Siber Suçlar ve Ceza Muhakemesinde Bilişim Tedbirleri

Siber suçlar; bilişim sistemlerinin güvenliğini, veri bütünlüğünü ve kişisel hakları hedef alan hukuka aykırı fiilleri kapsamakta olup 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu hükümleri çerçevesinde soruşturulup cezalandırılmaktadır. Kanun koyucu, hem sistemlerin fiziki ve yazılımsal işleyişini hem de bu sistemler aracılığıyla işlenen malvarlığı ve güvenlik ihlallerini ayrı suç tipleri olarak düzenlemiştir.

Bilişim Sistemine Girme ve Veri İzleme Fiilleri

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 243. maddesinin birinci fıkrasına göre bir bilişim sisteminin tamamına veya bir bölümüne hukuka aykırı yollarla erişim sağlayan ya da erişim sağladıktan sonra sistemde kalmayı sürdüren failler hakkında bir yıla kadar hapis veya adli para cezası öngörülmektedir. Söz konusu eylemin ücret karşılığı erişilen sistemlere yönelik gerçekleştirilmesi hâlinde uygulanacak yaptırım yarı oranına kadar indirilir. Sisteme izinsiz giriş yapılması neticesinde sistemdeki verilerin silinmesi ya da değişikliğe uğraması durumunda ise altı aydan iki yıla kadar hapis cezası uygulanır.

Sisteme fiziken ya da uzaktan giriş yapılmaksızın gerçekleştirilen izleme faaliyetleri de ceza yaptırımına tabi tutulmuştur. Türk Ceza Kanunu'nun 243. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca, bir bilişim sisteminin kendi içindeki ya da sistemler arasındaki veri akışını harici teknik araçlarla hukuka aykırı şekilde izleyen kişi bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

Sistemi Engelleme, Bozma ve Verilere Müdahale Suçları

Bilişim sisteminin çalışmasını sekteye uğratmaya ve veri bütünlüğünü zedelemeye dönük fiiller Türk Ceza Kanunu'nun 244. maddesinde müstakil olarak ele alınmıştır. Bir sistemin işleyişini engelleyen veya bozan kişiye bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası verilir. Aynı maddenin ikinci fıkrası uyarınca sistemdeki verileri bozan, yok eden, değiştiren, erişilmez hâle getiren, sisteme veri ekleyen ya da verileri başka bir konuma ileten kimseler hakkında altı aydan üç yıla kadar hapis cezası tayin edilir.

Bahse konu sistem engelleme, bozma ya da verileri tahrif etme fiillerinin bir banka, kredi kuruluşu ya da kamu kurum ve kuruluşuna ait sistemler aleyhine işlenmesi durumunda hükmedilecek ceza yarı oranında artırılmaktadır. Bu müdahaleler sonucunda failin haksız bir menfaat temin etmesi ve fiilin bağımsız başka bir suç teşkil etmemesi durumunda iki yıldan altı yıla kadar hapis ile beş bin güne kadar adli para cezası uygulanır.

Banka veya Kredi Kartlarının Hukuka Aykırı Kullanımı

Ödeme araçlarının güvenliğine yönelik ihlaller Türk Ceza Kanunu'nun 245. maddesinde korunmaktadır. Başkasına ait bir banka veya kredi kartını elinde bulunduran ya da ele geçiren kimsenin, hak sahibinin rızası hilafına bu kartı kullanarak veya başkasına kullandırtarak menfaat sağlaması hâlinde üç yıldan altı yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası verilir. Ayrıca başkalarının banka hesaplarıyla bağlantılı sahte kart üreten, satan, devreden, satın alan veya kabul edenler hakkında üç yıldan yedi yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adli para cezası hükmedilir.

Sahte veya üzerinde tahrifat yapılmış kartları kullanarak kendine ya da üçüncü kişilere kazanç temin eden fail, daha ağır cezayı gerektiren başka bir suç bulunmadığı takdirde dört yıldan sekiz yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır. Kartın rıza dışı kullanımına ilişkin eylemin ayrılık kararı bulunmayan eş, üstsoy, altsoy, bu derecedeki kayın hısımları, evlatlık, evlat edinen veya aynı konutta birlikte ikamet eden kardeş aleyhine gerçekleştirilmesi durumunda şahsi cezasızlık sebebi uygulanarak cezaya hükmolunmaz. Bu fiil bakımından malvarlığına karşı suçlara özgü etkin pişmanlık kuralları tatbik edilir.

Yasak Cihaz ve Casus Yazılımlarla İlgili Yaptırımlar

Bilişim suçlarının icrasını kolaylaştıran araçların üretimi ve dolaşımı Türk Ceza Kanunu'nun 245/A maddesiyle özel güvence altına alınmıştır. Münhasıran bilişim suçlarının veya bilişim sistemlerinin araç kılınmasıyla işlenen suçların icrası maksadıyla imal edilen cihaz, yazılım, şifre ya da güvenlik kodlarını üreten, ithal eden, sevk eden, depolayan, satan, devralan veya elinde bulunduran failler bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.

Ceza Muhakemesinde Bilişim Arama ve Elkoyma İşlemleri

Dijital delillerin toplanması 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 134. maddesindeki sıkı usul kurallarına bağlanmıştır. Soruşturma evresinde somut delillere dayalı kuvvetli şüphe varlığı ve alternatif delil elde etme olanağının bulunmaması durumunda hâkim kararıyla; gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde ise Cumhuriyet savcısının emriyle şüphelinin bilgisayar ve kütüklerinde arama yapılmasına, kayıt kopyalanmasına ve çözümlenmesine karar verilebilir. Savcılıkça verilen emir yirmi dört saat içinde hâkim onayına taşınır; hâkimin yirmi dört saat içinde onay vermemesi veya kararı reddetmesi hâlinde çıkarılan kopyalar ve çözümlenen kayıtlar derhâl imha edilir.

Şifreleme nedeniyle erişim sağlanamaması, gizlenmiş verilere ulaşılamaması ya da inceleme sürecinin uzun sürecek olması hâlinde cihazlara elkonulabilmektedir. Gerekli kopyalama ve inceleme tamamlandığında cihazlar gecikmeksizin iade olunur. Elkoyma icra edilirken sistemdeki verilerin bütünü yedeklenir ve bu yedekten bir nüsha şüpheliye veya müdafiine teslim edilerek tutanak düzenlenir. Elkoyma yoluna gidilmeden de sistem verilerinin bir kısmı veya tamamı kopyalanabilir; bu verilerin dökümü kâğıda aktarılarak ilgililerce imza altına alınır.

Siber Güvenlik Teşkilatı ve Veri İhlali Süreleri

Türkiye'nin siber uzaydaki milli gücüne yönelik tehditlerin tespiti, bertaraf edilmesi ve kamu ile özel sektörün siber taarruzlara karşı korunması amacıyla 7545 sayılı Siber Güvenlik Kanunu 2025 yılında yürürlüğe konulmuştur. Bu çerçevenin operasyonel ayağında yer alan Ulusal Siber Olaylara Müdahale Merkezi (USOM), 27 Mayıs 2013 tarihli kuruluşu sonrasında yurt içi ve uluslararası koordinasyon faaliyetlerini yedi gün yirmi dört saat esasıyla yürütmektedir.

Siber saldırılar neticesinde veri güvenliğinin tehlikeye girmesi durumunda Kişisel Verileri Koruma Kurulunun 2019/10 sayılı ilke kararı uyarınca işlem tesis edilir. Veri ihlalinin meydana geldiğini öğrenen veri sorumlularının durumu gecikmeksizin ve en geç 72 saat içinde Kişisel Verileri Koruma Kuruluna iletmeleri gerekmektedir.

İnternet Yayınları ve Kişilik Hakları Başvuruları

İnternet ortamında gerçekleştirilen yayınlar sebebiyle kişilik haklarının zarara uğraması hâlinde 5651 sayılı Kanun kapsamında sulh ceza hâkimliklerine müracaat imkânı bulunmaktaydı. Bununla birlikte söz konusu kanunun kişilik haklarının ihlaline dayalı erişim engelleme ve içerik çıkarma tedbirlerini düzenleyen 9. maddesi Anayasa Mahkemesi kararıyla iptal edilmiş durumdadır. İnternet yayınlarına karşı başvurularda yasal çerçevenin bu iptal durumu dikkate alınarak takip edilmesi gerekir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy