Anonim Şirketlerde Şarta Bağlı Sermaye Artırımı

Şarta Bağlı Sermaye Artırımı ve Yararlanabilecek Kişiler

Anonim şirket genel kurulu; yeni çıkarılan tahviller veya benzeri borçlanma araçları dolayısıyla şirketten veya topluluk şirketlerinden alacaklı olanlara ya da çalışanlara esas sözleşmede değiştirme veya alım haklarını kullanmak suretiyle yeni payları edinme hakkı sağlayarak sermayenin şarta bağlı artırılmasına karar verebilir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 463/1 uyarınca düzenlenen bu hak her şirket alacaklısına açık değildir; münhasıran yeni çıkarılacak tahvil veya benzeri borçlanma araçlarına sahip şirket ya da topluluk şirketi alacaklılarına ve çalışanlara tanınabilir.

Şarta bağlı sermaye artırımında sermaye; hak sahibinin değiştirme veya alım hakkını kullandığı ve sermaye borcunu takas ya da ödeme yoluyla yerine getirdiği anda ve ölçüde kendiliğinden artar. Türk Ticaret Kanunu m. 463/2 gereğince işleyen bu mekanizmada sermaye koyma borcu, değiştirme haklarının kullanımında alacağın takasıyla, alım hakkının kullanımında ise nakit ödeme suretiyle ifa edilir; bu usulde şirkete yeni ayni sermaye getirilmesi hukuken mümkün değildir.

Sermaye Tavanı ve Ödeme Alt Sınırı

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 464/1 uyarınca, şartlı olarak artırılan sermayenin toplam itibari değeri şirket sermayesinin yarısını aşamaz. Aynı maddenin ikinci fıkrası uyarınca, pay iktisabı karşılığında şirkete yapılan ödemenin en az payların nominal değerine eşit olması kanuni zorunluluktur.

Esas Sözleşme Dayanağı ve Zorunlu İçerik

Şarta bağlı sermaye artırımının gerçekleştirilebilmesi için şirket esas sözleşmesinde buna yönelik özel içerikli bir dayanak hükmün bulunması şarttır. Esas sözleşmede bu nitelikte bir düzenleme yer almadıkça genel kurul kararı ile şarta bağlı sermaye artırımı sağlanamaz. Söz konusu düzenleme şirketin kuruluşu sırasında esas sözleşmeye konulabileceği gibi sonradan esas sözleşme değişikliği yoluyla da ihdas edilebilir.

Türk Ticaret Kanunu m. 465/1 uyarınca esas sözleşme; şarta bağlı sermaye artırımının itibari değerini, payların sayılarını, itibari değerlerini ve türlerini, değiştirme veya alım hakkından yararlanabilecek grupları, mevcut pay sahiplerinin rüçhan haklarının kaldırılmış bulunduğunu ve miktarını, belirli pay gruplarına tanınacak imtiyazları ve yeni nama yazılı payların devrine ilişkin sınırlamaları içerir. Tahviller ve benzeri borçlanma araçlarına bağlı haklar öncelikle pay sahiplerine önerilmiyorsa, esas sözleşmede değiştirme veya alım haklarının kullanılma şartları ile ihraç bedelinin hesaplanma esasları da ayrıca gösterilir. Kanunun 465. maddesinin üçüncü fıkrası gereğince, şarta bağlı sermaye artırımına ilişkin esas sözleşme hükmünün tescilinden önce tanınmış bulunan değiştirme ve alım hakları batıldır.

Şarta bağlı sermaye artırımı tamamlandığında ilgili esas sözleşme hükmü konusuz kalır ve Türk Ticaret Kanunu m. 472 uyarınca esas sözleşmeden çıkarılır. Şirket tarafından yeniden şarta bağlı sermaye artırımı yoluna gidilmek istendiğinde, her defasında işleme dayanak oluşturacak yeni bir hükmün esas sözleşmeye eklenmesi gerekir.

Pay Sahiplerinin ve Hak Sahiplerinin Menfaatlerinin Korunması

Alacaklı veya çalışanlara tanınan hakların kullanılabilmesi için mevcut pay sahiplerinin rüçhan haklarının kaldırılması ve Türk Ticaret Kanunu m. 465/1-d uyarınca bu hususun esas sözleşmeye açıkça yazılması zorunludur. Bununla birlikte Türk Ticaret Kanunu m. 466/1 uyarınca, tahvillere ve benzeri borçlanma araçlarına bağlı hakları içeren senetler ihraç edildiğinde bunların öncelikle payları oranında pay sahiplerine önerilmesi gerekir. Kanunun 466. maddesinin ikinci fıkrasına göre bu önerilmeye muhatap olma hakkı haklı sebeplerin varlığı halinde kaldırılabilir veya sınırlandırılabilir. Ancak üçüncü fıkra gereğince rüçhan ve önerilmeye muhatap olma haklarının kaldırılması veya sınırlandırılmasından dolayı hiç kimse haklı görülmeyecek şekilde yararlandırılamaz ya da kayba uğratılamaz.

Çalışanlara tanınan alım hakkında pay sahiplerine önerilmeye muhatap olma hakkının tanınması gerekmez. Bu halde de rüçhan hakları kısıtlanan pay sahipleri Türk Ticaret Kanunu m. 466/3 hükmü kapsamında korunur.

Türk Ticaret Kanunu m. 467/1 gereğince, kendilerine nama yazılı payları iktisap etme hakkı tanınmış olan alacaklılar veya çalışanlar, pay devirlerinin sınırlandırılmış olduğu gerekçesiyle bu hakları kullanmaktan engellenemez; meğerki bu husus esas sözleşmede ve izahnamede saklı tutulmuş olsun. Kanunun 467. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca hak sahiplerinin değiştirme veya alım hakları sermaye artırımı yapılması, yeni haklar tanınması veya başkaca bir yolla kayba uğratılamaz; değiştirme fiyatının indirilmesi, hak sahiplerine uygun bir denkleştirme sağlanması ya da pay sahiplerinin haklarının da aynı şekilde kayba uğratılmış olması halleri bu kuralın istisnasını oluşturur.

Yargı Kararlarında Şarta Bağlı Sermaye Artırımı Hükümlerinin Kapsamı

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2015/3161 Esas ve 2016/1198 Karar sayılı ilamında, Türk Ticaret Kanunu'nun 466. maddesinin şarta bağlı sermaye artırımını düzenlediği ve somut olayda uygulanma yerinin bulunmadığı belirtilmiştir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy