Yeniden Satış Fiyatı Belirleme ve 4054 Sayılı Kanun
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 4. maddesi, belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan ya da dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikteki teşebbüsler arası anlaşmaları, uyumlu eylemleri ve teşebbüs birliklerinin kararlarını hukuka aykırı ve yasak sayar. Bu yasak kapsamında sayılan davranışlardan biri, mal veya hizmetlerin alım ya da satım fiyatının, fiyatı oluşturan maliyet ve kâr gibi unsurlar ile her türlü alım ya da satım şartlarının teşebbüsler arasında tespit edilmesidir.
4054 sayılı REKABETİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN m. 4Kaynağı aç
Piyasada Etki Aranmaksızın İhlal: Amaç Yönünden Değerlendirme
Rekabet Kurulu, yeniden satış fiyatı belirleme (YSFB) değerlendirmesinde alıcının yeniden satış fiyatının sağlayıcı tarafından tespit edilmesini, piyasada etki doğurup doğurmamasına bakılmaksızın amaç yönünden rekabet ihlali olarak nitelendirmiştir. Bu yaklaşıma göre uygulamanın piyasadaki etkisinin ayrıca kanıtlanması bu değerlendirme için aranmamıştır.
İskonto Savunması YSFB İddiasını Ortadan Kaldırır mı?
Rekabet Kurulu, sağlayıcının distribütörlerine iskonto verdiğinin ve bu iskontoların yeniden satış fiyatlarına yansıdığının ileri sürülmesinin, sağlayıcının distribütörlerine YSFB uygulaması gerekliliğini ortadan kaldırmadığını vurgulamıştır.
YSFB için Yaptırım veya Baskı Unsuru Şart mı?
Rekabet Kurulu, YSFB'den söz edilebilmesi için alıcılara yönelik bir yaptırım mekanizmasının ya da baskı ve teşvik unsurunun zorunlu olmadığını değerlendirmiştir.
Satış Kanalı Konumlandırması ile Satış Kısıtlaması Arasındaki İlişki
Rekabet Kurulu, bir teşebbüsün ticari politikası gereği satış kanallarını farklı konumlandırmış olması ile distribütörlerinin aktif ve pasif satışlarını kısıtlama uygulaması arasında illiyet bağı bulunmadığını belirlemiştir.
Münhasırlık Bulunmadığında Aktif Satış Kısıtlaması
Rekabet Kurulu, sağlayıcı ile distribütörler arasında münhasırlık ilişkisinin bulunmaması durumunda sağlayıcının distribütörlerinin aktif satışlarını kısıtlama serbestisinin söz konusu olamayacağını değerlendirmiştir. Bu tespit, münhasır olmayan dağıtım ilişkilerine özgü somut bir değerlendirmedir. 4054 sayılı Kanun m. 4/b ise piyasaların bölüşülmesi ile her türlü piyasa kaynağının paylaşılması ya da kontrolünü açıkça yasaklı davranışlar arasında saymaktadır.
Grup Muafiyeti ve Bireysel Muafiyet Değerlendirmesi
Rekabet Kurulu, incelenen uygulamaların dikey anlaşmalara ilişkin grup muafiyeti tebliği kapsamından yararlanamayacağını ve bu uygulamalara bireysel muafiyet de tanınamayacağını ifade etmiştir. 4054 sayılı Kanun'un 5. maddesi, bireysel muafiyetin dört koşulun tamamını gerektirdiğini düzenlemektedir: malların üretim veya dağıtımında ya da hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve iyileşmeler ya da ekonomik veya teknik gelişme sağlanması; tüketicinin bu gelişmelerden yarar sağlaması; ilgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması ve rekabetin bu amaçların elde edilmesi için zorunlu olandan fazla sınırlanmaması.
4054 sayılı REKABETİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN m. 5Kaynağı aç
Uyumlu Eylem Karinesi ve İspat Yükü
Teşebbüsler arasında bir anlaşmanın varlığının ispatlanamadığı durumlarda 4054 sayılı Kanun m. 4, piyasadaki fiyat değişmelerinin, arz-talep dengesinin ya da teşebbüslerin faaliyet bölgelerinin rekabeti bozulmuş piyasalardakine benzerlik göstermesini, teşebbüslerin uyumlu eylem içinde olduklarına karine oluşturur biçimde düzenlemiştir. Bu karineyle karşılaşan tarafların her biri, ekonomik ve rasyonel gerçeklere dayanmak koşuluyla uyumlu eylemde bulunmadığını ispatlayarak sorumluluktan kurtulabilir. İspat yükü karineyi çürütmek isteyen taraftadır.
Sık Sorulan Sorular
Distribütöre iskonto verilmesi yeniden satış fiyatı belirleme iddiasını ortadan kaldırır mı?
Rekabet Kurulu, sağlayıcının distribütörlerine iskonto verdiğinin ve bu iskontoların yeniden satış fiyatlarına yansıdığının ileri sürülmesinin YSFB uygulaması gerekliliğini ortadan kaldırmadığını vurgulamıştır.
Piyasada etki doğmadan da YSFB ihlali oluşabilir mi?
Rekabet Kurulu, yeniden satış fiyatının sağlayıcı tarafından tespit edilmesini, piyasada etki doğurup doğurmamasına bakılmaksızın amaç yönünden rekabet ihlali olarak değerlendirmiştir.
YSFB uygulamasının varlığı için distribütöre baskı veya yaptırım uygulandığının kanıtlanması gerekir mi?
Rekabet Kurulu, YSFB'den söz edilebilmesi için alıcılara yönelik bir yaptırım mekanizmasının veya baskı ve teşvik unsurunun zorunlu olmadığını değerlendirmiştir.
Farklı satış kanalları için ayrı strateji izlemek distribütörlerin satış kısıtlanmasına dayanak oluşturur mu?
Rekabet Kurulu, bir teşebbüsün ticari politikası gereği satış kanallarını farklı konumlandırmış olması ile distribütörlerinin aktif ve pasif satışlarını kısıtlama uygulaması arasında illiyet bağı bulunmadığını belirlemiştir.
Münhasırlık sözleşmesi olmaksızın distribütörlerin aktif satışları kısıtlanabilir mi?
Rekabet Kurulu, sağlayıcı ile distribütörler arasında münhasırlık ilişkisi bulunmadığı tespiti doğrultusunda sağlayıcının distribütörlerinin aktif satışlarını kısıtlama serbestisinin söz konusu olamayacağını değerlendirmiştir. Bu değerlendirme, münhasır olmayan somut dağıtım ilişkisine ilişkindir.
Uyumlu eylem iddiasına karşı nasıl savunma yapılabilir?
4054 sayılı Kanun m. 4 uyarınca uyumlu eylem karinesiyle karşılaşan tarafların her biri, ekonomik ve rasyonel gerçeklere dayanmak koşuluyla uyumlu eylemde bulunmadığını ispatlayarak sorumluluktan kurtulabilir. İspat yükü karineyi çürütmek isteyen taraftadır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy