Radyoloji ve Patoloji Raporlarında Doktor Sorumluluğu

Radyoloji ve Patoloji Raporlarında Hatalı Değerlendirme Ölçütü

Radyoloji ve patoloji raporlarında hatalı değerlendirme, görüntüleme kayıtlarının veya doku örneği sonuçlarının tıp biliminin gerektirdiği dikkat ve özen gösterilmeden incelenmesi, mevcut bulgunun gözden kaçırılması, yanlış yorumlanması, eksik raporlanması ya da klinik hekim tarafından takip edilmemesi neticesinde hastanın zarar görmesiyle meydana gelir. Hukuki sorumluluk değerlendirmesinde mesele yalnızca raporun sonradan farklı çıkması değil, ilk raporun hazırlandığı tarihte mevcut tıbbi veriler çerçevesinde dikkatli bir uzmanın doğru sonuca ulaşmasının mümkün olup olmadığıdır.

Tıbbi süreçlerde her yanlış veya sonradan değişen rapor kendiliğinden hekim hatası oluşturmaz. Küçük lezyonlar, erken evredeki tümörler, biyopsi materyalinin sınırlı alınması veya örnek yetersizliği, görüntü kalitesinin düşüklüğü, hastanın hareket etmesi ya da hastalığın atipik seyretmesi değerlendirmeyi güçleştirebilir.

Hatalı Rapor Türleri ve Hekimlerin Yükümlülükleri

Patoloji değerlendirmelerinde doku örneğinde kanser veya ciddi bir hastalık bulunmasına rağmen raporun iyi huylu, iltihabi, normal veya habislik bulunmadığı şeklinde düzenlenmesi yanlış negatif rapordur. Bu halde hasta güvenli olduğu düşüncesiyle takip dışı kalabilir ve hastalık ilerleyebilir. Gerçekte hastalık bulunmadığı halde kanser veya ciddi hastalık tanısı konulması ise yanlış pozitif rapordur. Yanlış pozitif patoloji raporu gereksiz ameliyata, organ kaybına, kemoterapi ve radyoterapiye, ruhsal yıkıma ve maddi zarara yol açabilir.

İncelenen biyopsi materyali tanı koymak için yetersiz kaldığında raporda bu durumun açıkça belirtilerek tekrar örnekleme önerilmesi gerekir. Laboratuvar ortamında hasta örneklerinin karışması ise ağır hukuki sorumluluk doğurur. Kesin kanser veya hastalık olarak nitelendirilemeyen ancak şüphe barındıran bulgularda radyoloji uzmanı takip, ileri görüntüleme, biyopsi veya klinik korelasyon gerekliliğini raporunda belirtmekle; klinik hekim de bu öneriyi takip etmekle yükümlüdür.

Tanısal süreçlerde sorumluluk yalnızca raporu tanzim eden uzmana ait değildir. Raporu isteyen ve hastayı tedavi eden klinik hekim de raporu okuma, hastaya açıklama, gerekli ileri tetkiki planlama ve klinik süreci takip etme yükümlülüğü altındadır.

Hasta Hakları ve Tıbbi Kayıtların İncelenmesi

Hasta Hakları Yönetmeliği uyarınca hasta; sağlık durumuna, uygulanacak işlemlere, muhtemel komplikasyonlara ve hastalığın seyrine ilişkin bilgi alma hakkına sahiptir. Yönetmeliğin 16. maddesi gereğince hasta, sağlık durumu ile ilgili bilgilerin yer aldığı dosyayı ve kayıtları doğrudan veya vekili ya da kanuni temsilcisi vasıtasıyla inceleyebilir ve bir suretini alabilir; bu kayıtlar sadece hastanın tedavisi ile doğrudan ilgili olanlar tarafından görülebilir. Söz konusu hak radyoloji görüntüleri ve patoloji raporlarını da kapsar.

Hasta Hakları Yönetmeliği m. 17 uyarınca hasta, sağlık kurum ve kuruluşları nezdindeki kayıtlarında eksik, belirsiz ve hatalı tıbbi ve şahsi bilgilerin tamamlanmasını, açıklanmasını, düzeltilmesini ve nihai sağlık durumu ile şahsi durumuna uygun hale getirilmesini isteyebilir. Bu yetki, hastanın sağlık durumu ile ilgili raporlara itiraz etme ile aynı veya başka kurum ve kuruluşlarda yeni bir rapor düzenlenmesini talep etme haklarını da içerir.

Tazminat Sorumluluğu ve İspat Kriterleri

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 49 uyarınca kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren kişi bu zararı gidermekle yükümlüdür. Kanunun 50. maddesinin birinci fıkrası uyarınca zarar gören, uğradığı zararı ve zarar verenin kusurunu ispat yükü altındadır. Zararın miktarı tam olarak ispat edilemediği takdirde hâkim, Türk Borçlar Kanunu m. 50/2 uyarınca olayların olağan akışını ve zarar görenin aldığı önlemleri göz önünde tutarak zararın miktarını hakkaniyete uygun olarak belirler.

Özel sağlık hizmetinin ücret karşılığı alındığı durumlarda 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamında ayıplı hizmet, haksız fatura ve tazminat talepleri ayrıca değerlendirilebilir.

Radyoloji ve patoloji değerlendirmelerindeki hatalara ilişkin uyuşmazlıklarda bilirkişi heyetinde olayın türüne göre radyoloji, patoloji, ilgili klinik branş, onkoloji, cerrahi ve adli tıp uzmanları ile gerektiğinde genetik veya nükleer tıp uzmanları bulunmalıdır.

İdari Başvuru, Dava Süreleri ve Mesleki Sorumluluk Kurulu

Kamu hastanelerindeki idari eylemler nedeniyle zarara uğrayanların dava açma yoluna gitmeden evvel 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 13/1 uyarınca durumu öğrendikleri günden başlayarak bir yıl ve her durumda eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde idareden talepte bulunmaları zorunludur. Başvurunun idarece reddi ya da otuz günlük süre zarfında yanıtsız bırakılması durumunda kanuni dava açma süresi içinde tam yargı davası ikame edilebilir. Bununla birlikte m. 13/2 gereğince, görev alanı dışındaki adli yargı mercilerine açılan davanın görev yönünden reddedilmesi sonrasında idari yargıda açılacak davalarda önceden idareye başvuru şartı aranmamaktadır.

3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu Ek m. 18/1 uyarınca, Yükseköğretim Kanununun 53 üncü maddesinde yer alan soruşturma usulüne tabi olanlar hariç olmak üzere, kamu veya özel sağlık kurum ve kuruluşları ile vakıf üniversitelerinde görev yapan hekimler ve diğer sağlık meslek mensuplarının muayene, teşhis ve tedaviye ilişkin tıbbi işlem ve uygulamaları nedeniyle yapılan soruşturmalar hakkında 4483 sayılı Kanun hükümleri tatbik olunur. Soruşturma izni verme yetkisi Sağlık Bakanlığı teşkilatındaki Mesleki Sorumluluk Kuruluna aittir. Soruşturma izni verilmesine ilişkin 4483 sayılı Kanunun 7 nci maddesindeki süreler iki kat olarak uygulanır ve Kurul kararlarına karşı Ankara Bölge İdare Mahkemesine itiraz edilebilir. Mesleki Sorumluluk Kurulu, özel sağlık kuruluşları ve vakıf üniversitelerinde görev yapan sağlık personeli bakımından il sağlık müdürlüklerinde görevli başkan veya yardımcılarını ön inceleme yapmak üzere görevlendirebilir.

Kamu kurum ve kuruluşları ile Devlet üniversitelerinde görev yapan sağlık meslek mensuplarının tıbbi işlem ve uygulamaları sebebiyle idarece ödenen tazminattan dolayı ilgilisine rücu edilip edilmeyeceğine ve rücu miktarına; ilgilinin görevini kötüye kullanıp kullanmadığı ve kusur durumu gözetilerek Mesleki Sorumluluk Kurulu tarafından bir yıl içinde karar verilir. Devlet üniversitelerinde görev yapanlar bakımından nihai karar, Kurul kararı ve varsa görevi kötüye kullanmaya ilişkin kesinleşmiş ceza mahkemesi kararı dikkate alınarak ilgili üniversite tarafından altı ay içinde verilir. İdare, kesinleşen mahkeme kararında hükmedilen tazminatı ödedikten sonra zorunlu mesleki mali sorumluluk sigortası bulunan personelin yerine geçer ve tazminat tutarını sağlık meslek mensubunun kusuru oranında ve teminat dahilinde sigorta şirketinden talep eder.

Mesleki Sorumluluk Kurulunun toplantı ve karar yeter sayısı üye tamsayısının salt çoğunluğudur; müzakerelerde ve oylamalarda üyelerin çekimser kalması hukuken mümkün değildir. Kurul üyeleri, rücu işlemlerine yönelik tesis ettikleri kararlar nedeniyle, eylemlerinin görevin gereklerine aykırılık teşkil ettiği kesinleşmiş ceza mahkemesi ilamıyla sabit olmadıkça idari veya mali açıdan sorumlu kılınamaz.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy