Arabada Sigara İçme Cezası ve Kanuni İtiraz Yolu

by Avukat Erdal Ersoy
Arabada Sigara İçme Cezası ve Kanuni İtiraz Yolu

Arabada Sigara İçme Yasağının Kanuni Dayanağı ve Kapsamı

Araç içinde tütün ürünü kullanımı, 4207 sayılı Tütün Ürünlerinin Zararlarının Önlenmesi ve Kontrolü Hakkında Kanun ile 5326 sayılı Kabahatler Kanunu uyarınca idari yaptırıma bağlanmıştır. 4207 sayılı Kanun'un 5. maddesinin birinci fıkrası yollamasıyla, aynı Kanun'un 2. maddesinde belirtilen yasaklı alanlarda tütün ürünü tüketen kişilere 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 39. maddesi hükmü tatbik edilir. 24 Mayıs 2013 tarihli yasal düzenleme ile tütün tüketimi yasağının çerçevesi genişletilerek hususi taşıtların sürücü koltukları da kısıtlama kapsamına dâhil edilmiştir.

4207 sayılı TÜTÜN ÜRÜNLERİNİN ZARARLARININ ÖNLENMESİ VE KONTROLÜ HAKKINDA KANUN m. 5Kaynağı aç
Madde 5 – (Değişik: 3/1/2008-5727/6
md.)
(1) (Değişik:
4/7/2012-6354/11 md.) 2 nci maddenin birinci ve dördüncü fıkralarında
belirtilen alanlarda tütün ürünleri tüketenler ile 3 üncü maddenin ikinci
fıkrasına aykırı hareket edenler, 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler
Kanununun 39 uncu maddesi hükmüne göre cezalandırılır. 3 üncü maddenin onikinci
fıkrasına, kamu hizmet binalarının kapalı ve açık alanlarında aykırı davranan
kişilere ilgili idari birim amirinin yetkili kıldığı kamu görevlileri tarafından;
özel hukuk kişilerine ait ve herkesin girebileceği binaların kapalı ve açık
alanları ile sokak veya kamuya ait sair alanlarda aykırı davranan kişilere ise
belediye zabıta görevlilerince, elli Türk Lirası para cezası verilir. Meydana
gelen çevre kirliliğinin ilgili kişi tarafından derhal giderilmesi hâlinde
idari para cezasına karar verilmeyebilir.
(2) (Değişik:
13/2/2011-6111/202 md.) 2 nci maddenin (a) bendi
hariç birinci, üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkralarında belirtilen yasakların
uygulanması ve tedbirlerin alınması ile ilgili yükümlülüklerini yerine
getirmeyen işletme sorumlularına, (…)9 mahalli
mülki amir tarafından bin Türk Lirasından beşbin Türk Lirasına kadar idarî para
cezası verilir.
(3)
3 üncü maddenin birinci, üçüncü, dördüncü, beşinci, onbeşinci (…)[10] fıkralarındaki yasakların
her birine aykırı hareket edenler, ellibin Türk Lirasından ikiyüzellibin Türk
Lirasına kadar idarî para cezası ile cezalandırılır. Bu cezaya karar vermeye
Tütün, Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkiler Piyasası Düzenleme Kurulu yetkilidir.
(4) (Değişik:
10/9/2014-6552/111 md.) 3 üncü maddenin altıncı fıkrasındaki yasağın görsel
yayın yoluyla ihlal edilmesi hâlinde, yasağa aykırı yayın yapan medya hizmet
sağlayıcı kuruluşa ihlalin ağırlığı ve yayının ortamı ve alanı göz önünde
bulundurularak, ihlalin tespit edildiği aydan bir önceki aydaki brüt ticari
iletişim gelirinin yüzde birinden üçüne kadar idari para cezası verilir. İdari
para cezası miktarı, on bin Türk lirasından az olamaz. Bu cezaya karar vermeye
Radyo ve Televizyon Üst Kurulu yetkilidir.
(5) (Değişik:
13/2/2011-6111/202 md.) 3 üncü maddenin yedinci
fıkrasındaki yasağa aykırı hareket edenler, mahalli mülki amir tarafından bin
Türk Lirası idarî para cezası ile cezalandırılır.
(6)
3 üncü maddenin sekizinci fıkrasındaki yasaklara aykırı hareket edenler,
26/9/2004 tarihli ve
5237 sayılı Türk Ceza Kanununun "Sağlık için tehlikeli madde temini"
başlıklı 194 üncü maddesi hükmüne göre cezalandırılır.
(7)
3 üncü maddenin dokuzuncu fıkrasındaki yasağa aykırı hareket edenler, mahalli
mülki amir tarafından her bir kişiyle ilgili olarak bin Türk Lirası idarî para
cezası ile cezalandırılır.
(8) (Mülga:
3/4/2008-5752/6 md.)
(9) (Mülga:
3/4/2008-5752/6 md.)
(10)
(Değişik: 13/2/2011-6111/202 md.) 3 üncü
maddenin ondördüncü fıkrasındaki ürünleri üretenler, mahalli mülki amir
tarafından yirmibin Türk Lirasından yüzbin Türk Lirasına kadar idarî para
cezası ile cezalandırılır.
(11)
4 üncü maddenin birinci ve ikinci fıkralarındaki yükümlülüklerin her birine
aykırı hareket edenler, mahallî mülkî amir tarafından bin Türk Lirası idarî
para cezası ile cezalandırılır.
(12) 4 üncü maddenin
üçüncü ve dördüncü fıkralarındaki yükümlülüklerin her birine aykırı hareket
eden üretici firmalar, Tütün, Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkiler Piyasası Düzenleme
Kurulu tarafından bu yükümlülüklere aykırı olarak piyasaya sürülen malların
piyasa değeri kadar idarî para cezası ile cezalandırılır. Ancak, verilecek
idarî para cezasının miktarı ikiyüzellibin Türk Lirasından az olamaz.
(13) (Mülga:
3/4/2008-5752/6 md.)
(14) (Değişik:
10/9/2014-6552/111 md.) 4 üncü maddenin yedinci fıkrasındaki yükümlülüklere
aykırı hareket edilmesi hâlinde medya hizmet sağlayıcı kuruluşlara, ihlalin
tespit edildiği aydan bir önceki aydaki brüt ticari iletişim gelirinin yüzde
biri oranında idari para cezası verilir. İdari para cezası miktarı on bin Türk
lirasından az olamaz. Bu cezaya karar vermeye Radyo ve Televizyon Üst Kurulu
yetkilidir.
(15) Bu Kanunla
kendilerine yüklenen görevleri yerine getirmeyen memurlar ve diğer kamu görevlileri
hakkında, ceza hukuku sorumluluğu saklı kalmak kaydıyla, tâbi oldukları
mevzuatta yer alan disiplin hükümleri uygulanır.
16) (Ek: 13/2/2011-6111/202 md.; Değişik:
24/5/2013-6487/27 md.) Bu maddedeki cezaları gerektiren fiillerin bir yıllık dönemde tekerrürü
hâlinde idari para cezası bir kat; ikinci tekerrürü hâlinde iki kat artırılarak
verilir. Aynı dönemdeki üçüncü tekerrürde de iş yeri on günden bir aya kadar
kapatılır.
İdari para cezası

4207 sayılı Kanun'un 2. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca taksi hizmeti verenler dâhil olmak üzere karayolu, demiryolu, denizyolu ve havayolu toplu taşıma araçlarında tütün mamulü tüketimi tamamen yasaktır. Hususi araçlar bakımından ise kanuni kısıtlama yalnızca sürücü koltuklarını kapsamaktadır. Aracın mülkiyetinin sürücüye ait olması, seyahatin ticari nitelik taşımaması veya aile içinde gerçekleşmesi hususi araç sürücülerine getirilen bu kısıtlamayı ortadan kaldırmaz. Özel araçta sigara tüketen kişinin kimliği belirlenebildiğinde idari yaptırım doğrudan ihlali gerçekleştiren kişiye uygulanır.

4207 sayılı TÜTÜN ÜRÜNLERİNİN ZARARLARININ ÖNLENMESİ VE KONTROLÜ HAKKINDA KANUN m. 2Kaynağı aç
Madde 2 – (Değişik:
3/1/2008-5727/3 md.)
(1) Tütün ürünleri;
a) Kamu hizmet
binalarının kapalı alanlarında,
b)
Koridorları dahil olmak üzere her türlü eğitim, sağlık, üretim, ticaret,
sosyal, kültürel, spor,
eğlence ve benzeri amaçlı özel hukuk kişilerine ait olan ve birden çok kişinin
girebileceği (ikamete mahsus konutlar hariç) binaların kapalı alanlarında,
c) (Değişik:
24/5/2013-6487/26 md.) Hususi araçların sürücü koltukları ile taksi hizmeti
verenler dâhil olmak üzere karayolu, demiryolu, denizyolu ve havayolu toplu
taşıma araçlarında,
ç) Okul öncesi eğitim
kurumlarının, dershaneler, özel eğitim ve öğretim kurumları dahil olmak üzere
ilk ve orta öğrenim kurumlarının, kültür ve sosyal hizmet binalarının kapalı ve
açık alanlarında,
d) Özel hukuk kişilerine
ait olan lokantalar ile kahvehane, kafeterya, birahane gibi eğlence hizmeti
verilen işletmelerde,
tüketilemez.
(2) Ancak;
a) Yaşlı bakım evlerinde,
ruh ve sinir hastalıkları hastanelerinde, cezaevlerinde,
b) Şehirlerarası veya
uluslararası güzergâhlarda yolcu taşıyan denizyolu araçlarının güvertelerinde,
tütün ürünleri
tüketilmesine mahsus alanlar oluşturulabilir. Bu alanlara onsekiz yaşını
doldurmamış kişiler giremez.
(3) Otelcilik hizmeti
verilen işletmelerde, tütün ürünleri tüketen müşterilerin konaklamasına tahsis
edilmiş odalar oluşturulabilir.
(4) Açık havada yapılan
her türlü spor, kültür, sanat ve eğlence faaliyetlerinin yapıldığı yerler ile
bunların seyir yerlerinde tütün ürünleri kullanılamaz. Ancak bu tesislerde,
tütün ürünlerinin tüketilmesine mahsus alanlar oluşturulabilir.
(5)
Bu Kanunun tütün ürünleri tüketilmesine tahsis edilen kapalı alanlarının koku
ve duman geçişini önleyecek şekilde tecrit edilmesi ve havalandırma tertibatı
ile donatılması gerekir.
(6) Bu Kanunun
uygulanmasında "tütün ürünü" ibaresi tüttürme, emme, çiğneme ya da
buruna çekerek kullanılmak üzere üretilmiş, hammadde olarak tamamen veya kısmen
tütün yaprağından imal edilmiş maddeyi ifade eder. (Ek cümle:
24/5/2013-6487/26 md.) Tütün içermeyen ancak tütün mamulünü taklit eder
tarzda kullanılan her türlü nargile ve sigara, tütün ürünü kabul edilir.
Diğer koruyucu
önlemler[3]

Tüketimi Yasaklanan Ürünler ve İhlalin Tespiti

Araç içinde tütün mamulü kullanım yasağı yalnızca klasik tütün sigaralarıyla sınırlı değildir. 4207 sayılı Kanun'un 2. maddesinin altıncı fıkrası uyarınca, tütün içermeyen ancak tütün mamulünü taklit eder tarzda kullanılan her türlü nargile ve sigara tütün ürünü kabul edilmektedir. Elektronik sigara, vape cihazları ve ısıtılmış tütün ürünlerinin de duman veya benzeri salınım oluşturması bakımından bu çerçevede değerlendirmeye konu olabildiği kabul edilir.

Uygulamada yasağın aracın hareket halinde bulunup bulunmamasına değil araç içi kullanıma bağlandığı kabul edilmekte, duran veya park halindeki araçlar da bu çerçevede değerlendirilmektedir. Fiilin tespiti ise denetim ekiplerinin fiziki gözlemi, kontrol noktalarındaki incelemeler veya kamera kayıtları vasıtasıyla yapılabilmektedir.

Ticari Taşıtlarda ve Toplu Taşımada Sorumluluk Dağılımı

Taksi, servis, dolmuş ve otobüs gibi ticari yolcu taşıtlarında tütün ürünü tüketildiğinde sorumluluk, fiili gerçekleştiren kişiye göre belirlenir. Toplu taşıma araçlarında bizzat yolcunun tütün mamulü tükettiği saptanırsa yaptırım fiili işleyen yolcuya kesilir; tütün mamulünü sürücünün kendisinin tüketmesi halinde ise ceza doğrudan sürücüye uygulanır. Ticari araçlarda sürücünün denetim sorumluluğu da gözetilebilmektedir.

5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 39. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, özel hukuk kişileri tarafından işletilen toplu taşıma araçlarında tütün mamulü tüketen kişilere idari para cezası ilk başvurulan kolluk birim yetkilileri tarafından verilir. Fiilin kamuya ait toplu taşıma araçlarında işlenmesi durumunda ise idari yaptırım kararı verme yetkisi amirin yetkilendirdiği kamu görevlileri tarafından kullanılır.

5326 sayılı KABAHATLER KANUNU m. 39Kaynağı aç
Madde 39- (1) Kamu hizmet binalarının kapalı alanlarında
tütün mamulü tüketen kişiye, ilgili idarî birim amirinin yetkili kıldığı kamu görevlileri
tarafından elli Türk Lirası idarî para cezası verilir. Bu fıkra hükmü, tütün mamulü
tüketilmesine tahsis edilen alanlarda uygulanmaz.
(2) Toplu taşıma araçlarında
tütün mamulü tüketen kişiye, elli Türk Lirası idarî para cezası verilir. Kabahatin
özel hukuk kişileri tarafından işletilen toplu taşıma araçlarında işlenmesi halinde
bu ceza ilk başvurulan kolluk birim yetkilileri tarafından verilir. Kamuya ait toplu
taşıma araçlarında işlenmesi halinde idarî para cezası verme yetkisi bakımından
birinci fıkra hükmü uygulanır.
(3) Özel hukuk kişilerine
ait olan ve herkesin girebileceği binaların kapalı alanlarında, tütün mamullerinin
tüketilemeyeceğini belirtir açık bir işarete yer verilmesine rağmen, bu yasağa aykırı
hareket eden kişiye, elli Türk Lirası idarî para cezası verilir. Bu ceza, şikâyet
üzerine en yakın kolluk birimi yetkililerince verilir.
Kimliği bildirmeme

İdari Para Cezasında İndirim ve Başvuru Usulü

5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 17. maddesinin altıncı fıkrası uyarınca, kanunlarında ödeme süresi düzenlenmemiş idari para cezaları tebliğden itibaren bir ay içinde ödenir ve bu süre içinde ödeme yapılması halinde cezadan yüzde 25 oranında indirim uygulanır; cezanın ödenmiş olması karara karşı kanun yoluna başvurma hakkını engellemez. Kanunun 27. maddesinin birinci fıkrası gereğince idari para cezasına ilişkin yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhiminden itibaren en geç on beş gün içinde yetkili sulh ceza mahkemesine başvurulabilir; bu süre içinde başvuru yapılmaması halinde idari yaptırım kararı kesinleşir.

5326 sayılı KABAHATLER KANUNU m. 17Kaynağı aç
Madde 17- (1) İdarî para cezası, maktu veya nispi
olabilir.
(2) İdarî para cezası, kanunda
alt ve üst sınırı gösterilmek suretiyle de belirlenebilir. Bu durumda, idarî para
cezasının miktarı belirlenirken işlenen kabahatin haksızlık içeriği ile failin kusuru
ve ekonomik durumu birlikte göz önünde bulundurulur.
(3) (Değişik: 6/12/2006-5560/32
md.) 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununa
ekli (I), (II) ve (III) sayılı cetvellerde yer alan kamu idareleri tarafından verilen
idarî para cezalarının ilgili kanunlarında 1/6/2005 tarihinden sonra belirlenen
oranın dışındaki kısmı ile Cumhuriyet başsavcılıkları ve mahkemeler tarafından verilen
idarî para cezaları Genel Bütçeye gelir kaydedilir. Sosyal güvenlik kurumları ile
mahalli idareler tarafından verilen idarî para cezaları kendi bütçelerine gelir
kaydedilir. Diğer kamu kurum ve kuruluşları tarafından verilen idarî para cezaları
ise, ilgili kanunlarındaki hükümler saklı kalmak kaydıyla, Genel Bütçeye gelir kaydedilir.
Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının verdiği para cezaları, kendi kanunlarındaki
hükümlere tâbidir. Kişinin ekonomik durumunun müsait olmaması halinde, idarî para
cezasının, ilk taksitinin peşin ödenmesi koşuluyla, bir yıl içinde ve dört eşit
taksit halinde ödenmesine karar verilebilir. Taksitlerin zamanında ve tam olarak
ödenmemesi halinde, idarî para cezasının kalan kısmının tamamı tahsil edilir.
(4) (Değişik: 6/12/2006-5560/32
md.) Genel Bütçeye gelir kaydedilmesi gereken idarî para cezalarına ilişkin
kesinleşen kararlar, 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil
Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil edilmek üzere Maliye Bakanlığınca belirlenecek
tahsil dairelerine gönderilir. Sosyal güvenlik kurumları ve mahalli idareler tarafından
verilen idarî para cezaları, ilgili kanunlarında aksine hüküm bulunmadığı takdirde,
Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre kendileri tarafından
tahsil olunur. Diğer kamu kurum ve kuruluşları tarafından verilen ve Genel Bütçeye
gelir kaydedilmesi gerekmeyen idarî para cezaları, ilgili kanunlarında özel hüküm
bulunmadığı takdirde genel hükümlere göre tahsil olunur.
(5) İdarî para cezası tamamen
tahsil edildikten itibaren en geç bir ay içinde durum, ilgili kamu kurum ve kuruluşuna
bildirilir.
(6) Kabahat dolayısıyla
idarî para cezası veren kamu görevlisi, ilgilinin rıza göstermesi halinde bunun
tahsilatını derhal kendisi gerçekleştirir. (Değişik cümleler:
1/7/2022-7417/46 md.) Kanunlarında ödeme süresi düzenlenmemiş olan idari
para cezaları, tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir. İdari para cezasının
ödeme süresi içinde ödenmesi halinde, cezadan %25 oranında indirim yapılır. (Ek
cümle: 1/7/2022-7417/46 md.) Ödeme yapılması, kişinin bu karara karşı kanun
yoluna başvurma hakkını etkilemez.
(7) İdarî para cezaları her
takvim yılı başından geçerli olmak üzere o yıl için 4.1.1961 tarihli ve 213 sayılı
Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilân
edilen yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır. Bu suretle idarî para cezasının
hesabında bir Türk Lirasının küsuru dikkate alınmaz. Bu fıkra hükmü, nispi nitelikteki
idarî para cezaları açısından uygulanmaz.
Mülkiyetin kamuya
geçirilmesi
5326 sayılı KABAHATLER KANUNU m. 27Kaynağı aç
Madde 27- (1) İdarî para cezası ve mülkiyetin kamuya
geçirilmesine ilişkin idarî yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi
tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir.
Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idarî yaptırım kararı kesinleşir.
(2)
Mücbir sebebin varlığı dolayısıyla bu sürenin geçirilmiş olması halinde bu
sebebin ortadan kalktığı tarihten itibaren en geç yedi gün içinde karara karşı
başvuruda bulunulabilir. Bu başvuru, kararın kesinleşmesini engellemez; ancak,
mahkeme yerine getirmeyi durdurabilir.
(3) Başvuru, bizzat kanunî
temsilci veya avukat tarafından sulh ceza mahkemesine verilecek bir dilekçe ile
yapılır. Başvuru dilekçesi, iki nüsha olarak verilir.
(4) Başvuru dilekçesinde,
idarî yaptırım kararına ilişkin bilgiler, bu karara karşı ileri sürülen deliller
açık bir şekilde gösterilir. Dilekçede ayrıca, başvurunun süresinde yapılmasını
engelleyen mücbir sebep dayanaklarıyla gösterilir.
(5) (Değişik: 6/12/2006-5560/34
md.) İdarî yaptırım kararının mahkeme tarafından verilmesi halinde, bu karara
karşı ancak itiraz yoluna gidilebilir.
(6) (Ek: 6/12/2006-5560/34
md.) Soruşturma konusu fiilin suç değil de kabahat oluşturduğu gerekçesiyle
idarî yaptırım kararı verilmesi halinde; kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz
edildiği takdirde, idarî yaptırım kararına karşı başvuru da bu itiraz merciinde
incelenir.
(7) (Ek: 6/12/2006-5560/34
md.) Kovuşturma konusu fiilin suç değil de kabahat oluşturduğu gerekçesiyle
idarî yaptırım kararı verilmesi halinde; fiilin suç oluşturmaması nedeniyle verilen
beraat kararına karşı kanun yoluna gidildiği takdirde, idarî yaptırım kararına karşı
itiraz da bu kanun yolu merciinde incelenir.
(8) (Ek: 6/12/2006-5560/34
md.) İdarî yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili
olarak idarî yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde;
idarî yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işlemin iptali talebiyle
birlikte idarî yargı merciinde görülür.
Başvurunun incelenmesi
Hususi şahsi araçta sigara içmek yasak mıdır?

4207 sayılı Kanun'un 2. maddesi uyarınca hususi araçların sürücü koltuklarında tütün ürünü tüketilmesi yasaktır. Taşıtın kişiye ait olması ya da seyahatin aile içinde gerçekleşmesi bu yasağı ortadan kaldırmaz.

Elektronik sigara arabada kullanılabilir mi?

4207 sayılı Kanun'un 2. maddesinin altıncı fıkrası uyarınca tütün içermeyen ancak tütün mamulünü taklit eder tarzda kullanılan nargile ve sigaralar tütün ürünü sayılmaktadır. Elektronik sigara ve vape gibi cihazlar da duman benzeri salınımları ve taklit edici özellikleri yönüyle değerlendirilmekle birlikte, somut ürünün niteliği yasağın uygulanmasında dikkate alınır.

Park halindeki arabada sigara içildiğinde ceza kesilir mi?

Uygulamada değerlendirme aracın hareket edip etmemesinden ziyade araç içindeki tütün ürünü kullanımına dayandırıldığından, park halinde veya duran araçlardaki kullanım da kısıtlama kapsamında ele alınabilmektedir.

Arabada sigara içme cezasına nasıl itiraz edilir?

5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 27. maddesi uyarınca idari yaptırım kararına karşı tebliğ veya tefhimden itibaren en geç on beş gün içinde sulh ceza mahkemesine başvurulabilir; süresinde başvuru yapılmadığında ceza kesinleşir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Avukat Erdal Ersoyİletişim ve randevu