Sağlık Nedeniyle Askeri Öğrencilikten Çıkarılma ve İdarenin Sorumluluğu
Sağlık koşulları gerekçe gösterilerek askeri öğrencilik statüsüne son verilmesi işlemi, idare hukuku kapsamında tesis edilen bir idari işlemdir. Bu idari işlemin iptali için idare mahkemesinde dava açılması gerekir. Anayasa'nın 125. maddesi gereğince idarenin kendi işlem ve eylemlerinden doğan zararları giderme yükümlülüğü bulunmaktadır. Hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri çerçevesinde idarenin tazmin borcunun ortaya çıkabilmesi için ortada bir zararın bulunması, zarara yol açan eylem ya da işlemin idareye yüklenebilir nitelikte olması ve zararla idari işlem veya eylem arasında illiyet bağının kurulması zorunludur. Bu kurucu koşullardan birinin bulunmaması halinde idarenin tazmin sorumluluğu oluşmaz.
Askeri öğrenci adayları ağır eğitim faaliyetlerine tabi tutulmakta olup yaşam haklarının tehlikeye girmemesi amacıyla kabul muayeneleri olağan tetkiklerle bir tutulmamaktadır. Türk Silahlı Kuvvetleri Sağlık Yeteneği Yönetmeliği'nin 25. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca askeri okullara alınacak öğrenci adaylarının tam sağlam olması ve adaylarda diskromatopsi bulunmaması gerekir. Kabul muayeneleri sırasında ekokardiyografi dahil gerekli tetkik ve muayenelerin yapılmaması neticesinde rahatsızlığı tespit edilmeyerek sağlığı elverişli olmadığı halde okula kabul edilen öğrencinin bilahare sağlık nedeniyle ilişiğinin kesilmesi, idare yönünden hizmet kusuru niteliği taşır.
Kabul Muayenesindeki Hizmet Kusurundan Doğan Zararların Giderilmesi
Kabul muayenesindeki eksik inceleme nedeniyle okula alınıp sonradan ilişiği kesilen adayın başka bir üniversite programına yerleşmesi halinde, askeri okula giriş tarihi ile yeni üniversiteye kayıt tarihi arasındaki süre emsallerine göre hayata geç atılma dönemi olarak değerlendirilebilir. Bu dönemde asgari ücret üzerinden çalışabileceği kabul edilerek hesaplanan maddi kayıp hizmet kusuru esasına göre idarece karşılanır. Bununla birlikte, ilgilinin öğrencilik süresince idare tarafından sağlanan harçlık gibi maddi yararlarının belirlenen brüt zarardan indirilmesi suretiyle net maddi tazminat tutarına ulaşılır.
İdari işlem neticesinde ilgilinin yaşadığı elem ve ıstırabın hafifletilmesi amacıyla manevi tazminat takdir edilebilir. Manevi tazminat miktarı belirlenirken olayın meydana geliş şekli, tarihi, davacının statüsü, sosyal durumu ve paranın alım gücü göz önüne alınarak hakkaniyete uygun bir meblağ tayin edilir. Hükmedilen manevi tazminat alacağına ilişik kesme tarihinden itibaren yasal faiz işletilir.
Dava Açma Süresi, Husumet ve Yetkili Mahkeme
Sağlık sebebiyle ilişiğin kesilmesine ilişkin idari işlemin iptali talebiyle idare mahkemesinde açılacak davalarda, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesi uyarınca özel kanunlarda ayrı bir süre öngörülmeyen hallerde genel dava açma süresi altmış gündür. Bu süre, idari uyuşmazlıklarda idari işlemin yazılı olarak ilgilisine bildirildiği tarihi izleyen günden itibaren hesaplanır.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 7Kaynağı aç
İdari işlemin iptali davasında husumet, öğrencinin öğrenim gördüğü kuruma göre belirlenir. Jandarma Genel Komutanlığı bünyesinde öğrenci olanlar yönünden dava Jandarma Genel Komutanlığına yöneltilirken, Kara Kuvvetleri bünyesinde bulunan öğrenciler bakımından davalı idare Millî Savunma Bakanlığıdır.
Sağlık sebebiyle ilişiği kesilen askeri öğrenciler açısından yetkili mahkeme Ankara Nöbetçi İdare Mahkemesidir. Askeri öğrencilik safhasını bitirerek fiilen göreve başlamış personelin sağlık gerekçesiyle ilişiğinin kesilmesinde ise personelin görev yaptığı yer idare mahkemesi yetkilidir.
Sağlık nedeniyle askeri öğrencilikten çıkarılma işlemine karşı nerede dava açılır?
Sağlık gerekçesiyle ilişiğin kesilmesi idari işlem niteliğinde olduğundan görevli mahkeme idare mahkemesidir; askeri öğrenciler yönünden yetkili mahkeme Ankara Nöbetçi İdare Mahkemesidir.
İlişik kesme işlemine karşı dava açma süresi ne kadardır?
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu uyarınca özel bir süre bulunmadıkça dava açma süresi altmış gün olup yazılı bildirimin yapıldığı günü izleyen tarihten başlar.
Askeri öğrencilikten çıkarılma davasında davalı idare nasıl belirlenir?
İlişiği kesilen kişi Jandarma Genel Komutanlığı bünyesinde ise Jandarma Genel Komutanlığı, Kara Kuvvetleri bünyesinde ise Millî Savunma Bakanlığı davalı gösterilir.
Kabul muayenesindeki eksiklik nedeniyle hangi zararlar talep edilebilir?
Gerekli tetkikler yapılmadan kabul edilen adayın uğradığı hayata geç atılma zararı asgari ücret üzerinden ve varsa öğrenci harçlıkları mahsup edilerek istenebilir; ayrıca olayın koşullarına göre manevi tazminat ve ilişik kesilme tarihinden itibaren yasal faiz talep edilebilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy