Faizsiz Konut Kredisinin Hukuki Çerçevesi ve Temel Şartları
2985 sayılı Toplu Konut Kanunu'nun Ek 2. maddesi kapsamında harp ve vazife malullerine, şehitlerin dul eşlerine, yetim çocuklarına ve belirli şartlar altında ana veya babalarına Toplu Konut İdaresi (TOKİ) aracılığıyla faizsiz konut kredisi hakkı tanınmıştır. Kanun bu imkanı yalnızca tek bir konut edinimi ile sınırlandırmıştır. Kredi hakkının doğabilmesi için 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 47. maddesi veya 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun ile bu kanunlara atıf yapan düzenlemeler uyarınca malullük ya da ölüm aylığı bağlanmış olması zorunludur.
2985 sayılı TOPLU KONUT KANUNU m. Ek Madde 2Kaynağı aç
Hak Sahipliği Öncelik Sıralaması ve İntikal Esasları
Faizsiz konut kredisinde mevzuat gereği katı bir öncelik sırası tatbik edilir. Öncelik sırasında üstte yer alan hak sahibi hayatta olduğu ve başvuru ehliyetini haiz bulunduğu sürece alt sıradakiler bağımsız bir talepte bulunamaz. Krediyi bizzat malulün kendisi kullanabileceği gibi; hayatını kaybedenlerin ya da krediden faydalanmadan vefat eden malullerin geride kalan hak sahipleri bakımından kanuni sıralama işletilir. Bu kapsamda hak öncelikle dul eşe aittir. Eşin hayatta bulunmaması ya da yeniden evlenmiş olması halinde hak çocuklara intikal eder. Çocukların krediden faydalanabilmesi için kredi kullanacak çocuklardan en az birinin yetim aylığı alıyor olması zorunludur; yetim aylığı almayan çocuklar bu haktan yararlanamaz. Ayrıca çocuklar bireysel olarak değil, tek bir konut için müştereken başvurmak mecburiyetindedir.
Vefat eden kişinin geride dul eş ve çocuk bırakmamış olması veya mevcut eş ve çocukların başvuru koşullarını taşımaması durumunda konut kredisi hakkı ana veya babaya geçer. 2985 sayılı Kanun'un Ek 2. maddesi uyarınca ana ve baba arasında da bir öncelik kuralı belirlenmiş olup hak öncelikle anaya aittir; ananın bulunmaması halinde başvuru hakkı babaya tanınır.
Göreve Devam Eden veya Yeniden Sigortalı Çalışan Malullerin Hak Sahipliği
Harp veya vazife malulü sayıldıktan sonra sınıf veya görev değiştirerek kamu hizmetini yerine getirmeyi sürdüren kamu görevlileri faizsiz konut kredisi hakkını muhafaza eder. Benzer biçimde, ilgili mevzuatına göre malullük aylığı bağlandıktan sonra 5510 sayılı Kanun'un 4. maddesi kapsamında yeniden sigortalı olarak çalışmaya başlayan ve bu nedenle ödenmekte olan aylıkları kesilen hak sahipleri de 2985 sayılı Kanun'un Ek 2. maddesi hükmünden aynı şekilde yararlanmaya devam eder. Çalışma gerekçesiyle aylığın kesilmesi konut kredisi talebine engel teşkil etmez.
Kredinin Kapsamına Giren Konut Türleri ve Limit Belirleme Usulü
Faizsiz konut kredisi; tapusunun alındığı tarihten itibaren bir yılı geçmemiş yeni konutlar, yapım aşamasındaki konutlar, miras yoluyla edinilenler dahil diğer hissedarlara ait payların satın alınacağı hisseli konutlar, kooperatif veya belediye organizasyonu yoluyla alınan konutlar, TOKİ'nin sattığı konutlar veya hak sahibinin kendi arsası üzerinde bizzat inşa edeceği konutlar için kullanılabilir.
Kredinin tavan tutarı mevzuat çerçevesinde belirlenerek TOKİ vasıtasıyla yetkili bankaya bildirilir. Hak sahiplerinin belirlenen azami limiti tamamen kullanma mecburiyeti bulunmamaktadır; hak sahibi dilerse tavan sınırın altında bir tutar üzerinden de kredi kullanım talebinde bulunabilir. Kredi başvurularına, kredilerin kullandırılmasına, geri ödeme süre ve yöntemlerine ilişkin usul ve esaslar ilgili bakanlıklar ile Sosyal Güvenlik Kurumu'nun görüşleri alınarak TOKİ tarafından yürürlüğe konulan yönetmelikle düzenlenir.
Faizsiz Konut Kredisi Başvurusunun Reddine Karşı İdari Yargı Yolu
Mevzuattaki şartları taşımalarına rağmen faizsiz konut kredisi başvuruları idare tarafından reddedilen hak sahipleri bakımından yargı yolu açıktır. Başvurunun reddine dair idari işlemin tebliğ edildiği tarihi izleyen günden itibaren 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesi gereğince 60 günlük hak düşürücü süre içerisinde yetkili idare mahkemesinde iptal davası açılması gerekir.
Yetim çocuklar faizsiz konut kredisinden ayrı ayrı konutlar için faydalanabilir mi?
Hayır, yetim çocuklar faizsiz konut kredisine münferit olarak başvuramaz; en az birinin yetim aylığı alması şartıyla tek bir konut edinmek üzere tüm çocukların müştereken başvuru yapması zorunludur.
Malullük aylığı bağlandıktan sonra sigortalı olarak çalışmaya başlayanlar konut kredisi çekebilir mi?
Evet, 5510 sayılı Kanun kapsamında yeniden çalışmaya başlamaları nedeniyle aylıkları kesilen harp ve vazife malulleri faizsiz konut kredisi hakkından yararlanabilir.
Faizsiz konut kredisi başvurusunun reddine karşı dava açma süresi ne kadardır?
Ret kararının tebliğ edildiği tarihten itibaren 2577 sayılı Kanun uyarınca 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılmalıdır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy