Yerinde rekabet incelemesi sırasında teşebbüs çalışanlarının veri silmesi, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 16. maddesinin (d) bendi kapsamında incelemeyi engelleyen ya da zorlaştıran bir davranış olarak değerlendirilebilir. Rekabet Kurulu'nun karar pratiği, silme işleminin hangi koşullar altında bu sonucu doğuracağını ve hangi koşullar altında farklı bir değerlendirmeye yol açabileceğini somut örnekler üzerinden ortaya koymaktadır.
4054 sayılı REKABETİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN m. 15Kaynağı aç
4054 sayılı REKABETİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN m. 16Kaynağı aç
Yerinde İnceleme Yetkisinin Kanuni Kapsamı
4054 sayılı Kanun'un 15. maddesi uyarınca Rekabet Kurulu, görevlerini yerine getirebilmek için gerekli gördüğü hâllerde teşebbüs ve teşebbüs birliklerinde yerinde inceleme yapabilir. 16/6/2020 tarihli ve 7246 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikle bu yetkinin somut içeriği düzenlenmiş; defterlerin yanı sıra fiziki ve elektronik ortam ile bilişim sistemlerinde tutulan her türlü veri ve belgeler inceleme kapsamına alınmış, kopyaları ile fiziki örneklerinin de alınabilmesi hükme bağlanmıştır. İlgililer, istenen bilgi, belge, defter ve sair vasıtaların suretlerini vermekle yükümlüdür.
İncelemeye gelen Kurul uzmanları, incelemenin konusunu ve amacını gösteren, yanlış bilgi verilmesi hâlinde idari para cezası uygulanacağını bildiren bir yetki belgesi taşımak zorundadır. Yerinde İncelemelerde Dijital Verilerin İncelenmesine İlişkin Kılavuz, dijital cihazlardaki inceleme yetkisinin ayrıntılarını düzenlemekte olup kılavuz kapsamında çalışanların bilgisayar ve mobil cihazları da inceleme konusu olabilmektedir. Çalışanlara şirket tarafından tahsis edilmiş cihaz bulunmaması ya da kişisel cihazların iş amaçlı iletişimde kullanılması durumunda bu cihazların inceleme kapsamına girebileceği de değerlendirilmektedir.
İncelemenin engellenmesi ya da engellenme olasılığının bulunması durumunda sulh ceza hâkiminin kararıyla yerinde inceleme gerçekleştirilebilir. Kanun, mahkeme kararıyla incelemenin yürütülmüş olmasının, incelemenin engellenmesi ve zorlaştırılmasına ilişkin idari para cezasının uygulanmasını engellemeyeceğini açıkça hükme bağlamıştır.
Veri Silmeye Uygulanan Yaptırım: 4054 Sayılı Kanun m. 16
Yerinde incelemenin engellenmesi ya da zorlaştırılması, 4054 sayılı Kanun'un 16. maddesinin (d) bendi kapsamında bağımsız bir idari para cezası nedeni olarak düzenlenmiştir. Bu bent uyarınca uygulanacak ceza, teşebbüsün bir önceki mali yıla ait yıllık gayri safi gelirinin binde beşi oranında belirlenir. Gayri safi gelir karardan bir önceki mali yıl sonunda hesaplanamazsa karar tarihine en yakın mali yıl sonunda oluşan gelir esas alınır ve bu tutarı Kurul saptar.
Aynı maddenin (a), (b) ve (c) bentlerinde düzenlenen bilgi ve belge ihlallerinde oran binde bir olup bu oran (d) bendindeki inceleme engelleme cezasından farklıdır. Kanun'un 14. ve 15. maddelerinin uygulanmasında eksik, yanlış ya da yanıltıcı bilgi veya belge verilmesi ya da bilgi veya belgenin belirlenen süre içinde ya da hiç verilmemesi de (c) bendi kapsamında ayrı bir idari para cezası nedeni olarak sayılmıştır. Veri silmenin hangi bent altında nitelendirileceği somut koşullara ve Kurul'un değerlendirmesine bağlıdır.
Kurul Kararlarında Öne Çıkan Değerlendirme Faktörleri
Rekabet Kurulu'nun karar pratiğinde, yerinde inceleme sırasında veri silinmesinin engelleyici ya da zorlaştırıcı sayılıp sayılmaması konusunda birden fazla unsurun birlikte ele alındığı görülmektedir. Silinen verinin geri getirilip getirilemediği, geri getirme yoluyla veri bütünlüğünün korunup korunmadığı, incelemenin tamamlanıp tamamlanamadığı, silinen verilerin içeriğinde ihlal bulgusuna rastlanıp rastlanmadığı ve silme işleminde kastın saptanıp saptanamadığı bu unsurlar arasında yer almaktadır. Kararlar, benzer görünen olguların farklı sonuçlara yol açabildiğini de göstermektedir.
Geri Getirmenin Yeterli Sayılmadığı Durumlar
02.03.2023 tarihli ve 23-12/180-56 sayılı Balparmak kararında, yerinde inceleme başladıktan sonra teşebbüs çalışanlarının bazı e-postaları sildiği tespit edilmiştir. Silinen verilerin bir kısmı sonradan geri getirilmiş olmakla birlikte Kurul, bu durumun davranışın engelleyici ya da zorlaştırıcı niteliğini ortadan kaldırmadığını değerlendirmiştir; aksi bir yaklaşımın, silme işleminin tespit edilemediği durumlarda teşebbüslerin ödüllendirilmesi sonucunu doğuracağı belirtilmiştir. Bu kararla ilgili teşebbüs hakkında idari para cezası uygulanmıştır.
30.04.2025 tarihli ve 25-17/409-190 sayılı Tahsildaroğlu kararında da inceleme başladıktan sonra çalışanların veri sildiği belirlenmiş; silinen verilerin bir kısmı geri getirilmiş olmasına karşın söz konusu silme işlemi delil gizleme niyetiyle gerçekleştirilmiş olarak değerlendirilmiş ve verilerin geri getirilebilmiş olmasının incelemenin zorlaştırılması sonucunu ortadan kaldırmadığı sonucuna varılmıştır. Bu kararla da ilgili teşebbüs hakkında idari para cezası uygulanmıştır.
Farklı Sonuca Varılan Durumlar: Veri Bütünlüğünün Korunması
17.08.2023 tarihli ve 23-39/727-250 sayılı Balsu kararında, yerinde inceleme başladıktan sonra yaklaşık 1.500 e-postanın teşebbüs çalışanları tarafından silindiği saptanmıştır. Kurul uzmanları silinen verileri tespit ederek geri getirmiş, e-postaları incelemiş ve herhangi bir ihlal bulgusuna rastlamamıştır. Kurul, silinen e-postaların geri getirilmesiyle veri bütünlüğünün korunduğunu ve yerinde incelemenin herhangi bir veri kaybı olmaksızın tamamlandığını vurgulamıştır. Geri getirilen verilerde ihlale ilişkin bir bulguya rastlanmamış olması da bu değerlendirmenin bir parçasını oluşturmuştur. Bu gerekçelerle söz konusu kararda idari para cezası uygulanmamıştır.
10.04.2025 tarihli ve 25-14/330-157 sayılı Samsung kararında ise şirket içi mesajlaşma uygulamasındaki bazı mesajların yerinde inceleme başladıktan sonra silindiği tespit edilmiştir. Teşebbüs, mesajların sohbet gruplarından çıkılması hâlinde otomatik olarak silindiğini ve gruptan çıkan çalışanların yerinde incelemeden haberdar olmadığını ileri sürmüştür. Kurul, sohbet gruplarından çıkılması sonucunda gerçekleşen otomatik silme işleminin veri silme kastını ortaya koymadığını değerlendirmiştir. Silinen mesajlara diğer çalışanların cihazları üzerinden erişildiği ve raportörlerce incelenebildiği anlaşılmış; mesajlara erişimin ve incelemenin mümkün olması ile içerikte ihlal bulgusunun bulunmaması birlikte ele alınarak söz konusu davranışın yerinde incelemeyi engelleyici veya zorlaştırıcı olarak nitelendirilemeyeceği sonucuna varılmış ve idari para cezası uygulanmamıştır.
Veri Bütünlüğünün Korunamaması: Coca-Cola Kararı
20.11.2025 tarihli ve 25-43/1058-605 sayılı Coca-Cola kararında, yerinde inceleme başladıktan sonra çalışanlar tarafından WhatsApp mesajlarının silindiği tespit edilmiştir. Bir çalışanın bir mesajı sildikten hemen ardından karşı tarafa silmenin görünüp görünmediğini sorduğu ve olumlu yanıt aldığı da belirlenmiştir.
Teşebbüs; WhatsApp'ın iş amaçlı kullanımının bilgi güvenliği politikaları kapsamında yasak olduğunu, yapılan iç denetimlerde çoğu cihazda işle ilgili yazışmaya rastlanmadığını, silinen mesajların tamamen kişisel nitelikte olduğunu ve yazışılan kişinin şirket çalışanı olmadığını ileri sürmüştür. Ayrıca dört WhatsApp grubu ile söz konusu yazışmaya ilişkin olarak diğer katılımcıların cihazlarından dışa aktarıldığı belirtilen kayıtlar Kurul'a sunulmuştur.
Kurul, sunulan yazışmaların özel hayata ilişkin olduğu izlenimi verdiğini kabul etmekle birlikte bu materyallerin silinen sohbetlerin tamamını veri bütünlüğünü koruyacak şekilde ortaya koymadığını vurgulamıştır. Yerinde inceleme sırasında, teşebbüsün sonradan sunduğu belgelerde yer almayan ek WhatsApp gruplarının tespit edildiği de belirtilmiştir. Kurul, silinen verilerin yalnızca grup sohbetlerinden mi yoksa bireysel yazışmalardan mı oluştuğunun belirlenemediğini ve verilerin münhasıran özel yazışmalardan ibaret olduğunun kesin olarak ortaya konulamadığını saptamıştır. Bu gerekçelerle veri silmenin yerinde incelemeyi engellediği veya zorlaştırdığı sonucuna varılmış ve idari para cezası uygulanmıştır.
Kararlardan Çıkan Genel Tablo
Yukarıda aktarılan kararlara bakıldığında, veri silme değerlendirmesinde birden fazla unsurun bir arada ele alındığı görülmektedir. Kısmi geri getirme, bazı kararlarda engelleme veya zorlaştırma sonucunu ortadan kaldırmamıştır. Buna karşılık, silinen verilere başka çalışanların cihazlarından erişilebildiği, incelemenin veri kaybı olmaksızın tamamlandığı, içerikte ihlal bulgusuna rastlanmadığı ve bilinçli silme kastının saptanamadığı koşulların bir arada bulunduğu durumlarda farklı bir değerlendirmeye varılmıştır. Coca-Cola kararı ise silinen verinin tamamının veri bütünlüğüyle yeniden ortaya konulamamasının, kişisel nitelik gibi savunmaların etkinliğini etkileyebildiğini göstermektedir.
Rekabet incelemesi sırasında silinen veri geri getirilirse ceza uygulanmaz mı?
Geri getirme, ceza uygulanmamasının otomatik güvencesi değildir. Bazı kararlarda silinen verilerin bir kısmı geri getirilmiş olmasına karşın ceza uygulanmış; bu durumun davranışın engelleyici ya da zorlaştırıcı niteliğini ortadan kaldırmadığı değerlendirilmiştir. Farklı sonuca varılan kararlarda ise tüm silinen verilere eksiksiz biçimde yeniden erişilebildiği, incelemenin veri kaybı olmaksızın tamamlandığı ve içerikte ihlal bulgusuna rastlanmadığı koşulların birlikte gerçekleştiği görülmektedir. Geri getirme işleminin silinen verinin tamamını veri bütünlüğünü koruyacak şekilde ortaya koyup koyamadığı ise somut koşullara bağlı olarak değerlendirilmektedir.
Silinen verinin ihlalle ilgili olmadığı ispat edilirse ne olur?
İçerikte ihlal bulgusuna rastlanmaması, farklı sonuca varılan kararlarda değerlendirmeye yansıtılan faktörler arasında yer almıştır. Bu argümanın ağırlığı ise somut olayda silinen verilerin ne ölçüde eksiksiz ortaya konulabildiğine bağlı olarak şekillenmiştir. Silinen verinin tamamı bütünlüklü biçimde sunulamazsa hangi içeriğin silindiğinin tespiti güçleşmektedir.
Yerinde incelemenin engellenmesi hâlinde idari para cezası nasıl hesaplanır?
4054 sayılı Kanun'un 16. maddesinin (d) bendi uyarınca yerinde incelemenin engellenmesi ya da zorlaştırılması hâlinde idari para cezası, teşebbüsün karardan bir önceki mali yıla ait yıllık gayri safi gelirinin binde beşi oranında belirlenir. Bu gelirin hesaplanması mümkün olmazsa karar tarihine en yakın mali yıl sonunda oluşan gayri safi gelir esas alınır; Kurul bu tutarı saptar. (d) bendindeki oran, bilgi ve belge ihlalleri için öngörülen binde bir oranından yüksektir. Mahkeme kararıyla incelemenin yürütülmüş olması bu cezanın uygulanmasını engellemez.
Otomatik silme özellikleri yerinde inceleme yükümlülükleri bakımından sorun yaratır mı?
Sohbet gruplarından çıkılması hâlinde devreye giren otomatik silme özelliği, bir kararda incelenmiş; Kurul bu mekanizmanın veri silme kastını ortaya koymadığını değerlendirmiştir. Ancak bu değerlendirme, söz konusu kararın tüm koşullarına özgüdür: silinen verilere başka çalışanların cihazlarından erişilmiş, raportörler tarafından incelenmiş ve içerikte ihlal bulgusuna rastlanmamıştır.
Kişisel WhatsApp yazışmaları yerinde inceleme kapsamına girer mi?
4054 sayılı Kanun'un 15. maddesi, fiziki ve elektronik ortam ile bilişim sistemlerinde tutulan her türlü veri ve belgeleri inceleme kapsamına almaktadır. Coca-Cola kararında Kurul, sunulan yazışmaların özel hayata ilişkin olduğu izlenimi verdiğini kabul etmekle birlikte, silinen verilerin münhasıran özel yazışmalardan ibaret olduğunun kesin olarak ortaya konulamadığını saptamış ve veri bütünlüğünün korunamamasını belirleyici bir etken olarak değerlendirmiştir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy