Rekabet Kurulu, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun çerçevesinde yürüttüğü soruşturmalarda teşebbüslerden ve kamu kurum ve kuruluşlarından bilgi ve belge toplayabilmektedir. Tebligat usulünde bir eksiklik nedeniyle ilgili Kurul kararı iptal edildiğinde, bu karara dayanılarak daha önce toplanan verilerin iade ya da imha edilmesi gerekip gerekmediği sorusu mevcut mevzuatta yanıt bulmamaktadır. Hem 4054 sayılı Kanun hem de 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu bu özgül durumu ayrıca düzenlememektedir.
4054 sayılı REKABETİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN m. 14Kaynağı aç
6698 sayılı KİŞİSEL VERİLERİN KORUNMASI KANUNU m. 28Kaynağı aç
Rekabet Kurulu'nun Bilgi İsteme Yetkisi
4054 sayılı Kanun'un 14. maddesi, Rekabet Kurulu'na bir bilgi isteme yetkisi tanımaktadır. Buna göre Kurul, kanunun kendisine verdiği görevleri yerine getirirken gerekli gördüğü her türlü bilgiyi tüm kamu kurum ve kuruluşlarından, teşebbüslerden ve teşebbüs birliklerinden isteyebilir. Bu makamların ve teşebbüslerin yetkilileri, istenen bilgileri Kurulun belirleyeceği süre içinde vermekle yükümlüdür.
4054 sayılı Kanun kapsamındaki tebligatların Tebligat Kanunu hükümlerine göre yapılacağı belirtilmektedir; kullanılan kanun numarasına ilişkin belirsizlik editör notlarına taşınmıştır. 4054 sayılı Kanun'un 14. maddesi yalnızca bilgi isteme yetkisini ve cevap yükümlülüğünü düzenlemekte; tebligat usulsüzlüğünün hukuki sonuçlarını ya da usulsüz yollarla elde edilen verilerin akıbetini ayrıca ele almamaktadır.
İptal Kararı Sonrasında Verilerin Durumu
Rekabet Kurulu, JP Morgan ve Citibank çalışanlarının kayıtlarının silinmesi ve korunmasına ilişkin talepleri inceleyen kararında, bu aşamada belgelerin iade edilmesi veya silinmesi yönünde yerine getirilmesi gereken bir yargı kararının mevcut olmadığını belirlemiştir. Kurul, yargı kararları arasında çelişki bulunduğu gerekçesiyle veri iadesi veya imhasına ilişkin bir karar vermeden önce istinaf sürecinin beklenmesine karar vermiş ve söz konusu talepleri bu gerekçeyle reddetmiştir.
Aynı kararın karşı oy bölümünde, mahkemenin iptal kararına kadar hukuka aykırı bir işlemden söz edilemeyeceği ve iptal kararına kadar yapılan idari işlemlerin hukuka uygun kabul edilmesi gerektiği görüşüne yer verilmiştir. Bu, çoğunluğun bağlayıcı gerekçesi olmayıp karşı oy sahibinin değerlendirmesidir.
Karşı Oy: Verilerin Güvence Altına Alınması Önerisi
Söz konusu kararın karşı oy bölümünde, iptal kararından sonra iptal edilen Kurul kararı uyarınca elde edilmiş verilerin kullanılmasının veya elde tutulmasının tartışmalı bir nitelik kazandığı ileri sürülmüştür. Karşı oy sahibi, idare mahkemelerinde dosyanın esasına ilişkin sürecin devam ettiği de dikkate alınarak bu aşamada verilerin iade ya da imha edilmesine karar verilmesi yerine, söz konusu verilerin hiçbir şekilde kullanılmayacağına ve kimseye verilmeyeceğine dair bir karar alınması gerektiğini savunmuştur. Bu görüşe göre niteliği tartışmalı hale gelen verilerin davanın esasına ilişkin karar kesinleşinceye dek güvence altına alınmış olması gerekmektedir.
Bu öneri çoğunluk tarafından benimsenmemiştir ve bağlayıcı bir hukuki kural niteliği taşımamaktadır.
4054 Sayılı Kanun'da Veri İadesine İlişkin Düzenleme Eksikliği
Kurul, 4054 sayılı Kanun'un Avrupa Birliği rekabet hukuku uygulamasından farklı olarak teşebbüsler tarafından sunulan verilerin iadesine ilişkin herhangi bir düzenleme içermediğine değinmiştir. Kurul ayrıca bir başka bankanın açtığı davada aynı mahkemenin davayı reddedip tebligat işlemini hukuka uygun bulduğunu vurgulamıştır; bu durum, söz konusu süreçte birbiriyle çelişen yargı kararlarının mevcut olduğunu ortaya koymaktadır.
KVKK İstisnaları ve Rekabet Soruşturmaları
6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, kamu kurumlarının belirli faaliyetlerine ilişkin istisnalar öngörmektedir. Kanunun 28. maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendi uyarınca, kanunun verdiği yetkiye dayanılarak görevli ve yetkili kamu kurum ve kuruluşlarınca denetleme veya düzenleme görevleriyle disiplin soruşturması ya da kovuşturması için gerekli olan kişisel veri işleme faaliyetlerinde, aydınlatma yükümlülüğü ile zararın giderilmesi talebi hakkı dışındaki ilgili kişi hakları ve Veri Sorumluları Siciline kayıt yükümlülüğü uygulanmaz. Bu sınırlı istisna, kanunun amacına ve temel ilkelerine uygun ve orantılı olmak kaydıyla geçerlidir.
Bu istisnanın kapsamı bakımından önemli bir ayrıma dikkat etmek gerekmektedir: aydınlatma yükümlülüğü ve genel ilgili kişi hakları istisna kapsamına girebilirken, zararın giderilmesini talep hakkı bu istisnadan açıkça muaf tutulmuştur.
KVKK'nın 28. maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendi, millî savunma, millî güvenlik, kamu güvenliği, kamu düzeni veya ekonomik güvenliği sağlamaya yönelik olarak kanunla görev ve yetki verilmiş kamu kurum ve kuruluşlarınca yürütülen önleyici, koruyucu ve istihbari faaliyetler kapsamındaki veri işleme faaliyetlerini kanunun tüm hükümlerinden muaf tutmaktadır. Rekabet Kurumu'nun yürüttüğü soruşturmaların bu hükümdeki faaliyet kategorileri arasında sayılıp sayılamayacağı mevcut kanun hükmü çerçevesinde tartışmaya açıktır.
Sık Sorulan Sorular
Rekabet Kurulu'nun tebligat usulsüzlüğü nedeniyle iptal edilen kararına dayanarak topladığı veriler iade edilmek zorunda mı?
4054 sayılı Kanun ve KVKK bu soruyu doğrudan yanıtlamamaktadır. Kurul, iade veya imha yükümlülüğü doğuran bir yargı kararı bulunmadığı ve yargı kararları arasında çelişki mevcut olduğu gerekçesiyle veri iadesi yönünde karar almaktan kaçınmış ve istinaf sürecinin beklenmesine karar vermiştir.
KVKK, Rekabet Kurulu soruşturmalarında toplanan kişisel veriler için uygulanır mı?
6698 sayılı Kanun'un 28. maddesi bazı istisnalar öngörmektedir. Denetleme ve düzenleme görevi kapsamındaki veri işleme faaliyetlerinde, aydınlatma yükümlülüğü ile zararın giderilmesi talebi hakkı dışındaki ilgili kişi hakları ve Veri Sorumluları Siciline kayıt yükümlülüğü uygulanmamaktadır; ancak bu sınırlı istisna, kanunun amacına ve temel ilkelerine uygun ve orantılı olmak kaydıyla geçerlidir. Zararın giderilmesini talep hakkı bu istisnadan muaf tutulmuştur.
İptal kararından önceki Kurul işlemleri hukuka aykırı sayılır mı?
Rekabet Kurulu'nun ilgili kararındaki karşı oy bölümünde, mahkemenin iptal kararına kadar hukuka aykırı bir işlemden söz edilemeyeceği ve iptal kararına kadar yapılan idari işlemlerin hukuka uygun kabul edilmesi gerektiği görüşüne yer verilmiştir. Bu, çoğunluğun bağlayıcı gerekçesi değil karşı oy sahibinin değerlendirmesidir.
Rekabet Kurulu, iptal edilen karara dayalı verileri soruşturma sürecinde kullanabilir mi?
Kurul çoğunluğu bu konuda açık bir kullanım yasağı koymamış ve meseleyi istinaf sürecinin sonucuna bırakmıştır. Karşı oy bölümünde ise verilerin davanın esasına ilişkin karar kesinleşinceye dek hiçbir şekilde kullanılmaması ve kimseye verilmemesi gerektiği savunulmuştur; bu öneri çoğunluk tarafından benimsenmemiştir.
4054 sayılı Kanun'un 14. maddesi bilgi isteme taleplerine nasıl bir yükümlülük getiriyor?
4054 sayılı Kanun'un 14. maddesi, Kurul'un kanun kapsamındaki görevlerini yerine getirirken gerekli gördüğü her türlü bilgiyi tüm kamu kurum ve kuruluşlarından, teşebbüslerden ve teşebbüs birliklerinden isteyebileceğini düzenlemektedir. Bu makamlar ile teşebbüslerin yetkilileri istenen bilgileri Kurulun belirleyeceği süre içinde vermek zorundadır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy