Bilişim Suçları Nelerdir? Cezaları ve Suç Tipleri

Bilişim Sistemine Girme Suçu ve Yaptırımı

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 243. maddesinin gerekçesinde bilişim sistemi; verilerin toplanıp yerleştirilmesinden sonra bunları otomatik işlemlere tabi tutma imkanı sağlayan manyetik sistemler olarak ifade edilmektedir. Kanunun 243. maddesinin birinci fıkrasına göre bir bilişim sisteminin bütününe veya bir kısmına hukuka aykırı şekilde giren ya da sistemde kalmaya devam eden faile bir yıla kadar hapis veya adli para cezası uygulanır. Sisteme daha önce izinle girilmiş veya giriş bilgileri paylaşılmış olsa dahi, bu durum kişiye sürekli erişim hakkı sağlamaz; rıza geri alındıktan ya da izin bittikten sonra erişimin sürdürülmesi de bu kapsamda değerlendirilir.

Söz konusu eylemin bedel karşılığı yararlanılan sistemlere yönelik gerçekleştirilmesi durumunda tayin edilecek cezada yarı oranına kadar indirim yapılır. Bilişim sistemine girilmesi sebebiyle sistemdeki verilerin kaybolması veya farklılaşması neticesi meydana gelirse fail hakkında altı aydan iki yıla kadar hapis cezasına hükmedilir. Öte yandan sisteme fiilen girilmeksizin, sistemin kendi bünyesindeki veya sistemler arasındaki veri iletimlerinin teknik araçlarla hukuka aykırı biçimde dinlenip izlenmesi durumunda bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası öngörülmektedir.

Bilişim Sistemini Engelleme, Bozma ve Verileri Yok Etme

Türk Ceza Kanunu'nun 244. maddesinin birinci fıkrası uyarınca bir bilişim sisteminin çalışmasını engelleyen ya da sistemi bozan kişi bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Maddenin ikinci fıkrası kapsamında sistemdeki mevcut verileri tahrip eden, yok eden, içeriğini değiştiren, erişilmez hale getiren, sisteme veri ekleyen veya sistemdeki verileri başka bir yere aktaran kişi hakkında altı aydan üç yıla kadar hapis yaptırımı düzenlenmiştir.

Sistemin işleyişini aksatma, bozma veya verilere müdahale etme niteliğindeki bu fiillerin bir banka, kredi kurumu ya da kamu kurum ve kuruluşuna ait bilişim altyapısı üzerinde icra edilmesi durumunda kanundaki temel ceza yarı oranında artırılmaktadır. Bu suçların işlenmesi aracılığıyla failin kendisi veya üçüncü bir kişi lehine haksız menfaat temin etmesi ve meydana gelen fiilin başka bir bağımsız suçu oluşturmaması durumunda ise iki yıldan altı yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasına hükmolunur.

Banka veya Kredi Kartlarının Kötüye Kullanılması

Türk Ceza Kanunu'nun 245. maddesinin birinci fıkrasına göre; başkasına ait banka veya kredi kartını her ne suretle olursa olsun ele geçiren ya da elinde bulunduran kimse, kart sahibinin veya kartın kendisine verilmesi gereken kişinin rızası olmaksızın bunu kullanarak veya kullandırtarak kendisine veya başkasına yarar sağlarsa üç yıldan altı yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır. Bu fiilde fiziksel kartın çalınmış olması şart aranmamakta; kartın veya dijital bilgilerinin rıza hilafına kullanılması suretiyle yarar sağlanması esası gözetilmektedir. Birinci fıkra kapsamına giren fiillerle ilgili olarak Türk Ceza Kanunu'nun malvarlığına karşı suçlara ilişkin etkin pişmanlık hükümleri uygulanır.

Sahte üretilmiş veya üzerinde tahrifat yapılmış bir banka ya da kredi kartını kullanarak menfaat sağlayan kimse, fiil daha ağır cezayı gerektiren farklı bir suç oluşturmadığı müddetçe dört yıldan sekiz yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasına mahkum edilir. Kanunun 245. maddesinin birinci fıkrasında belirtilen başkasına ait kartı rızasız kullanarak çıkar sağlama suçu; haklarında ayrılık kararı bulunmayan eşlerden biri, üstsoy, altsoy, bu derecedeki kayın hısımları, evlat edinen, evlatlık veya aynı konutta birlikte ikamet eden kardeşler zararına işlendiğinde anılan akraba hakkında cezaya hükmolunmaz. Bu kişisel cezasızlık nedeni yalnızca birinci fıkrada tanımlanan fiil bakımından geçerlidir.

Yasak Cihaz ve Programlara İlişkin Yaptırımlar

Türk Ceza Kanunu'nun 245/A maddesi doğrultusunda, bir cihazın, bilgisayar yazılımının, şifrenin ya da sair güvenlik kodunun yalnızca bilişim suçlarının veya bilişim sistemlerinin araç kılınmasıyla gerçekleştirilebilen suçların işlenmesi amacıyla imal edilmesi, ithal edilmesi, nakledilmesi, sevk edilmesi, depolanması, satılması, satın alınması veya elde bulundurulması yaptırıma bağlanmıştır. Sözü edilen eylemleri icra eden kişi bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.

Bilişim Sistemleri Aracılığıyla İşlenebilen Suç Tipleri

Dolandırıcılık fiilinin bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılması vasıtasıyla işlenmesi, Türk Ceza Kanunu'nun 158. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca suçun nitelikli halini oluşturur. Bu bent gereğince verilecek hapis cezasının alt sınırı dört yıldan, adli para cezası tutarı ise fiilden sağlanan menfaatin iki katından az olamaz.

Bilişim sistemleri aracılığıyla da işlenebilen kişisel verilere ve özel hayata yönelik ihlaller Türk Ceza Kanunu'nda bağımsız hükümlerle korunmuştur. Kanunun 135. maddesinin birinci fıkrası uyarınca kişisel verileri hukuka aykırı olarak kaydeden kişiye bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir. Kanunun 134. maddesi gereğince özel hayatın gizliliğini ihlal eden fail bir yıldan üç yıla kadar hapisle cezalandırılırken, gizliliğin görüntü veya ses kaydıyla çiğnenmesi durumunda ceza bir kat artırılır. Aynı Kanun'un 132. maddesinde düzenlenen haberleşmenin gizliliğini ihlal suçunda fail bir yıldan üç yıla kadar hapis alırken, içeriklerin kayda alınması halinde yaptırım bir kat artırılarak belirlenir.

Bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını incitebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat eden ya da sövmek suretiyle saldıran kimse Türk Ceza Kanunu'nun 125. maddesi uyarınca cezalandırılır; eylemin sesli, yazılı veya görüntülü bir iletiyle icra edilmesi halinde fail hakkında üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasına hükmedilir. Kişinin kendisinin veya bir yakınının yaşamına, vücut veya cinsel dokunulmazlığına yönelik bir saldırı gerçekleştireceğinden bahisle tehdit edilmesi durumunda ise altı aydan iki yıla kadar hapis öngörülmekte olup suçun kadına karşı işlenmesi halinde hapis cezasının alt sınırı dokuz aydan az olamaz.

Soruşturma Süreci ve Dava Zamanaşımı

Bilişim suçlarının soruşturulmasında Cumhuriyet Başsavcılıkları, eylemin meydana geldiği zaman aralığına ait internet protokolü (IP) erişim kayıtlarını internet servis sağlayıcılarından talep ederek şüphelinin kimliğini ortaya koyar. Bilişim alanındaki fiillerde dava zamanaşımı süreleri Türk Ceza Kanunu'nun 66. maddesi çerçevesinde saptanır. Beş yıldan fazla olmamak üzere hapis veya adli para cezasını gerektiren suçlarda kamu davası sekiz yılda; beş yıldan fazla ve yirmi yıldan az hapis cezası öngörülen fiillerde ise on beş yılda zamanaşımına uğrar.

Dava zamanaşımının belirlenmesinde kanuni cezanın üst sınırı, seçimlik cezalarda hapis yaptırımı ve dosyadaki delillere göre nitelikli unsurlar dikkate alınır. Suç anında on iki yaşını doldurup on beş yaşını tamamlamamış olanlarda zamanaşımı süreleri yarı oranında; on beş yaşını bitirip on sekiz yaşını doldurmamış çocuklarda ise üçte iki oranında tatbik edilir. Süreler; tamamlanan suçlarda işlenme gününden, teşebbüste son icra hareketinden, kesintisiz suçlarda kesintiden ve zincirleme suçlarda son eylemden itibaren başlar. Üstsoy veya çocuk üzerinde otoritesi bulunan kimseler tarafından işlenen suçlarda ise zamanaşımı çocuğun on sekiz yaşını doldurduğu günden itibaren işlemeye başlar.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy