Sağlık alanında birden fazla kanunda yapılan değişikliklerle hekim çalışma koşulları, hasta onamı, organ bağışı, ilaç takibi ve özel kuruluşların tanıtım faaliyetleri yeniden düzenlenmiştir. Aşağıda bu değişikliklerin hukuki çerçevesi konularına göre aktarılmaktadır.
Hekim ve Diş Hekimlerinin Birden Fazla Kurumda Çalışması
7557 sayılı Kanun ile 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San'atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun'da yapılan değişiklik uyarınca hekimler, diş hekimleri ve uzmanlar en fazla iki sağlık kurumunda çalışabilmektedir. Önceki izinlerle özel sağlık kurumlarında veya vakıf üniversitelerinde çalışmakta olan meslek mensuplarının 1 Haziran 2026 tarihine kadar yenilenen koşullara uygun yeni bir çalışma izni başvurusu yapması gerekmektedir. Bu tarihe kadar başvurulmadığı takdirde mevcut izin kendiliğinden sona ermekte; çalışmayı sürdürmek isteyenlerin yeniden başvurması zorunlu hale gelmektedir.
Sözleşmeli Sağlık Yöneticilerinde Disiplin Düzenlemesi
Hastane müdürü, müdür yardımcısı ve resmi görev listesinde yer alan diğer yönetim kadrolarında görev yapan sözleşmeli sağlık personeli, 663 sayılı Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'deki istisnalar saklı kalmak kaydıyla, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun disiplin hükümlerine tabi kılınmıştır.
Sözleşmenin kötüye kullanıma bağlı feshi gibi ağır disiplin işlemlerinde karar alma yetkisi Yüksek Disiplin Kurulu'na aittir. Kurul kararının ardından sözleşme sona ermekte ve ilgilinin memurluk statüsü resmen kaldırılmaktadır.
Özel Sağlık Kuruluşlarında Reklam Yasağı
3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu'na eklenen hükümle özel sağlık hizmeti sunan kuruluşlara kapsamlı bir reklam yasağı getirilmiştir. Yalnızca adres ve iletişim bilgileri, çalışma saatleri, sunulan uzmanlık alanları, sağlık personelinin mesleki nitelikleri ve genel sağlık eğitimi materyalleri gibi sınırlı tanıtım içeriklerine izin verilmektedir. Bu çerçevenin dışına çıkan kuruluşlara 100.000 TL'den başlayıp brüt hizmet gelirinin yüzde ikisine kadar varan idari para cezası uygulanabileceği öngörülmüştür.
Elektronik Bilgilendirilmiş Onam
1219 sayılı Kanun'da yapılan değişikliklerle hastaların tıbbi işlemler öncesinde onamlarını elektronik ortamda vermeleri yasal zemine kavuşturulmuştur. Kimlik doğrulama biyometrik yöntemler veya resmi elektronik kimlik belgesiyle sağlanacaktır. Uygulamaya ilişkin teknik standartları Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu ile koordineli biçimde Sağlık Bakanlığı belirleyecektir.
Organ ve Doku Bağışında Değişen Kurallar
2238 sayılı Organ ve Doku Alınması, Saklanması, Aşılanması ve Nakli Hakkında Kanun kapsamında organ ve doku bağış beyanları artık ulusal e-Devlet portalı veya ilgili Bakanlık sistemleri üzerinden kayıt altına alınabilmektedir. Beyan bir kez sisteme işlendikten sonra, bağışçının ölümünün ardından aile itirazı gündeme gelse dahi geçerliliğini korumaktadır. Bunun yanı sıra kayıtlı organ bağışçılarının birinci derece yakınlarına, acil hastalardan hemen sonra gelmek üzere nakil önceliği tanınmaktadır.
İlaç Takip Sistemi Kapsamının Genişlemesi
984, 6197 ve 1262 sayılı kanunlarda yapılan değişikliklerle daha önce yalnızca ilaçları kapsayan İlaç Takip Sistemi, özel tıbbi amaçlı gıdaları da içerecek biçimde genişletilmiştir. Eczaneler ve ecza depoları, ürün hareketlerini her kutu üzerindeki QR kod aracılığıyla sisteme gerçek zamanlı olarak bildirmekle yükümlüdür.
Bildirim yükümlülüğüne uyulmaması halinde ilk ihlalde etkilenen ürünlerin toptan satış fiyatının iki katı tutarında idari para cezası uygulanmaktadır. Bir yıl içinde tekrarlanan ihlallerde ceza miktarı artırılmakta; üçüncü ihlalde ise eczanenin ticari ruhsatı iptal edilmektedir. 15 Mart 2025 tarihinden önce bildirim hatası yapan eczane, ecza deposu veya ruhsat sahipleri, kanunun yayımlanmasıyla başlayan üç aylık süre içinde gerekli stok düzeltmelerini tamamlarsa ceza uygulanmamaktadır.
Tıbbi Cihazlara İlişkin Yaptırımlar ve Denetim Yetkisi
3359 sayılı Kanun kapsamında sahte tıbbi cihaz dağıtan veya kullanan kuruluşlara 1 milyon TL ile 10 milyon TL arasında idari para cezası uygulanabilmektedir. Yetkisiz reklam, dağıtım veya teknik servis faaliyetleri ise 500 bin TL ile 5 milyon TL arasında para cezasına konu olmakta; bir yıl içinde tekrarlanan ihlallerde ceza miktarı artırılmaktadır. Bu yaptırımları uygulama yetkisi hem Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu'na hem de en üst düzey yerel yönetim yetkilisine tanınmıştır.
3359 sayılı Kanun'a eklenen hükümle Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu, denetim amaçlı olarak gerçek ve tüzel kişilerden her türlü mali kayıt ve belge talep etme yetkisine kavuşturulmuştur.
Sık Sorulan Sorular
Hekim ikiden fazla kurumda çalışabilir mi?
Hayır. 7557 sayılı Kanun ile 1219 sayılı Kanun'da yapılan değişiklik uyarınca hekimler, diş hekimleri ve uzmanlar en fazla iki sağlık kurumunda çalışabilmektedir.
Mevcut çalışma izni olanların yeni başvuru yapması zorunlu mu?
Evet. Önceki izinlerle özel sağlık kurumlarında veya vakıf üniversitelerinde çalışmakta olanların 1 Haziran 2026 tarihine kadar yeni koşullara uygun çalışma izni başvurusunda bulunması gerekmektedir. Bu tarihe kadar başvurulmadığı takdirde mevcut izin kendiliğinden sona ermektedir.
Özel sağlık kuruluşu hangi tanıtım içeriklerini paylaşabilir?
3359 sayılı Kanun'daki reklam yasağı kapsamında özel sağlık kuruluşları yalnızca adres ve iletişim bilgileri, çalışma saatleri, uzmanlık alanları, personelin mesleki nitelikleri ve genel sağlık eğitimi materyallerini kamuoyuyla paylaşabilmektedir. Bu çerçeveyi aşan tanıtım faaliyetleri idari para cezasına yol açabilmektedir.
Elektronik onam kağıt imzanın yerini tutar mı?
1219 sayılı Kanun'daki değişiklikle elektronik onam yasal olarak tanınmıştır; ancak uygulamaya ilişkin teknik standartları Sağlık Bakanlığı, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu ile koordineli biçimde belirleyecektir. Pratikte uygulanacak ayrıntılar bu ikincil düzenlemelere bağlıdır.
Aile, bağışçının iradesine rağmen organ naklini engelleyebilir mi?
2238 sayılı Kanun kapsamındaki yeni düzenlemeye göre e-Devlet portalı veya ilgili Bakanlık sistemi üzerinden kayıt altına alınmış bağış beyanı, bağışçının ölümünün ardından aile itirazı olsa dahi geçerliliğini korumaktadır.
İlaç Takip Sistemi'ndeki eski bildirimleri düzeltmek için ne kadar süre var?
15 Mart 2025 tarihinden önce bildirim hatası yapan eczane, ecza deposu veya ruhsat sahipleri, kanunun yayımlanmasıyla başlayan üç aylık süre içinde gerekli stok düzeltmelerini tamamlarsa ceza uygulanmamaktadır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy