Profesyonel Futbolcu Sözleşmesinin Hukuki Niteliği
Profesyonel futbolcular ile kulüpler arasındaki sözleşme ilişkileri temelini 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu hükümlerinden alır ve bu sözleşmeler hukuki niteliği itibarıyla hizmet sözleşmesi kapsamında değerlendirilir. Türk Borçlar Kanunu'nun 1. maddesi uyarınca sözleşme, tarafların iradelerini karşılıklı ve birbirine uygun olarak açıklamalarıyla kurulur; bu açıklama açık veya örtülü olabilir. Kanunun 394. maddesi doğrultusunda, durumun gereklerine göre ancak ücret karşılığı yapılabilecek bir iş belli bir zaman için görülür ve bu işveren tarafından kabul edilirse hizmet sözleşmesi kurulmuş sayılır. Ayrıca geçersizliği sonradan anlaşılan hizmet sözleşmesi, hizmet ilişkisi ortadan kaldırılıncaya kadar geçerli bir sözleşmenin bütün hüküm ve sonuçlarını doğurur.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 1Kaynağı aç
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 394Kaynağı aç
Sözleşmenin Şekli ve Süre Sınırları
Türk Borçlar Kanunu'nun 12. ve 394. maddelerine göre sözleşmeler kanunda aksine bir kural bulunmadıkça şekil serbestisine tabidir ve öngörülen şekil geçerlilik koşuludur. Buna karşın FIFA düzenlemeleri uyarınca profesyonel futbolcular ile kulüpler arasındaki sözleşmelerin yazılı olarak yapılması zorunludur. Bu yazılı şekil zorunluluğu, borçlar hukukundaki genel şekil serbestisi kuralına bir istisna oluşturur.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 12Kaynağı aç
Futbolcu sözleşmelerinin süresi belirli sınırlamalara tabidir. Türkiye Futbol Federasyonu Profesyonel Futbolcuların Statüsü ve Transferleri Talimatı'nın 19. maddesinin 2. fıkrası gereğince, sözleşme süresi 18 yaşını doldurmuş futbolcular için en fazla 5 yıl, 18 yaşını doldurmamış futbolcular için ise en fazla 3 yıl olarak belirlenebilir. Kiralık veya geçici transfer gibi istisnai durumlar saklı kalmak üzere, sözleşmelerin kural olarak en az 1 yıl süreli akdedilmesi gerekir.
Kulübün Yükümlülükleri ve Futbolcunun Kişiliğinin Korunması
İşveren konumundaki kulüp, Türk Borçlar Kanunu'nun 417. maddesi gereğince futbolcunun kişiliğini korumak, saygı göstermek ve dürüstlük ilkelerine uygun bir düzen sağlamakla yükümlüdür. Bu kapsamda kulüp, özellikle futbolcunun psikolojik ve cinsel tacize uğramasını engellemek, iş sağlığı ve güvenliğini temin etmek için gerekli her türlü önlemi almak ve araç gereçleri eksiksiz bulundurmak zorundadır.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 417Kaynağı aç
Kulübün mali yükümlülükleri çerçevesinde Türk Borçlar Kanunu'nun 407. maddesi uyarınca her ödeme döneminde işçiye hesap pusulası verilir. Kulüp, futbolcunun rızası bulunmadıkça futbolcudan olan alacağını ücret borcuyla takas edemez. Bu takas yasağının istisnası olarak, futbolcunun kasten sebebiyet verdiği ve yargı kararıyla sabit olan zararlardan doğan alacaklar, ücretin yalnızca haczedilebilir kısmı kadar takasa konu edilebilir.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 407Kaynağı aç
Futbolcunun Görevleri ve Disiplin Soruşturmasında Savunma Hakkı
Futbolcu, kulübün belirlediği antrenman programlarına düzenli katılmak ve resmî müsabakalarda forma giymekle yükümlüdür. Bu sportif yükümlülüklerin yerine getirilmemesi sözleşmeye aykırılık oluşturarak tazminat sorumluluğuna ya da sözleşmenin feshine yol açabilir. Sakatlık, hastalık, psikolojik rahatsızlıklar ve kulüpten usulünce alınan izinler bu ihlal kapsamının dışında kalır. Kulüp tarafından futbolcuya disiplin cezası uygulanması söz konusu olduğunda ise adil yargılanma ilkesi gereğince futbolcunun savunma hakkını kullanabilmesi zorunludur.
Sözleşmenin Feshi, Serbest Kalma ve Tazminat
Profesyonel futbolcu sözleşmelerinde tek taraflı fesih kural olarak yalnızca haklı sebeplerin varlığı hâlinde mümkündür. Kulübün sözleşmede kararlaştırılan ücreti ödememekte ısrarcı olması, futbolcunun doping kullanımı veya futbolcunun spor etiğine aykırı fiillere zorlanması haklı fesih sebepleri arasında yer alır. Haklı bir neden olmaksızın sözleşmenin haksız feshedilmesi durumunda tazminat sorumluluğu doğar. FIFA Uyuşmazlık Çözüm Kurulu tazminat tutarını belirlerken sözleşmenin kalan süresini, futbolcunun yeni bir kulüpten kazandığı geliri ve feshin sportif kariyere etkilerini göz önünde bulundurur.
Sözleşmesi devam eden bir futbolcu, sözleşmesinde açıkça serbest kalma bedeli kararlaştırılmışsa bu tutarın ödenmesiyle transfer olabilir. Sözleşme süresi sona eren futbolcu ise serbest oyuncu statüsü kazanır ve önceki kulübüne herhangi bir bonservis veya tazminat bedeli ödenmeksizin dilediği kulüple serbestçe yeni bir sözleşme imzalayabilir.
Uyuşmazlıkların Çözüm Yolları ve İtiraz Mercileri
Türkiye'de futbolcular ile kulüpler arasında doğan uyuşmazlıklar Türkiye Futbol Federasyonu Uyuşmazlık Çözüm Kurulu tarafından karara bağlanır. Bu kurulun verdiği kararlara karşı Tahkim Kurulu nezdinde itiraz yoluna başvurulabilir. Uluslararası nitelik taşıyan futbolcu transferleri ve sözleşme uyuşmazlıklarında ise yetkili merci FIFA Uyuşmazlık Çözüm Kurulu olup bu kurulun kararlarına karşı Spor Tahkim Mahkemesi (CAS) nezdinde itirazda bulunulabilir.
Futbolcu sözleşmeleri en fazla kaç yıllık yapılabilir?
Futbolcu sözleşmeleri 18 yaşını doldurmuş futbolcular için en fazla 5 yıl, 18 yaşını doldurmamış futbolcular için en fazla 3 yıl süreli olarak kurulabilir ve kiralık gibi istisnalar haricinde en az 1 yıl süreli olması gerekir.
Kulüp futbolcunun maaşından doğrudan ceza kesintisi yapabilir mi?
Kulüp futbolcunun rızası olmadan alacağını ücret borcuyla takas edemez; yalnızca futbolcunun kasten neden olduğu yargı kararıyla kesinleşmiş zararlar ücretin haczedilebilir kısmıyla sınırlı olarak takasa konu edilebilir.
Sözleşmesi biten futbolcu için bonservis bedeli ödenir mi?
Sözleşme süresi sona eren futbolcu serbest oyuncu statüsü kazandığından, transfer olacağı yeni kulübün önceki kulübe herhangi bir bonservis bedeli ödemesi gerekmez.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy