Şahıs Şirketinden Limited Şirkete Geçiş Usulü

Şahıs şirketinden limited şirkete geçiş, mevcut bir ticaret şirketinin hukuki şeklini değiştirerek sermaye şirketi yapısına kavuşmasını sağlayan kanuni bir dönüşüm işlemidir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 180 uyarınca bir ticaret şirketi hukuki şeklini değiştirebilir ve bu yolla yeni türe dönüştürülen şirket eskisinin devamı sayılır. Süreç boyunca şirketin tüzel kişiliği korunur; işlem yeni bir şirketin kurulması sonucunu doğurmadığı gibi fesih veya tasfiye de oluşturmadığından şirket malvarlığının devrine gerek kalmaz.

Şirket Türleri ve Dönüşümün Hukuki Kapsamı

Türk Ticaret Kanunu m. 124/2 sistematiğinde kollektif ile komandit şirketler şahıs şirketi; anonim, limited ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketler ise sermaye şirketi olarak düzenlenmiştir. Bu ayrım doğrultusunda şahıs şirketleri arasında yer alan kollektif ve adi komandit şirketlerin bir sermaye şirketine dönüşmesi kanunen mümkündür.

Limited Şirket Yapısının Temel Esasları

Türk Ticaret Kanunu m. 573 uyarınca limited şirket, bir veya daha çok gerçek ya da tüzel kişi tarafından bir ticaret unvanı altında kurulur ve şirketin esas sermayesi belirli olup esas sermaye paylarının toplamından oluşur. Kanun gereğince limited şirkette ortak sayısı elliyi aşamaz.

Limited şirkette ortaklar şirket borçlarından şahsen sorumlu olmayıp yalnızca taahhüt ettikleri sermaye paylarını ödemekle yükümlüdür. Şirket borçlarından ötürü malvarlığıyla şirket sorumludur.

Limited şirketlerde şirketin idaresi ve temsili, şirket sözleşmesiyle atanan tek veya birden fazla müdür vasıtasıyla yürütülebilir. Sermaye payının devri için temsil edilen oyların salt çoğunluğu aranır. Ayrıca anonim şirketlerin aksine limited şirketlerde sözleşmeli avukat bulundurma yasal zorunluluğu yer almamaktadır.

Vergilendirme rejiminde limited şirketler kurum kazancı üzerinden sabit oranlı vergiye tabi tutulurken, şahıs işletmelerinde vergilendirme gelir vergisi dilimlerine göre değişken oranlar üzerinden gerçekleştirilir.

Tür Değiştirme Kararı ve Hazırlık Belgeleri

Şahıs şirketlerinde sözleşme değişikliği için kural olarak oybirliği arandığından, tür değiştirmenin de tüm ortaklar tarafından oybirliğiyle karara bağlanması zorunludur. Süreç kapsamında yönetim organı tarafından tür değiştirme planı ve tür değiştirme raporu düzenlenir.

Türk Ticaret Kanunu m. 185 uyarınca tür değiştirme planında şirketin önceki ve sonraki ticaret unvanı, merkezi, yeni türe ilişkin ibare, yeni türün şirket sözleşmesi ile ortakların tür değiştirmeden sonra sahip olacakları payların sayısı, cinsi ve tutarı veya ortakların paylarına ilişkin açıklamalar yer alır.

Sicil Tescili ve Sermaye Taahhüdü

Türk Ticaret Kanunu m. 585/1 gereğince limited şirket; kurucuların kanuna uygun olarak düzenlenen, sermayenin tamamını ödemeyi şartsız olarak taahhüt ettikleri, ticaret sicili müdürlüğünde yetkilendirilmiş personelin huzurunda imzaladıkları şirket sözleşmesinde limited şirket kurma iradelerini açıklamalarıyla kurulur. Aynı düzenleme uyarınca, nakden taahhüt edilen payların itibari değerlerinin en az yüzde yirmi beşinin tescilden önce ödenmesi şartı limited şirketler bakımından uygulanmaz.

Tür değiştirme işlemlerinin tamamlanmasının ardından yeni tür şirket sözleşmesi tescil ettirilir. Tescil işlemi şirketin eski sicil kaydı üzerinden yürütülür ve şirketin ticaret unvanına limited şirket ibaresi eklenir. Tescil talebinde tescil dilekçesi, limited şirketin kuruluşu için gerekli evraklar, tür değişikliği planı ve raporu, bilanço, limited şirket müdürlerinin noter onaylı imza beyanları ile malvarlığı değerlerini gösteren mali müşavir raporu sunulur.

Ortakların Önceki Borçlardan Kişisel Sorumluluğu

Türk Ticaret Kanunu m. 190/1 uyarınca tür değiştirmede ortakların kişisel sorumlulukları hakkında Kanun'un 158 inci maddesi uygulanır. Bu doğrultuda şirketin borçlarından tür değiştirmeden önce sorumlu olan ortakların sorumlulukları, söz konusu borçların kararın ilanından önce doğmuş olması veya borçları doğuran sebeplerin bu tarihten önce oluşmuş bulunması kaydıyla dönüşümden sonra da devam eder.

Şirket borçlarından doğan ve ortakların kişisel sorumluluğuna ilişkin istemler, kararın ilanı tarihinden itibaren üç yıl geçince zamanaşımına uğrar. Alacağın ilan tarihinden sonra muaccel olması hâlinde üç yıllık zamanaşımı süresi muacceliyet tarihinden itibaren başlar. Bu zamanaşımı sınırlaması, yeni şirketin borçları dolayısıyla şahsen sorumlu olan ortakların sorumluluklarına uygulanmaz. Kamuya arz edilmiş tahvil ve diğer borç senetlerinde ise sorumluluk, izahnamede aksi kararlaştırılmadıkça itfa tarihine kadar devam eder.

İş Sözleşmeleri ve Çalışan Alacaklarının Durumu

Türk Ticaret Kanunu m. 190/1 ve m. 158/4 yollamasıyla iş sözleşmelerinden doğan borçlar hakkında Kanun'un 178 inci maddesi tatbik edilir. İşçilerle yapılan hizmet sözleşmeleri, işçi itiraz etmediği takdirde devir gününe kadar bu sözleşmelerden doğan bütün hak ve borçlarla yeni şirkete intikal eder. Aksi kararlaştırılmadıkça veya hâlin gereğinden anlaşılmadıkça işveren, hizmet sözleşmesinden doğan hakları üçüncü bir kişiye devredemez.

İşçinin devir işlemine itiraz etmesi durumunda hizmet sözleşmesi, kanuni işten çıkarma süresinin sonunda sona erer. Bu tarihe kadar hem şirket hem de işçi sözleşmeyi yerine getirmekle yükümlüdür. İşçiler, muaccel olan ve kanunda belirtilen sürede muaccel hâle gelecek alacakları için teminat gösterilmesini talep edebilirler.

Eski işveren ile devralan taraf; işçinin devirden evvel muaccel olmuş alacakları ile hizmet sözleşmesinin normal olarak sona ereceği veya itiraz sebebiyle sona erdiği tarihe kadar geçecek sürede muaccel olacak alacaklarından müteselsilen sorumludur. Ayrıca devir öncesindeki şirket borçlarından sorumlu olan ortaklar, intikal gününe kadar muaccel olan borçlar ile sözleşmenin olağan biçimde veya işçinin itirazı nedeniyle sona erdiği ana kadar doğacak işçilik alacaklarından müteselsil sorumluluklarını sürdürürler.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy