Merkezi Alacağın Devri Emeklilik Fonu ve Standart Fonlar

Emeklilik Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber’in Fon Türleri bölümünde Merkezi Alacağın Devri Emeklilik Fonu yer alır. Bu fon, Bireysel Emeklilik Sistemi Hakkında Yönetmelik’in 26/C ve 23/A maddeleri çerçevesinde, katılımcının sözleşmeden doğan alacağını devretmesi halinde birikimin Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu düzenlemelerine göre yatırıma yönlendirildiği fondur. Standart fon esaslarında ise aşağıda sayılan Türk lirası araçlarına ayrılan portföy oranı yüzde 30’dan yüzde 29’a indirilmiş, portföyün yüzde 1’i girişim sermayesi yatırım fonu katılma paylarına yönlendirilmiştir.

Fon türünün tanımı ve yönetim çerçevesi

Merkezi Alacağın Devri Emeklilik Fonu, katılımcının bireysel emeklilik sözleşmesinden doğan alacağını devretmesi üzerine oluşan birikimin, anılan iki madde çerçevesinde ve Kurum düzenlemeleri uyarınca değerlendirildiği fonu ifade eder.

Yönetmelik’in 23/A maddesinin birinci fıkrası, şirketlere, fonları katılımcının hak ve menfaatlerini koruyacak biçimde yönetecek portföy yönetim şirketini seçme sorumluluğu yükler. Portföy yönetim şirketinin seçilme esasları ile maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar, Sermaye Piyasası Kurulunun uygun görüşü alınarak Kurumca belirlenebilir.

Aynı maddenin ikinci fıkrası, 26/C kapsamındaki birikimlerin BEFAS üzerinden bütün şirketlerin işlem yapacağı fonlara yönlendirilmesini düzenler. Bu fonların kurulması, kesinti yapısı ve oranları, sayısı, içeriği ve yönetimine dair usul ve esasları Kurul, Sermaye Piyasası Kurulunun uygun görüşüyle belirler.

Hangi alacak bankaya devredilebilir

Yönetmelik’in 26/C maddesinin birinci fıkrasına göre katılımcı, bireysel emeklilik sözleşmesinden doğan alacağının devlet katkısı dışında kalan tamamını veya bir kısmını, alacağın devri sözleşmesiyle bankaya devredebilir. 26. madde kapsamındaki fon paylarına yönelik tedbir, haciz, iflas, rehin ve benzeri idari veya adli taleplere konu sözleşmeler bu devrin dışındadır.

Bu madde uyarınca devredilmiş sözleşme, yürürlükteki alacağın devri sözleşmesi bitmeden başka bankaya devredilemez. İşveren grup emeklilik sözleşmeleri devredilemez.

Devir devam ederken uygulanacak sınırlar

Alacağını bankaya devreden katılımcı, devir sözleşmesi yürürlükte olduğu sürece ilgili sözleşmesini sonlandıramaz ve bireysel emeklilik hesabındaki birikimini başka şirkete aktaramaz. Devir, sözleşmeye konu tutarın tahsil edildiği veya ilgili kredi borcunun kapandığı bilgisinin bankaca emeklilik gözetim merkezi aracılığıyla şirkete bildirilmesinden sonra sona erer.

Devredilecek tutar, birikim içindeki payı oranında, hesabın bütün fonlarından nakde çevrilerek bulunur. Şirket, nakde dönüş talimatını verdiği gündeki birikimi ve fon dağılımını esas alır. Tutar Kurulun belirlediği fonlara yönlendirilir; katılımcı bu fon paylarında işlem yapamaz.

Borcun tahsili ve birikimin dağıtılması

Banka, kredi borcu muaccel olduktan otuz gün sonra kalan borcun devredilen alacaktan tahsilini isteyebilir. Bu ödemede emeklilik sözleşmesi sonlandırılır ve kalan borç, katılımcıya ödenecek nakit tutardan düşülerek bankaya ödenir.

İkinci fıkradaki bildirimin ardından iki iş günü içinde, üçüncü fıkra kapsamındaki fonlarda bulunan birikim nakde çevrilir ve katılımcının güncel fon dağılım tercihlerine göre dağıtılır.

26/C maddesi kapsamında yapılan fon dağılım değişiklikleri, katılımcının fon dağılım değişikliği hakkını kullanmış saydırmaz. Alacağın devri sözleşmesinin içeriği ile yedinci fıkradaki altyapı hizmetinin usul ve esaslarını Kurum belirler.

Standart fon portföyündeki oranlar

Standart fonlarda fon portföyünün yüzde 29’una indirilen kısım şu araçlara ilişkindir: Türk lirası cinsinden ve borsada işlem görmek kaydıyla bankalar veya yatırım yapılabilir derecelendirme notuna sahip diğer ihraççılarca çıkarılan borçlanma araçları; Türk lirası cinsinden ve borsada işlem görmek kaydıyla fon kullanıcısı bankalar olan ya da kendisi veya fon kullanıcısı yatırım yapılabilir derecelendirme notuna sahip olan kira sertifikaları; ipotek ve varlık teminatlı menkul kıymetler, ipoteğe ve varlığa dayalı menkul kıymetler ile vaad sözleşmeleri. Önceki oran bu sayılan araçlar bakımından yüzde 30’du.

Standart fon portföyünün yüzde 1’inin girişim sermayesi yatırım fonu katılma paylarında değerlendirilmesi de düzenlenmiştir. Bu düzenlemeyle standart fonlar üzerinden girişim sermayesi yatırım fonlarına yatırım yapılabilmesi mümkün olmuştur.

Standart fonların asgari girişim sermayesi yatırımı şartına 30.06.2024 tarihine kadar uyum sağlaması zorunludur.

Bilgilendirme dokümanının yürürlüğe konulması

Bu kapsamdaki fon bilgilendirme dokümanı değişiklikleri, Sermaye Piyasası Kurulunun onayı aranmadan yürürlüğe konulabilir. Kurucunun fonun KAP sayfasını güncellemesi ve Yönetmelik’teki tescil, ilan ve işlemleri yapması gerekir. Onay aranmaması yalnızca bu kapsamdaki değişiklikler içindir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy