Senette Bulunması Gereken Zorunlu Unsurlar Nelerdir

by Avukat Erdal Ersoy
Senette Bulunması Gereken Zorunlu Unsurlar Nelerdir

Senette Bulunması Gereken Zorunlu Şekil Şartları

Bono olarak düzenlenen bir senedin metninde 'bono' veya 'emre yazılı senet' ibaresinin bulunması şarttır; senet Türkçe dışında bir dilde düzenlenmişse o dilde bu anlama gelen karşılık kelimenin yer alması aranır (TTK m. 776/1-a). Bunun yanında düzenleyenin el yazısıyla atılmış imzasının senet üzerinde bulunması zorunlu bir şekil şartıdır (TTK m. 776/1-g).

Düzenlenme Tarihi ve Senet Bedelinin Gösterilmesi

Senedin düzenlendiği tarihin gün, ay ve yıl olarak senet metninde mutlaka açıkça gösterilmesi gerekir (TTK m. 776/1-f). Senette yer alan bedelin hem yazı hem de rakamla yazılması ve bu iki tutar arasında farklılık bulunması durumunda yazı ile gösterilen bedel geçerli sayılır. Senette birden çok bedel yer alıyorsa en az olan bedel dikkate alınır.

Zorunlu Unsurların Yokluğu ve Adi Senet Niteliği

Türk Ticaret Kanunu m. 777/1 uyarınca, kanunda düzenlenen istisnalar saklı kalmak üzere, TTK m. 776 kapsamındaki zorunlu unsurlardan herhangi birini içermeyen bir senet bono niteliğini kazanamaz. Bu doğrultuda Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2020/3096, K. 2021/4744 sayılı kararında da belirtildiği üzere, zorunlu unsurlardan olan düzenlenme tarihi bulunmayan bir senet bono vasfında sayılamaz; borçlu imzayı inkar etmediği takdirde senet adi senet hükmünde kabul edilir.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2020/3096, K. 2021/4744Kaynağı aç
11. Hukuk Dairesi         2020/3096 E.  ,  2021/4744 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ11. HUKUK DAİRESİ Taraflar arasında görülen davada Malatya 1. Asliye Hukuk Mahkemesince (Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla) verilen 19.12.2017 tarih ve 2017/41 E. – 2017/451 K. sayılı kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, istinaf isteminin kabulüne dair Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi'nce verilen 05.07.2019 tarih ve 2019/783 E. – 2019/896 K. sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi … tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü: Davacı vekili, davacının müdürlüğünü yaptığı şirketin yaşamış olduğu ekonomik sıkıntıdan dolayı, davalının yeni ortak olmayı ve 160.000,00 TL vermeyi taahhüt ettiğini, vereceği paraya teminat teşkil etmesi için bir bono talep etmesi üzerine, davacının boş bonoya imza atarak davalıya verdiğini, davalının sermaye koyma taahhüdünü yerine getirmediği gibi bonoyu da iade etmeyerek takibe koyduğunu belirterek, davacının davalıya borçlu olmadığının tespitini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili, dava konusu senedin alacağa istinaden 20.11.2008 vade tarihinde ödemek üzere, davacı ve yine senette borçlu olarak görünen gayri resmi ortağı… tarafından tanzim edilerek davalıya verildiğini belirterek davanın reddini talep etmiştir. Mahkemece yapılan yargılama ve toplanan delillere göre, davaya konu bononun kambiyo senedi vasfında olup, bedelin nakten alındığını, senedin teminat senedi olduğu yönünde bir ibare senet üzerinde bulunmadığı, senedin teminat senedi olduğu ve boş olarak davalıya teslim edildiği hususunun ispat yükünün davacıda olduğu, davacının iddialarını yazılı delille ispat edemediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekili istinaf talebinde bulunmuştur. Bölge adliye mahkemesince, dava konusu senet incelendiğinde, bononun zorunlu unsurlarından olan düzenlenme tarihinin bulunmadığı, bu nedenle bono vasfında olmadığı, davacı tarafça bonodaki imza inkar edilmediğinden bononun adi senet olarak kabulü gerektiği, ispat yükü kendinde olan davacının senede karşı senetle ispat yükümlülüğünü yerine getirmediği, bir diğer ifade ile senedin iddia ettiği gibi teminat senedi olduğunu ispat edemediği, mahkemece, 160.000,00 TL bedelli senet yönünden de davanın reddine karar verilmesi usul ve yasaya uygun ise de, senedin bono olarak nitelendirilmesinin isabetli olmadığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, HMK'nın 353/1-b-2 maddesi gereğince yere mahkeme kararının kaldırılarak yeniden hüküm kurularak yukarıda belirtilen gerekçe ile davanın reddine karar verilmiştir. Karar davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir. İlk Derece Mahkemesince verilen karara yönelik olarak yapılan istinaf başvurusu üzerine HMK'nın 355 vd. maddeleri kapsamında yöntemince yapılan inceleme sonucunda Bölge Adliye Mahkemesince esastan verilen nihai kararda, dosya kapsamına göre saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kurallarına aykırı bir yön olmadığı gibi HMK'nın 369/1. ve 371. maddelerinin uygulanmasını gerektirici nedenlerin de bulunmamasına göre usul ve yasaya uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir. SONUÇ: Yukarda açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin temyiz isteminin reddi ile Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın HMK'nın 370/1. maddesi uyarınca ONANMASINA, HMK'nın 372. maddesi uyarınca işlem yapılmak üzere dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, aşağıda yazılı bakiye 14,90 TL temyiz ilam harcının temyiz eden davacıdan alınmasına, 03.06.2021 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.

Kanuni Karineler ve İhtiyari Senet Kayıtları

Vade, bononun zorunlu bir unsuru değildir; vadesi açıkça belirtilmemiş olan bir senet Türk Ticaret Kanunu m. 777/2 gereğince görüldüğünde ödenmesi şart olan bono niteliğini taşır. Ödeme yerinin gösterilmediği durumlarda ise Türk Ticaret Kanunu m. 777/3 uyarınca senedin düzenlendiği yer ödeme yeri ve aynı zamanda düzenleyenin yerleşim yeri kabul edilir. Bunların yanı sıra senede bedel kaydı (malen veya nakden), muacceliyet, yetki, faiz, masraf ve vekâlet ücreti kayıtları ile keşidecinin ismi gibi ihtiyari kayıtlar da eklenebilir.

Vadesi yazılmayan senet geçerli midir?

Vade zorunlu bir unsur olmadığından senet geçerliliğini korur ve Türk Ticaret Kanunu m. 777/2 gereğince görüldüğünde ödenmesi gereken bir bono sayılır.

Senetteki yazı ve rakamla belirtilen bedel farklıysa hangisi geçerlidir?

Senetteki bedel hem yazı hem rakamla yazılıp iki miktar arasında çelişki bulunursa yazı ile gösterilen tutar geçerli kabul edilir; birden fazla tutar gösterilmişse en düşük olanı uygulanır.

Düzenlenme tarihi olmayan senet kambiyo senedi sayılır mı?

Düzenlenme tarihi taşımayan senet bono vasfını kaybeder; borçlu imzayı inkar etmediği sürece Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2020/3096, K. 2021/4744 sayılı kararında işaret edildiği üzere adi senet hükmündedir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Avukat Erdal Ersoyİletişim ve randevu