Sermayesi paylara bölünmüş komandit şirket; sermayesi paylara bölünen, ortaklarından bir veya birkaçının şirket alacaklılarına karşı kollektif şirket ortakları gibi sınırsız ve müteselsil, diğer ortakların ise anonim şirket pay sahipleri gibi yalnızca taahhüt ettikleri sermaye ile sınırlı sorumlu olduğu ticaret şirketidir.
Bu şirket türü sermaye şirketi niteliği taşır. Sermayesinin paylara bölünmüş olması bakımından anonim şirket hükümlerine, komandite ortakların sorumluluğu bakımından ise şahıs şirketi hükümlerine tabidir.
Ortakların Hukuki Statüsü ve Sorumluluk Esasları
Komandite ortaklar, şirket borçlarından dolayı sınırsız ve müteselsil sorumluluk taşır. Bu ortaklar aynı zamanda şirketin yönetimi ve temsili konusunda yetkili ve yükümlüdür.
Komanditer ortaklar yalnızca şirkete koydukları veya taahhüt ettikleri sermaye miktarıyla sınırlı olarak sorumludur. Şirketi yönetme ve temsil etme yetkileri bulunmaz.
Komanditer ortak şirket adına bir yönetim işlemine dahil olur veya temsil yetkisi varmış gibi hareket ederse üçüncü kişilere karşı komandite ortak gibi sınırsız sorumlu hale gelebilir.
Ticaret Unvanı ve Sermaye Düzeni
Şirketin ticaret unvanında komandite ortaklardan en az birinin isminin bulunması ve unvanın sonuna sermayesi paylara bölünmüş komandit şirket ibaresinin eklenmesi zorunludur.
Sermaye belirli bir tutara sahiptir ve eşit nominal değerli paylara ayrılmıştır. Esas sözleşmede aksine hüküm bulunmadıkça komanditer ortaklar paylarını serbestçe devredebilir.
Nakden taahhüt edilen sermayenin en az yüzde yirmi beşinin ya da esas sözleşmede öngörülmüşse daha yüksek bir oranın ticaret siciline tescilden önce banka hesabına yatırılması gerekir. Ayni sermaye taahhüdü söz konusu olduğunda ise mahkemece atanan bilirkişilerden değerleme raporu alınması ve taahhüt edilen varlıkların üzerindeki haciz veya rehin gibi takyidatların temizlenmiş olması aranır.
Genel Kurul ve Mali İşleyiş
Genel kurulun işleyişinde anonim şirket hükümleri uygulanır. Hem komandite hem de komanditer pay sahipleri genel kurulda oy hakkına sahiptir. Genel kurul kârın dağıtılması, esas sözleşme değişiklikleri, denetçilerin seçimi ve tasfiye gibi konularda karar alabilir; ancak genel kurulun yetkileri komandite ortakların yönetim yetkisini ortadan kaldıracak şekilde genişletilemez.
Şirket kârı, esas sözleşmede aksine bir hüküm yer almadıkça sermaye payları oranında dağıtılır. Yönetim faaliyetini yürüten ve sınırsız sorumluluk üstlenen komandite ortaklara esas sözleşmeyle kâr dağıtımında özel imtiyazlar tanınabilir. Mali işleyiş çerçevesinde yasal yedek akçelerin ayrılması zorunludur.
Defter tutma yükümlülüğü, muhasebe iş ve işlemleri ile bağımsız denetim kuralları anonim şirketlere uygulanan mevzuat çerçevesinde yürütülür. Bu yapı içinde komanditer ortaklar da finansal tabloların gerçeğe uygunluğunun denetlenmesini talep etme yetkisine sahiptir.
Tasfiye ve Tasfiye Sonrası Sorumluluk
Tasfiye sürecinde, aksi kararlaştırılmadıkça komandite ortaklar tasfiye memuru sıfatını kazanır. Genel kurulun aksine karar alması durumunda dışarıdan veya komanditer ortaklar arasından da tasfiye memuru atanabilir.
Tasfiye aşamasında şirket borçları ödendikten sonra kalan bakiye komanditer ortaklara payları oranında verilir; borçlar komanditer ortakların şahsi malvarlığını etkilemez. Buna karşılık, şirketin mevcut malvarlığı borçları karşılamaya yetmezse komandite ortaklar şahsi malvarlıklarıyla bu borçtan sorumlu tutulur.
Şirketin ticaret sicilinden terkini tamamlandıktan sonra unutulmuş bir malvarlığı çıkması halinde ek tasfiye süreci yürütülebilir. Tasfiye süreci devam ederken işlerin yoluna girmesi halinde genel kurul kararıyla tasfiyeden dönülmesi de mümkündür. Ayrıca şirket ticaret sicilinden silinse dahi komandite ortakların şirket borçlarından doğan sorumluluğu zamanaşımı süresi içinde devam edebilir.
Komanditer ortak şirketi yönetebilir mi?
Komanditer ortakların şirketi yönetme ve temsil etme yetkisi bulunmaz; şirket adına bir yönetim işlemine dahil olmaları veya temsil yetkisi varmış gibi hareket etmeleri halinde üçüncü kişilere karşı komandite ortak gibi sınırsız sorumlu duruma gelebilirler.
Komanditer ortakların pay devri serbest midir?
Esas sözleşmede aksine özel bir hüküm bulunmadıkça komanditer ortaklar paylarını serbestçe devredebilir.
Tasfiye memurları kimlerden atanır?
Aksi kararlaştırılmadıkça komandite ortaklar tasfiye memuru sıfatını kazanır; genel kurulun aksine karar vermesi halinde komanditer ortaklar veya dışarıdan kişiler de tasfiye memuru olarak atanabilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy