7590 Sayılı Kanun ile Gerçekleşen Kurumsal Yetki Devri
7590 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesiyle birlikte 5651, 5809 ve 7545 sayılı kanunlarda önemli düzenlemeler yapılmıştır. Bu yasal değişiklikler çerçevesinde, internetin yönetimine dair daha önce Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu uhdesinde bulunan birtakım görev ve yetkiler Siber Güvenlik Başkanlığı teşkilatına aktarılmıştır. Bununla birlikte, elektronik haberleşme alanındaki genel yetkilendirme sistemi korunmuş; sektör işletmecilerine ilişkin ruhsatlandırma ve temel regülasyon faaliyetleri BTK bünyesinde bırakılmıştır.
5651 Sayılı Kanun Kapsamında İnternet Yönetimi ve Denetim Yetkileri
5651 sayılı Kanun kapsamında BTK Başkanı tanımı yerine Siber Güvenlik Başkanı tanımı getirilmiş, Siber Güvenlik Başkanlığı ise kanunda Başkanlık olarak tanımlanmıştır. Kanunun ilgili yerlerinde BTK ve BTK Başkanına yapılan atıflar Siber Güvenlik Başkanlığı ve Siber Güvenlik Başkanı olarak değiştirilmiştir. Kanunun 11. maddesindeki değişiklikle yer sağlayıcılar, erişim sağlayıcılar ve ticari amaçlı toplu kullanım sağlayıcıların yükümlülüklerine ilişkin ikincil mevzuatın çıkarılması Siber Güvenlik Başkanlığının sorumluluğuna verilmiştir. Ayrıca erişim sağlayıcıların bildirim yükümlülükleri, Erişim Sağlayıcıları Birliğinin denetimi ve ticari amaçlı toplu kullanım sağlayıcıların gözetimi de Başkanlığın yetkisi altına alınmıştır.
İçeriğin Çıkarılması, Erişimin Engellenmesi ve Sosyal Ağların Denetimi
5651 sayılı Kanun'un 8 ve 9/A maddeleri kapsamında erişimin engellenmesi ve içeriğin çıkarılmasına dair tedbirlerin kararlaştırılması, icrası ve idari aşamalarının yönetimi Siber Güvenlik Başkanlığı tarafından üstlenilmiştir. Kanunun ek 4. maddesi uyarınca sosyal ağ sağlayıcılar ile oyun platformlarının temsilcilik açma şartlarına uygunluğu ve yaş kriteri temelli derecelendirme kurallarını belirleme görevi Başkanlığa aittir. Kurum ayrıca idari para cezası ve reklam yasağı kararları almak, internet bant genişliğinin kısılması yönünde sulh ceza hâkimliklerinden talepte bulunmak, sunulan şeffaflık raporları ile içerik çıkarma bildirimlerini denetlemek, resmi bilgi ve belge temin ederek hesap verebilirlik yükümlülüklerini izlemekle görevlendirilmiştir.
Elektronik Haberleşme Kanunu Kapsamındaki Görev Dağılımı ve Alan Adı Yönetimi
5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanununun 3. maddesi uyarınca Başkanlık tanımı Siber Güvenlik Başkanlığını, Kurum tanımı ise Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunu ifade etmektedir. Kanuna eklenen 60/A maddesi uyarınca internet alan adlarına ilişkin strateji ve politikaları belirleme ve ikincil düzenlemeleri çıkarma yetkisi Siber Güvenlik Başkanlığına verilmiştir. Kanunun 5. maddesinde yapılan değişiklikle internet alan adları Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının strateji ve politika belirlediği kıt kaynaklar listesinden çıkarılmış; BTK'nın görevlerini düzenleyen 6. maddenin birinci fıkrasının (v) bendi yürürlükten kaldırılmıştır. Alan adlarının tahsis ve yönetimi ise kanunun 35. maddesindeki değişiklikle Siber Güvenlik Başkanlığına geçmiştir.
5809 sayılı Kanunda düzenlenen görev ve yetkiler ile ilgili yükümlülüklerin yerine getirilmemesi sonucu ihlal teşkil eden her bir eylem için Siber Güvenlik Başkanlığı tarafından 20.000 TL ila 100.000 TL arasında idari para cezası uygulanabilmektedir. Bu düzenlemeye paralel olarak, benzer yetkileri BTK'ya tanıyan 5809 sayılı Kanunun 60. maddesinin onuncu fıkrası yürürlükten kaldırılmıştır.
Acil Tedbirler ve Yasal Müdahale Altyapısının Koordinasyonu
5809 sayılı Kanunun 60/A maddesi uyarınca Siber Güvenlik Başkanlığı; millî güvenlik, kamu düzeni ve başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması dahil olmak üzere Anayasa m. 22 hükmünde sayılan sebeplere bağlı olarak, güvenlik ve istihbarat kurumlarının talebi üzerine veya re'sen acilen alınması gereken tedbirleri belirleyip uygulayabilmektedir. Bu kapsamda alınan kararlar işletmecilere, erişim sağlayıcılara, veri merkezlerine ve ilgili içerik ve yer sağlayıcılara derhal bildirilir; muhataplar ilgili tedbirleri bildirim anından itibaren iki saat içinde yerine getirmekle yükümlüdür.
5809 sayılı Kanunun 12. maddesinin ikinci fıkrasının (g) bendi yürürlükten kaldırılmış; 2559 sayılı Polis Vazife ve Salâhiyet Kanunu ile 7545 sayılı Siber Güvenlik Kanununda yapılan değişikliklerle yasal dinleme ve müdahale için gerekli teknik altyapının sağlanması sorumluluğu Siber Güvenlik Başkanlığına devredilmiştir. İletişimin tespiti, dinlenmesi ve kaydedilmesine ilişkin ceza muhakemesi tedbirlerinin teknik uygulaması Siber Güvenlik Başkanlığı bünyesindeki tek bir merkezden koordine edilmektedir. Ayrıca 7545 sayılı Kanun kapsamında Başkanlığın mevzuattan kaynaklanan görevleri çerçevesinde talep ettiği veri, bilgi, belge, donanım, yazılım veya diğer desteklerin sağlanmaması hâlinde uygulanacak idari para cezaları artırılmıştır.
Geçiş Dönemi ve Yürürlükteki İkincil Mevzuatın Durumu
7590 sayılı Kanunun geçiş hükümleri uyarınca Siber Güvenlik Başkanlığı kendi uygulama mevzuatını çıkarana kadar devredilen görev ve yetkileri düzenleyen mevcut ikincil mevzuatın uygulanmasına devam edilir. Bu geçiş dönemi süresince mevcut ikincil mevzuatta BTK'ya ve önceki Telekomünikasyon İletişim Başkanlığına yapılan atıflar Siber Güvenlik Başkanlığına; BTK Başkanına, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kuruluna ve Telekomünikasyon İletişim Başkanına yapılan atıflar ise Siber Güvenlik Başkanına yapılmış sayılır.
Siber Güvenlik Başkanlığının acil tedbir kararlarına uyum süresi ne kadardır?
Anayasa m. 22 kapsamındaki sebeplere dayalı acil tedbir kararları bildirildikten sonra işletmeciler, erişim sağlayıcılar, veri merkezleri ile ilgili içerik ve yer sağlayıcılar tedbirleri bildirim anından itibaren iki saat içinde yerine getirmekle yükümlüdür.
Sosyal ağ sağlayıcılarına yönelik hangi yetkiler Siber Güvenlik Başkanlığına devredilmiştir?
Siber Güvenlik Başkanlığı; temsilci belirleme şartları ile yaş kriterine dayalı derecelendirme usullerinin denetlenmesi, idari para cezası ve reklam yasağı tatbiki, bant genişliğinin daraltılması talebiyle sulh ceza hâkimliğine müracaat edilmesi, şeffaflık ve içerik çıkarma raporlamalarının gözetimi ile bilgi ve belge talep edilerek hesap verebilirlik süreçlerinin izlenmesi konularında yetkili kılınmıştır.
Elektronik haberleşme alanında lisanslama yetkisi kimdedir?
Elektronik haberleşme yetkilendirme rejimi büyük ölçüde korunmuş olup işletmecilere yönelik temel düzenleme ve lisanslama yetkileri Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu bünyesinde sürdürülmektedir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy