17.02.2018 tarihli ve 30335 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Sanayi İşbirliği Projelerinin Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik, kamu alımları yoluyla yurt içi sanayinin güçlendirilmesini hedefler. Bu düzenleme, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında idarelerin yürüttüğü yapım işleri ile mal ve hizmet tedarikinde yerlileşme, yenilik ve teknoloji aktarımını temin edecek kuralları ortaya koyar. Yönetmeliğin 3. maddesinin (p) bendi çerçevesinde sanayi işbirliği projesi; idarenin teknoloji transferi, yerli üretim ve yenilik unsurlarını barındıran alım ve yapım süreçlerini ifade eder.
İhale Sürecine Hâkim Olan İlkeler ve Teklif İncelemesi
Sanayi işbirliği projeleri kapsamında yürütülecek ihalelerde saydamlık, rekabet, eşit muamele, güvenilirlik ve gizlilik prensiplerine uyulması zorunludur. Ayrıca kamuoyu denetimi, kamu kaynaklarının verimli harcanması ve gereksinimlerin uygun koşullarda zamanında temini temel ilke kabul edilir. Mal alımı, hizmet temini veya yapım işlerinin birlikte ihale edilebilmesi için bu işler arasında kabul edilebilir düzeyde doğal bir bağlantının bulunması şarttır; aksi takdirde alım türleri birleştirilemez.
İhale sürecinde teklifler yalnızca parasal bedel yönüyle incelenmez. Değerlendirmede fiyatın yanında kalite, verimlilik, işletme ve bakım giderleri ile teknik üstünlükler gözetilir. Bunlara ek olarak isteklinin sunduğu Sanayi ve Teknoloji Katılımı (STK) yükümlülükleri de fiyat dışı unsur kapsamında değerlendirmeye dahil edilir.
Sözleşme Müzakereleri ve Fiyat Tekliflerinin Korunması
İhale aşamasından sonra sözleşme müzakereleri iki ayrı kurul tarafından yürütülür. Tedarik sözleşmesine ilişkin müzakereler tedarik ihale komisyonunun görev alanındayken, Sanayi ve Teknoloji Katılımına ilişkin sözleşme görüşmeleri STK komisyonu tarafından icra edilir. Bu görüşmeler süresince isteklinin teklif ettiği ihale fiyatında herhangi bir artış yapılamaz.
Sanayi ve Teknoloji Katılımı Kategorileri
Sanayi ve Teknoloji Katılımı kapsamındaki yükümlülükler üç ayrı ana grupta toplanır. Bu çerçevede Kategori-A yerli katkıyı, Kategori-B teknolojik işbirliğini, Kategori-C ise ihracat taahhütlerini gösterir. Yerli katkı kategorisi, tedarik sözleşmesi doğrultusunda yurt içinde yerleşik şirket, kurum ve kuruluşlar tarafından yine yurt sınırları dahilinde icra edilen faaliyetleri kapsamaktadır.
Kategori-B kapsamındaki teknolojik işbirliği, Kategori-A kapsamına giren faaliyetler haricinde tutulmak kaydıyla yürütülür. Sanayileşme, ticarileşme ve yerlileşme amacıyla Bakanlıkça belirlenen alanlarda Ar-Ge, tasarım, üretim, yazılım, test veya akademik çalışmalara; altyapı, donanım, doküman, fikri ve sınai haklar, sertifikasyon, eğitim ve finansman desteği sağlanması bu kategoridedir. Kategori-C altındaki ihracat ise sözleşme konusu işin veya Bakanlıkça belirlenen alanlardaki ürün ve hizmetlerin yurt dışına ihracını kapsar.
Yüklenicinin Yükümlülükleri ve Teminat Koşulları
Yüklenici, STK yükümlülüklerini ifa ederken kamu idaresine veya Bakanlığa ilave mali bir külfet yükleyemez. Yüklenicinin belirlenen STK esaslarını şartsız olarak onaylaması ve her kategori için öngörülen asgari yükümlülük oranlarını karşılaması zorunludur. Bununla beraber yüklenici, toplam STK yükümlülük tutarının %6'sı oranında bir STK teminat mektubunu Bakanlığa tevdi etmekle yükümlüdür. Bu teminat mektubunun geçerlilik vadesi, yükümlülük süresinin bitiminden itibaren en az bir yıl devam etmelidir.
Tedarik sözleşmesinin toplam bedelinde fiyat farkı uygulanması dahil herhangi bir sebeple artış veya eksilme meydana gelirse, yüklenicinin üstlendiği toplam STK yükümlülüğünün değeri de bu orana uygun biçimde artırılır veya indirilir.
Kredilendirme Usulü ve Yükümlülük İhlalinde Cezai Şart
Yüklenicinin üstlendiği faaliyetlerin kredilendirilmesi işlemi, ön onay belgesindeki kriterler ile STK kredilendirme katsayı tablosunda belirlenen oranlar arasından Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından uygun görülen katsayı uygulanarak tamamlanır.
Kategori-A, B ve C yükümlülükleri ile yan sanayi ve KOBİ iş payı taahhütlerinin sözleşmede kararlaştırılan süre ve şartlarda ifa edilmemesi halinde, yerine getirilmeyen yükümlülük tutarı üzerinden %6 oranında ceza tahakkuk ettirilir.
Tedarik sözleşmesinin tamamen feshedilmesi durumunda yüklenicinin STK yükümlülüğü sona erer. Sözleşmenin kısmen feshi halinde ise STK yükümlülüğünün feshedilen kısma denk gelen bölümü geçersiz sayılır. Fesih halinde verilmiş olan STK teminat mektubunun cezai şart olarak irat kaydedilmesine dair koşullar STK sözleşmesinde açıkça belirlenir.
Yürürlükten Kaldırılan Düzenlemeler ve İntikal Hükümleri
Yönetmeliğin 17.02.2018 tarihinde yürürlüğe girmesiyle birlikte, 15.02.2015 tarihli ve 29268 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmış bulunan önceki Sanayi İşbirliği Programı Usul ve Esaslarına Dair Yönetmelik yürürlükten kalkmıştır. Ancak yürürlük tarihinden önce ilanı gerçekleştirilmiş ihaleler bakımından, ilanın yayımlandığı tarihte yürürlükte olan önceki yönetmelik hükümlerinin uygulanmasına devam edilir.
Sanayi işbirliği projesi nedir?
Sanayi işbirliği projesi; kamu idaresinin teknoloji transferi, yerlileşme ve yenilik unsurlarını içeren mal alımı, hizmet alımı veya yapım işlerine ilişkin projeleridir.
STK yükümlülükleri süresinde yerine getirilmezse ne ceza uygulanır?
Kategori-A, B, C ile yan sanayi ve KOBİ iş payı taahhütlerinin süresinde ve şartlarına uygun yerine getirilmemesi halinde, yerine getirilmeyen kısmın %6'sı oranında ceza kesilir.
Tedarik sözleşmesi feshedilirse STK taahhütleri sürer mi?
Tedarik sözleşmesi tamamen feshedilirse yüklenicinin STK yükümlülüğü sona erer; kısmi fesih halinde ise yüklenicinin STK yükümlülüğünün feshedilen bölümle orantılı kısmı geçersiz sayılır.
STK teminat mektubunun oranı ve geçerlilik süresi ne kadardır?
Yüklenici, STK yükümlülüğünün %6'sı tutarında ve yükümlülük süresinin bitimini izleyen tarihten itibaren en az bir yıl geçerli teminat mektubu sunmak zorundadır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy