Siber Suç Nedir? Türleri, Cezaları ve Hukuki Nitelikleri

Siber Suç Kavramı ve Kapsamı

Siber suç; bilgisayar, ağ, mobil cihaz veya bunlara bağlı sistemleri doğrudan hedef alan ya da bu sistemleri araç olarak kullanarak gerçekleştirilen hukuka aykırı fiillerdir. Dijital alanda vuku bulan bu eylemler genel olarak bilişim sistemlerini doğrudan hedef alan suçlar, bilişim sistemlerini kullanarak başka suçların işlenmesi ve çalınan ya da yasa dışı nitelikteki içeriklerin depolanması veya yayılması amacıyla sistemlerin araç kılınması olmak üzere üç ana eksende değerlendirilmektedir.

Bilişim Sistemine Girme Suçu ve Kanuni Cezası

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 243. maddesinin ilk fıkrasına göre, bir bilişim sisteminin tamamına yahut bir bölümüne hukuka aykırı şekilde erişim sağlayan veya sistemde kalmayı sürdüren kişilere bir yıla kadar hapis ya da adlî para cezası yaptırımı uygulanır. Bahse konu eylemlerin bedeli karşılığı yararlanılabilen sistemler hakkında işlenmesi halinde ise hükmolunacak ceza yarı oranına kadar indirilir.

Bilişim sistemine yetkisiz erişim sağlama veya sistemde kalma fiili sebebiyle sistem içerisindeki verilerin yok olması yahut değişikliğe uğraması durumunda, fail hakkında altı aydan iki yıla kadar hapis cezası öngörülmektedir. Bunun yanı sıra, bir bilişim sisteminin kendi içinde ya da sistemler arasında gerçekleşen veri nakillerini sisteme girmeksizin teknik araçlarla hukuka aykırı olarak izleyen kişi, Türk Ceza Kanunu'nun 243. maddesinin dördüncü fıkrası gereğince bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

Sistemi Engelleme, Bozma ve Verileri Yok Etme Suçları

Bir bilişim sisteminin işleyişini engelleyen ya da bozan failler, Türk Ceza Kanunu'nun 244. maddesinin birinci fıkrası doğrultusunda bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Sistem içerisindeki verileri bozan, yok eden, değiştiren, erişilmez kılan, sisteme yetkisiz veri yerleştiren veya mevcut verileri başka bir yere aktaran kişi hakkında ise altı aydan üç yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.

Bilişim sisteminin işleyişini engelleme, bozma veya sistemdeki verileri bozma, yok etme, değiştirme, erişilmez kılma, sisteme veri yerleştirme ya da var olan verileri başka yere gönderme fiillerinin bir banka veya kredi kurumuna ya da bir kamu kurum veya kuruluşuna ait bilişim sistemi üzerinde işlenmesi halinde verilecek ceza yarı oranında artırılır. Bu fiillerin işlenmesi suretiyle kişinin kendisinin veya başkasının yararına haksız bir çıkar sağlamasının başka bir suç oluşturmaması halinde fail iki yıldan altı yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.

Yaygın Siber Saldırı Yöntemleri ve İlgili Suç Tipleri

Siber suçlar Türk Ceza Kanunu genelinde haberleşmenin gizliliğini ihlal, kişisel verilerin hukuka aykırı kaydedilmesi ve nitelikli dolandırıcılık gibi farklı suç hükümleri kapsamında da değerlendirilebilmektedir. Ayrıca başkasına ait sosyal medya hesabına veya e-posta adresine ilgilinin rızası dışında erişim sağlanması da siber suç niteliği taşıyabilmektedir.

Hizmet kesintilerine yol açan DDoS saldırıları, bir bilişim altyapısına eş zamanlı olarak çok sayıda istek ileterek sistemi yavaşlatmayı veya tamamen ulaşılamaz kılmayı amaçlar. Bu yöntem doğrudan veri hırsızlığı içermese dahi iş sürekliliğini aksattığı için siber suç sayılan eylemler arasında yer alır. Verileri şifreleyerek erişimi engelleyen fidye yazılımlarında ise kilitlenen verilerin açılması karşılığında ödeme talep edilir; bazı gelişmiş saldırılarda şifreleme öncesi dışarı sızdırılan veriler, ödeme yapılmadığı takdirde yayımlanmakla tehdit konusu edilir. Siber suçlarda tatbik edilecek yaptırım; fiilin mahiyetine, mağdur adedine ve ortaya çıkan zarara göre artış gösterebilmektedir.

Delillerin Tespiti, Şikayet ve Soruşturma Usulü

Siber mağduriyetlerde delillerin kaybolmasını önlemek amacıyla şüpheli içerikler silinmeden önce derhal güvenceye alınmalıdır. Bu çerçevede ekran görüntüleri, mesajlaşma kayıtları, e-posta başlık bilgileri, işlem tarihleri, kullanıcı adları, cihaz kayıtları, ödeme belgeleri, IP verileri ve hesap hareketleri muhafaza edilmelidir. İlgili şikayet ve ihbar başvuruları Cumhuriyet başsavcılığına, kolluk makamlarına veya yetkili elektronik başvuru kanallarına iletilebilmektedir.

Siber suçlarla mücadele sürecinde Siber Suçlarla Mücadele Daire Başkanlığı dijital delillerin tetkiki, vakaların sınıflandırılması ve mağdurların yönlendirilmesinde rol üstlenirken; il ve ilçe seviyesindeki teşkilatlar ihbarların kabulü ve ilk soruşturma safhasında vazife görür. Failin, kullanılan sunucunun ve mağdurun farklı ülkelerde yer aldığı sınır aşan olaylarda ise delil toplanması ve soruşturma işlemleri için uluslararası adli yardımlaşma ile ülkeler arası işbirliği mekanizmalarına başvurulmaktadır.

Siber Suçlarda Yetkili Mahkemenin Belirlenmesi

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 12. maddesi kapsamında ceza davalarına bakma yetkisi esasen suçun işlendiği yer mahkemesine aittir. Suç teşebbüs aşamasında kesintiye uğramışsa son icra hareketinin gerçekleştirildiği yer, kesintisiz suçlarda kesintinin gerçekleştiği yer ve zincirleme suçlarda son suç fiilinin vuku bulduğu yer mahkemesi yetkili kabul edilir.

Bunun yanı sıra Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 12. maddesinin altıncı fıkrasına göre; bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının ya da banka veya kredi kartlarının araç olarak kullanılması vasıtasıyla işlenen fiillerde, genel yetkili mahkemelerin beraberinde mağdurun yerleşim yeri mahkemeleri de davaya bakmaya yetkilidir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy