Bonoda Bulunması Gereken Yasal Unsurlar
Türk Ticaret Kanunu m. 776 kapsamında bir senedin bono veya emre yazılı senet sayılabilmesi için metninde bono ya da emre yazılı senet ibaresinin, kayıtsız ve şartsız belirli bir bedeli ödeme vaadinin, vadenin, ödeme yerinin, lehtarın adının, düzenlenme tarihi ile yerinin ve düzenleyenin imzasının yer alması zorunludur.
Düzenleyenin imzası bononun zorunlu unsurlarından biri olup düzenleyen kişi senede bağlanan bedeli ödemeyi taahhüt eder. İmza taşımayan bir belgenin bono olarak nitelendirilmesi hukuken mümkün değildir.
Senedin Türkçe dışında farklı bir dilde tanzim edilmesi durumunda, o dilde bono veya emre yazılı senet anlamına karşılık gelen ibarenin metne eklenmesi kanunen şarttır.
Kanuni İstisnalar ve Şekil Eksikliğinin Hukuki Sonuçları
Kanunda öngörülen özel istisnalar saklı kalmak üzere, Türk Ticaret Kanunu m. 776'da sayılan unsurlardan herhangi birini barındırmayan senetler Türk Ticaret Kanunu m. 777 uyarınca bono vasfını haiz olmaz.
Bonoda ödeme yerine ilişkin açık bir kayıt yer almadığı hallerde, Türk Ticaret Kanunu m. 777 gereğince senedin düzenlendiği yer ödeme yeri ve aynı zamanda düzenleyenin yerleşim yeri olarak kabul edilir.
Düzenleme yeri belirtilmemiş olan bir bonoda, Türk Ticaret Kanunu m. 777 doğrultusunda düzenleyenin adının hemen yanında yazılı olan yer düzenleme yeri vasfını taşır.
Bonoda Bedel ve Vade Türleri
Bono metninde bedelin yazı ve rakam kısımları arasında uyuşmazlık bulunması halinde kural olarak yazı ile belirtilen tutar üstün tutulur. Tutarın yalnızca yazı ile veya yalnızca rakamla birden çok kez farklı rakamlarla yazılması halinde ise en düşük olan bedel geçerli kabul edilir.
Bonoda vade; belirli bir günde ödeme, düzenleme tarihinden belli bir süre sonra ödeme, görüldüğünde ödeme veya görüldükten belli bir süre sonra ödeme biçiminde kararlaştırılabilir.
Düzenlenen bonoda herhangi bir vade gösterilmemişse, Türk Ticaret Kanunu m. 777 hükmü gereğince bu senet görüldüğünde ödenmesi şart olan bono niteliğini kazanır.
Vadesinde Ödenmeyen Bonoların Takibi
Şekil şartlarına uygun ve geçerli biçimde düzenlenen bir bono vadesinde borçlu tarafından ödenmediğinde, alacaklı tarafından kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla icra takibine konu edilebilir.
Bonoda vade yazılmazsa senet geçersiz olur mu?
Hayır, Türk Ticaret Kanunu m. 777 uyarınca vadesi gösterilmeyen bir bono geçersiz sayılmaz; kanun gereği görüldüğünde ödenmesi şart olan bono kabul edilir.
Senet bedeli yazı ve rakamla farklı gösterilirse hangi tutar esas alınır?
Bedelin yazı ve rakam kısımları arasında çelişki bulunması halinde kural olarak yazı ile gösterilen bedel üstün tutulur; yalnızca yazı veya yalnızca rakamla birden fazla bedel gösterilmiş ve aralarında fark varsa en düşük bedel geçerli sayılır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy