanizmaları öngörülmüş olmakla beraber, anılan kanunun kişilik haklarının ihlaline ilişkin 9. maddesi Anayasa Mahkemesinin 11/10/2023 tarihli ve E.: 2020/76; K.: 2023/172 sayılı kararı ile iptal edilmiştir.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 58/1 uyarınca kişilik hakkının zedelenmesinden zarar gören kişi, uğradığı manevi zarara karşılık manevi tazminat adı altında bir miktar para ödenmesini isteyebilir. Hâkim, aynı maddenin ikinci fıkrası gereğince bu tazminatın ödenmesi yerine veya tazminata ek olarak başka bir giderim biçimi belirleyebilir; özellikle saldırıyı kınayan bir karar verebilir ve bu kararın yayımlanmasına hükmedebilir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy