Bilişim Hukuku

Seçim Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunması

by Avukat Erdal Ersoy
Seçim Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunması

Seçim süreçlerinde yürütülen kişisel veri işleme faaliyetleri bakımından Yüksek Seçim Kurulu, siyasi partiler ve bağımsız adaylar veri sorumlusu statüsündedir.

Yüksek Seçim Kurulunun Görevleri ve Tabi Olduğu Kanuni İstisnalar

Seçimlerin yönetim ve denetiminden sorumlu olan Yüksek Seçim Kurulu açısından Kişisel Verilerin Korunması Kanunu m. 28 gereğince aydınlatma yükümlülüğü, Veri Sorumluları Sicili'ne kayıt yükümlülüğü ve zararın giderilmesini talep etme hakkı dışındaki ilgili kişi hakları uygulanmaz.

7062 sayılı Kanun m. 6/1-ç uyarınca seçmen kütüğünün oluşturulması, güncellenmesi, yönetilmesi ve denetimine ilişkin usul ve esasları belirleme yetkisi Yüksek Seçim Kuruluna aittir. Kurul, aynı maddenin birinci fıkrasının (g) bendi gereğince engelli seçmenlerin oylarını kullanmalarını kolaylaştıracak her türlü tedbiri almakla yükümlüdür.

7062 sayılı YÜKSEK SEÇİM KURULUNUN TEŞKİLAT VE GÖREVLERİ HAKKINDA KANUN m. 6Kaynağı aç
MADDE 6- (1) Kurulun görev ve yetkileri şunlardır: a) Seçimlerin başlamasından bitimine kadar, seçimin düzen içinde yönetimi ve dürüstlüğüyle ilgili bütün işlemleri yapmak veya yaptırmak, seçim süresince ve seçimden sonra seçim konularıyla ilgili bütün yolsuzlukları, şikâyet ve itirazları incelemek ve kesin olarak karara bağlamak. b) Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerinin seçim tutanaklarını kabul etmek. c) Cumhurbaşkanı seçimi tutanaklarını kabul etmek ve seçilen Cumhurbaşkanı adına seçildiğine dair tutanak düzenlemek. ç) Seçmen kütüğünün oluşturulması, güncellenmesi, yönetilmesi ve denetimine ilişkin usul ve esasları belirlemek. d) Bu Kanunun uygulanmasına ilişkin konular ile görev, yetki ve sorumluluk alanına giren hususlarda prensip kararları almak ve diğer düzenlemeleri yapmak. e) Seçim sürecinde, seçmenlerin hak ve yükümlülükleri ile seçim iş ve işlemlerinin anlatılması amacıyla radyo ve televizyonlarda zorunlu yayın kapsamında yayınlanmak üzere tanıtım programları hazırlamak veya hazırlatmak. f) Seçmen kütüğünün önemi ve düzenlenme yöntemleri ile seçmenlerin görev ve sorumlulukları hakkında tanıtım programlarıyla vatandaşları bilgilendirmek. g) Engelli seçmenlerin oy kullanmalarını kolaylaştıracak her türlü tedbiri almak. ğ) Yurt dışındaki seçmenlerin oy kullanmalarını kolaylaştıracak tedbirleri almak. h) Görev alanıyla ilgili konularda yurt içinde ve yurt dışında bulunan kuruluşlarla iş birliği yapmak. ı) Anayasa ve kanunlarla verilen diğer görevleri yerine getirmek. ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Teşkilat ve Personel Teşkilat

Yüksek Seçim Kurulu tarafından engellilik verisi gibi sağlık verisi içeren bilgilerin aktarımı, Kişisel Verilerin Korunması Kanunu m. 8/3 hükmünde yer alan diğer kanunlardaki hükümlerin saklı tutulması kuralı kapsamında açık rıza aranmaksızın yürütülür. Bu aktarımda 7062 sayılı Kanun m. 6 ile 298 sayılı Kanun m. 36 ve m. 74 hükümleri kanuni dayanak oluşturur.

Seçmen Kütüklerinin Düzenlenmesi ve Özel Nitelikli Veriler

298 sayılı Kanun m. 36 uyarınca seçmen kütüğü, adres kayıt sistemindeki veriler esas alınarak her yıl güncelleştirilerek oluşturulur ve yapılan kütük düzenlemeleri sebebiyle seçmen oy kullanma hakkından yoksun bırakılamaz. Adresi kapandığı için adres kayıt sisteminde yer almayan kişiler, Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü adres kayıt sistemindeki en son geçerli adres verileri çerçevesinde kütüğe işlenir.

298 sayılı SEÇİMLERİN TEMEL HÜKÜMLERİ VE SEÇMEN KÜTÜKLERİ HAKKINDA KANUN m. 36Kaynağı aç
Madde 36 – (Değişik: 17/5/1979-2234/1 md.) (Değişik birinci fıkra: 13/3/2008-5749/6 md.) Seçmen kütüğü; adres kayıt sistemindeki bilgiler esas alınarak her yıl güncelleştirilerek oluşturulur. (Ek cümleler: 31/3/2022-7393/9 md.) Kütük düzenlemesi nedeniyle seçmen hiçbir şekilde oy kullanma hakkından yoksun bırakılamaz. Adresi kapanmış olması sebebiyle adres kayıt sisteminde görünmeyenler, Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün adres kayıt sisteminde bulunan en son geçerli adres kayıt bilgileri kapsamında seçmen kütüğüne kaydedilirler. Gerektiğinde, seçmen kütüğünün dört yılda bir yeniden düzenlenmesi ve iki yılda bir denetlenmesi için gerekli bilgileri toplamak amacıyla, bütün Türkiye’de aynı zamanda Nisan ayının ikinci pazar günü yazım yapılmasına Yüksek Seçim Kurulunca karar verilir. Yazım günü, saat 05.00'ten itibaren yazımın bittiği alışılmış araçlarla ilan edilinceye kadar görevlilerden başka kimselerin bulundukları yerden ayrılmaları yasaktır. Ancak yazım ve denetim işleminin her halde aynı gün saat 19.00 a kadar bitirilmiş olması gerekir. Yüksek Seçim Kurulu, kütüğün düzenlenmesi ve yazım sırasında, bu Kanunda öngörülen gereklere göre genelgelerle belirteceği diğer yöntem, teknik ve kuralları uygular. Yüksek Seçim Kurulunun bu Kanunun 14 üncü maddesinin dördüncü fıkrasına göre ilan edeceği siyasi parti ilçe başkanları, yazım memurunun yanına bir temsilci verebilirler. Temsilci isimleri, ilçe seçim kurulunun isteği üzerine bildirilen sürede liste halinde teslim edilir. İsimleri bildirilen siyasi parti temsilcileri ilçe seçim kurulu başkanlığından aldıkları belge ile temsilcilik görevini yaparlar. Bu listedeki isimler ve görev yerleri sonradan değiştirilmez. (Ek: 30/5/1997-KHK-572/26 md.) Seçmen kütüğü yazımı sırasında, seçmenin oyunu kullanmasını engelleyecek bir engelliliği varsa, forma kaydedilir.[18] Yazımda esas bilgi kaynakları:

Seçmen kütüğü yazımı esnasında seçmenin oy kullanmasına engel oluşturabilecek bir engellilik durumu varsa bu durum forma işlenir. Ayrıca Yüksek Seçim Kurulunca ilan edilecek siyasi parti ilçe başkanları, yazım memurunun yanına süresi içinde liste halinde bildirilecek ve sonradan değiştirilemeyecek birer temsilci verme yetkisine sahiptir.

298 sayılı Kanun m. 74 doğrultusunda sandıkların kurulacağı yerler tespit edilirken seçmenin oyunu serbestçe, gizli ve kolaylıkla kullanabilmesi ile engelli seçmenlerin oylarını rahatça sandığa yansıtabilmeleri için gerekli önlemler alınır.

298 sayılı SEÇİMLERİN TEMEL HÜKÜMLERİ VE SEÇMEN KÜTÜKLERİ HAKKINDA KANUN m. 74Kaynağı aç
Madde 74 – (Değişik: 31/7/1998-4381/5 md.) Sandıkların konulacağı yerleri ve oy verme işinin vaktinde sona ermesi için gerekli tedbirleri ilçe seçim kurullarının denetiminde sandık kurulu tespit eder. Sandıkların konulacağı yerlerin belirlenmesinde seçmenin oyunu kolaylıkla, serbestçe ve gizli şekilde verebilmesi gözetilir. Engelli seçmenlerin oylarını rahatlıkla kullanabilmeleri için gerekli tedbirler alınır. Sandıklar okul (özel okullar ve özel dersaneler dahil) avlusu ve salonların elverişli kısımları gibi genel yerlere, yetmediği takdirde kiralanacak kahvehane, lokanta gibi yerlere konur. Kışla, karargah, ordugah gibi askeri bina ve tesislerle karakollara ve parti binalarına, muhtarlık odalarına sandık konulamaz. Üçten fazla sandık konulan binalarda bina sorumlularının görev esasları Yüksek Seçim Kurulunca belirlenir.[39] Kapalı oy verme yeri:

Siyasi Partiler ve Bağımsız Adayların Yükümlülükleri

Yüksek Seçim Kuruluna sağlanan istisnalara karşılık siyasi partiler ve bağımsız adaylar, kişisel veri işleme süreçlerinde ilgili kişileri aydınlatmak ve Kanunda tanınan hakları ilgililere kullandırmakla yükümlüdür.

Siyasi partiler sadece kendi kayıtlı üyelerine sesli, görüntülü veya yazılı mesaj iletmek amacıyla iletişim verisi işleyebilir. Parti üyesi olmayan vatandaşların telefonlarına sesli, yazılı veya görüntülü mesaj iletilmesi ya da elektronik posta adreslerine ileti gönderilmesi suretiyle propaganda yapılması hukuken yasaktır.

Bağımsız adayların da vatandaşlara sesli, görüntülü veya yazılı yöntemlerle propaganda mesajı göndermemesi ve kişisel verileri bu gaye doğrultusunda işlememesi gerekir.

Siyasi partiler üye olmayan kişilere tanıtım mesajı atabilir mi?

Siyasi partiler yalnızca kendi üyelerine sesli, görüntülü veya yazılı mesaj gönderebilir; üye olmayan vatandaşların telefon veya e-posta bilgilerini propaganda amacıyla kullanamazlar.

YSK veri sorumlusu sıfatıyla aydınlatma yapmak zorunda mıdır?

Kişisel Verilerin Korunması Kanunu m. 28 uyarınca seçimlerin yönetim ve denetiminden sorumlu Yüksek Seçim Kurulu aydınlatma yükümlülüğünden muaftır.

Engelli seçmenlerin sağlık verileri aktarılırken açık rıza aranır mı?

Engellilik durumu gibi sağlık verileri, Kişisel Verilerin Korunması Kanunu m. 8/3 ve ilgili seçim mevzuatı hükümleri gereğince açık rıza aranmaksızın Yüksek Seçim Kurulu tarafından aktarılabilir.

İlgili makaleler

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Bu hukuk dalının sayfasına gidin
Avukat Erdal Ersoyİletişim ve randevu