Yasal Çerçeve ve Sağlayıcıların Tanıtıcı Bilgi Bildirimi
İlgili yönetmelik, 04/05/2007 tarihli ve 5651 sayılı Kanun dayanak alınarak yürürlüğe konulmuştur. Bu çerçevede iktisadi veya ticari faaliyette bulunan içerik, yer ve erişim sağlayıcıların kendilerine ait internet alanlarında kullanıcıların ana sayfadan doğrudan erişebileceği bir iletişim başlığı açması gerekir. Bahse konu başlık altında yer alacak tanıtıcı nitelikteki bilgilerin doğru, noksansız ve güncel tutulması zorunludur.
Faaliyete Son Veren Erişim Sağlayıcıların Yükümlülükleri
Erişim sağlayıcıların hizmet sunumunu sonlandırma süreçleri sıkı şekil şartlarına ve bildirim sürelerine tabi kılınmıştır. Faaliyetine son verecek olan erişim sağlayıcı, bu durumu kapanış tarihinden en az üç ay evvel Kuruma, ilgili içerik sağlayıcılarına ve abonelerine bildirmek zorundadır. Bununla birlikte bildirilen sonlanma tarihinden geriye dönük bir yıllık döneme ait bütün internet trafik verileri, metin dosyası formatında ve log yapısını açıklayan ayrıntılarla birlikte hazırlanmalı; abone kütük bilgileriyle beraber CD ya da DVD gibi optik veri depolama araçları üzerinden Başkanlığa eksiksiz teslim edilmelidir.
Yargısal Koruma Tedbiri Olarak Verilen Erişim Engelleme Kararları
Yayın yoluyla işlenen suçlarla mücadele kapsamında öngörülen erişimin engellenmesi koruma tedbiri, soruşturma evresinde sulh ceza hakimi, kovuşturma aşamasında ise yetkili mahkeme tarafından verilir. Ceza muhakemesi sürecinde gecikmesinde sakınca bulunan hallerin mevcudiyeti halinde soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısı da erişimin engellenmesine karar verme yetkisine sahiptir. Cumhuriyet savcısının tesis ettiği bu geçici koruma tedbiri, yirmi dört saat içinde hakimin onayına sunulur. Hakim kararını en geç yirmi dört saatlik süre içinde vermekle mükellef olup belirtilen yasal sürede onaylanmayan tedbir kararı Cumhuriyet savcısı tarafından derhal kaldırılır.
İdari Re'sen Erişim Engelleme Yetkisi ve Yargısal Onay Denetimi
Mevzuatta belirtilen suçları oluşturan yayınlarda, içerik veya yer sağlayıcının yurt dışında bulunması durumunda erişimin engellenmesine Başkanlıkça re'sen karar verilir. İçerik veya yer sağlayıcı yurt içinde bulunsa dahi yayının Türk Ceza Kanunu'nun 103 üncü maddesinin birinci fıkrasındaki çocukların cinsel istismarı veya aynı Kanunun 226 ncı maddesindeki müstehcenlik suçlarını teşkil etmesi halinde de erişimin engellenmesine Başkanlıkça re'sen karar verilir.
Yurt içindeki içerik veya yer sağlayıcıları bakımından Türk Ceza Kanunu'nun 103 üncü maddesinin birinci fıkrasında yer alan çocukların cinsel istismarı veya 226 ncı maddesinde yer alan müstehcenlik suçları nedeniyle Başkanlıkça verilen re'sen erişimin engellenmesi kararı yirmi dört saat içinde hakimin onayına sunulur. Hakim kararını en geç yirmi dört saat içinde verir. Bu süre içinde kararın onaylanmaması durumunda tedbir Başkanlık tarafından derhal kaldırılır ve erişim sağlayıcılara bildirilerek gereğinin yerine getirilmesi istenir.
Yayının Sona Erdirilmesi Durumunda Tedbirin Kaldırılması
Mevzuatta sayılan suçları oluşturan içeriğin yayından çıkarılması halinde erişimin engellenmesi kararı soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısı, kovuşturma evresinde ise mahkeme tarafından kaldırılır.
Kararların İcrasındaki Cezai Yaptırımlar
Koruma tedbiri niteliğindeki erişim engelleme kararlarının yerine getirilmesi yasal zorunluluk olup ihlali durumunda hürriyeti bağlayıcı ceza müeyyidesi getirilmiştir. Başkanlık tarafından iletilen erişim engeli kararını bildirim anından itibaren yirmi dört saatlik yasal süre zarfında icra etmeyen yer veya erişim sağlayıcıların yöneticileri ve sorumluları cezalandırılır. Bahse konu eylemin Türk Ceza Kanunu hükümleri dairesinde daha ağır bir suçu oluşturmadığı hallerde, bu sorumlular altı aydan iki yıla kadar hapis cezası yaptırımı ile karşılaşır.
İdari Para Cezalarına Karşı Kanun Yolu
Yönetmelikte belirtilen kabahat niteliğindeki düzenlemelere aykırılık gerekçesiyle Başkanlık veya Kurum tarafından tesis edilen idari para cezalarına karşı kanun yolu güvencesi bulunmaktadır. İdari yaptırım kararlarına karşı ilgililerce 06/01/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu esaslarına dayanılarak idare mahkemeleri nezdinde iptal davası ikame edilebilir.
Savcının verdiği erişim engelleme kararı onaylanmazsa ne olur?
Cumhuriyet savcısının verdiği erişim engelleme kararı yirmi dört saat içinde hakimin onayına sunulur; hakimin yirmi dört saat içinde onaylamaması durumunda tedbir savcılıkça derhal kaldırılır.
Faaliyetine son veren erişim sağlayıcı hangi bilgileri teslim eder?
Faaliyetini sonlandıran erişim sağlayıcı, en az üç ay önce bildirimde bulunarak geriye dönük bir yıllık trafik kayıtlarını, log formatlarını ve abone kütüklerini optik medyada Başkanlığa teslim eder.
İdare yurt içi sağlayıcılara karşı re'sen engelleme yapabilir mi?
Yer veya içerik sağlayıcı yurt içinde olsa bile çocukların cinsel istismarı ve müstehcenlik suçlarında re'sen erişim engeli kararı verilebilir ve bu karar yirmi dört saat içinde hakim onayına sunulur.
Düzenleme kapsamındaki idari para cezalarına karşı nereye başvurulur?
Yönetmelikteki kabahatler sebebiyle idare tarafından verilen idari para cezalarına karşı 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu hükümlerine göre yargı yoluna başvurulur.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy