Rekabet Soruşturmalarında Taahhüt Usulü ve İnceleme

by Avukat Erdal Ersoy
Rekabet Soruşturmalarında Taahhüt Usulü ve İnceleme

Rekabet Hukukunda Taahhüt Usulü ve Kapsamı

7246 sayılı Kanun ile 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 43'üncü maddesine dahil edilen taahhüt usulüne ilişkin yasal düzenlemede 4 Haziran 2020 ve 16 Haziran 2020 tarihli kayıtlara yer verilmektedir. Yürütülmekte olan önaraştırma veya soruşturmalarda, Kanun'un 4'üncü veya 6'ncı maddeleri uyarınca gündeme gelen rekabet sorunlarının ortadan kaldırılması amacıyla ilgili teşebbüs ya da teşebbüs birlikleri tarafından Kurula taahhüt sunulabilir. Rekabet Kurulu, iletilen taahhütlerin rekabet sorunlarını giderebileceği kanaatine varırsa bu yükümlülükleri taraflar için bağlayıcı hale getirerek soruşturma açılmamasına veya başlamış bulunan soruşturmanın sona erdirilmesine karar verebilir.

4054 sayılı REKABETİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN m. 43Kaynağı aç
Madde 43 – (Değişik birinci cümle : 2/7/2005-5388/5 md.) Soruşturma yapılmasına karar verildiği takdirde Kurul ilgili daire başkanının gözetiminde soruşturmayı yürütecek raportör veya raportörleri belirler. Soruşturma en geç 6 ay içinde tamamlanır. Gerekli görüldüğü hallerde bir defaya mahsus olmak üzere Kurul tarafından 6 aya kadar ek süre verilebilir. (Değişik ikinci fıkra:23/5/2024-7511/4 md.) Kurul, başlattığı soruşturmaları soruşturmaya başlanması kararının verildiği tarihten itibaren 15 gün içinde ilgili taraflara bildirir. Kurul, bu bildirim yazısı ile birlikte, iddiaların türü ve niteliği hakkında yeterli bilgiyi ilgili taraflara gönderir. (Değişik üçüncü fıkra:16/6/2020-7246/9 md.) Yürütülmekte olan bir önaraştırma ya da soruşturma sürecinde 4 üncü veya 6 ncı madde kapsamında ortaya çıkan rekabet sorunlarının giderilmesine yönelik olarak ilgili teşebbüs ya da teşebbüs birliklerince taahhüt sunulabilir. Kurul söz konusu taahhütler yoluyla rekabet sorunlarının giderilebileceğine kanaat getirirse bu taahhütleri ilgili teşebbüs ya da teşebbüs birlikleri açısından bağlayıcı hale getirerek soruşturma açılmamasına veya açılmış bulunan soruşturmaya son verilmesine karar verebilir. Rakipler arasında fiyat tespiti, bölge veya müşteri paylaşımı ya da arz miktarının kısıtlanması gibi açık ve ağır ihlallerle ilgili olarak taahhüt kabul edilmez. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Kurul tarafından çıkarılan tebliğ ile belirlenir. (Ek fıkra:16/6/2020-7246/9 md.) Kurul, üçüncü fıkraya göre bir karar verdikten sonra aşağıdaki hallerde tekrar soruşturma açabilir: a) Kararın alınmasına temel teşkil eden herhangi bir unsurda esaslı değişiklik olması, b) İlgili teşebbüs veya teşebbüs birliklerinin verdikleri taahhütlere aykırı davranmaları, c) Kararın taraflarca sunulan eksik, yanlış veya yanıltıcı bilgiye dayanılarak verilmiş olması. (Ek fıkra:16/6/2020-7246/9 md.) Soruşturmaya başlanmasından sonra Kurul, ilgililerin talebi üzerine veya resen, soruşturma sürecinin hızlı bitirilmesinden doğacak usuli faydaları ve ihlalin varlığına veya kapsamına ilişkin görüş farklılıklarını göz önüne alarak uzlaşma usulünü başlatabilir. Kurul, hakkında soruşturma başlatılan ve ihlalin varlığı ile kapsamını kabul eden teşebbüs veya teşebbüs birlikleri ile soruşturma raporunun tebliğine kadar uzlaşabilir. (Ek fıkra:16/6/2020-7246/9 md.) Bu çerçevede Kurul, hakkında soruşturma açılan taraflara, ihlalin varlığını ve kapsamını kabul ettikleri bir uzlaşma metni sunmaları için kesin bir süre verir. Verilen süre geçirildikten sonra yapılan bildirimler dikkate alınmaz. İhlal tespitinin ve idari para cezasının yer aldığı bir nihai kararla soruşturma sonlandırılır. (Ek fıkra:16/6/2020-7246/9 md.) Uzlaşma usulü sonucunda idari para cezasında yüzde yirmi beşe kadar indirim uygulanabilir. Bu madde uyarınca idari para cezası tutarlarında indirim uygulanmış olması 5326 sayılı Kanunun 17 nci maddesinin altıncı fıkrası kapsamında indirim yapılmasına engel teşkil etmez. (Ek fıkra:16/6/2020-7246/9 md.) Sürecin uzlaşma ile neticelenmesi halinde, idari para cezası ve uzlaşma metninde yer alan hususlar uzlaşmanın taraflarınca dava konusu yapılamaz. (Ek fıkra:16/6/2020-7246/9 md.) Uzlaşmaya ilişkin diğer usul ve esaslar Kurul tarafından çıkarılan yönetmelik ile belirlenir. Delillerin Toplanması ve Tarafların Bilgilendirilmesi

Taahhüt Usulünün Uygulanmayacağı Haller

4054 sayılı Kanun'un 43'üncü maddesi uyarınca, rakipler arasında fiyat tespiti, bölge veya müşteri paylaşımı ya da arz miktarının kısıtlanması niteliğindeki açık ve ağır ihlallerle ilgili olarak taahhüt kabul edilmez.

Taahhüt Kararının Ardından Yeniden Soruşturma Açılması Koşulları

Rekabet Kurulunun taahhütleri bağlayıcı kılarak soruşturma açılmaması ya da yürütülen soruşturmanın sonlandırılması kararı vermesinin ardından dosyanın tekrar açılması belirli kanuni şartlara bağlıdır. Kararın alınmasında esas alınan unsurlarda köklü bir değişiklik gerçekleşmesi, ilgili teşebbüs ya da teşebbüs birliklerinin taahhütlerine aykırı hareket etmeleri veya kararın ilgililerce sunulan eksik, yanlış yahut yanıltıcı bilgilere dayanılarak verilmiş olması hallerinde Kurul yeniden soruşturma açabilir.

Taahhüt Usul ve Esaslarının Belirlenmesi

4054 sayılı Kanun'un 43'üncü maddesi uyarınca, taahhüt fıkrasının uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Kurul tarafından çıkarılan tebliğ ile belirlenir.

Avrupa Birliği Mevzuatında Taahhüt Prosedürü

Avrupa Birliği rekabet hukuku mevzuatında taahhüt mekanizması, 16.12.2002 tarih ve 1/2003 sayılı Konsey Tüzüğü'nün 9'uncu maddesinde düzenlenmektedir. Türk rekabet hukuku mevzuatına eklenen taahhüt usulü, Avrupa Birliği mevzuatındaki bu düzenlemeye paralellik arz etmektedir.

Avrupa Birliği Komisyonu uygulamasında taahhüt teklifinin rekabet hukuku endişelerini gidereceğine ve teşebbüsün ciddiyetine kanaat getirilirse Öninceleme Raporu sunulur. Dosyanın dayandığı temel olguları ve sonlandırılması gereken rekabet endişelerini içeren bu rapor, tarafların uygun taahhütleri tasarlamalarına temel oluşturur. Öninceleme raporunun kabulüyle resmi taahhüt görüşmeleri başlar ve teşebbüsün normal şartlarda bir ay içinde taahhüt teklif metnini sunması beklenir.

Avrupa Birliği Uygulamasında Pazar Testi Aşaması

Avrupa Birliği taahhüt sürecinde pazar testi aşaması yürütülür. Komisyon tarafından dosyanın kısa bir özeti ve taahhüt teklifinin genel içeriği yayımlanarak üçüncü taraflara nihai karar öncesinde taahhütlere dair gözlemlerini sunma imkanı verilir. Soruşturmanın bir şikayet üzerine başlamış olması halinde ise pazar testi şikayetçiye de ayrıca gönderilir.

Hangi rekabet ihlallerinde taahhüt kabul edilmez?

Rakipler arasında fiyat tespiti, bölge veya müşteri paylaşımı ya da arz miktarının kısıtlanması niteliğindeki açık ve ağır ihlaller için taahhüt kabul edilmemektedir.

Rekabet Kurulu taahhütle kapatılan bir dosyada yeniden soruşturma açabilir mi?

Kararın alınmasına temel oluşturan unsurlarda esaslı değişiklik gerçekleşmesi, verilen taahhütlere aykırı hareket edilmesi veya kararın eksik, yanlış yahut yanıltıcı bilgiye dayanılarak verilmiş olması hallerinde Rekabet Kurulu tekrar soruşturma açabilir.

Avrupa Birliği sürecinde taahhüt teklif metni ne kadar sürede sunulmalıdır?

Öninceleme raporunun kabul edilerek resmi görüşmelerin başlamasının ardından ilgili teşebbüsün normal şartlarda bir ay içinde taahhüt teklif metnini sunması gerekir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Avukat Erdal Ersoyİletişim ve randevu