Profesyonel Futbolcu Sözleşmesinin Tanımı ve Hukuki Niteliği
Profesyonel futbolcu, bir kulüple yazılı sözleşme akdetmiş olan ve futbol faaliyetleri kapsamında yaptığı fiili masraflardan daha yüksek tutarda ödeme alan sporcudur. Bu kapsam dışında kalan tüm sporcular amatör futbolcu olarak değerlendirilir. Profesyonel takımların resmi lig ve kupa karşılaşmalarında amatör futbolcu oynatmaları mevzuat gereğince yasaktır.
4857 sayılı İş Kanunu'nun 4. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi gereğince sporcular İş Kanunu kapsamı dışında bırakılmıştır. Bu yasal düzenleme uyarınca profesyonel futbolcu sözleşmesi bir iş sözleşmesi olarak kabul edilememekte; hizmetin görülmesi, süreklilik, ücret ve bağımlılık gibi unsurlar sebebiyle hizmet sözleşmesine dayanmaktadır.
4857 sayılı İŞ KANUNU m. 4Kaynağı aç
Profesyonel futbolcu sözleşmesinde ödenecek ücret serbestçe kararlaştırılabilir; ancak bu tutarın yasal asgari ücretten düşük belirlenmesi mümkün değildir. Sözleşmede futbolcunun, varsa kanuni temsilcisinin ve futbolcu menajerinin kimlik ve tebligat adresleri, futbolcunun önceki kulübünün yasal unvanı ile kulübün ve yetkili temsilcisinin bilgileri yer almalıdır.
Sözleşme Süresi ve Tescil Prosedürü
Profesyonel futbolcu sözleşmelerinin geçerlilik süresi en fazla beş yıl olarak düzenlenebilir. On sekiz yaşın altındaki futbolcular yönünden ise bu süre üst sınırı en fazla üç yıldır. Kararlaştırılan sözleşme süresinin, bitiş yılının 31 Mayıs tarihinde sona erecek şekilde tanzim edilmesi gerekir.
Futbolcunun resmi karşılaşmalarda yer alabilmesi ve lisans işlemlerinin tamamlanabilmesi için tanzim edilen sözleşmenin ve ilgili mevzuatta öngörülen belgelerin kulüp tarafından transfer ve tescil dönemleri içinde Türkiye Futbol Federasyonu'na sunulması zorunludur. Bir sezon içinde federasyon tarafından belirlenen ve ilan edilen iki ayrı transfer ve tescil dönemi uygulanır.
Futbolcu ve mevcut kulübü, transfer ve tescil dönemleriyle bağlı olmaksızın her zaman yeni bir sözleşme imzalayabilir. Ancak imzalanan bu sözleşmenin imza tarihini takip eden ilk transfer ve tescil döneminin sonuna kadar federasyona sunularak tescil ettirilmesi şarttır. Mevcut sözleşmenin bakiye süresi ile yeni sözleşmenin süresi birlikte değerlendirildiğinde toplam sürenin beş yılı aşması durumunda, tescil işlemi toplamda beş yılı aşmayan kısım için gerçekleştirilir. Yürürlükteki sözleşme sezon sonunda bitecekse beş yıllık yeni bir sözleşme tescil edilebilir.
Süper Lig kulüpleri veya sözleşme imzalayan futbolcular, tescilini talep ettikleri sözleşmelerini transfer ve tescil döneminin son günü saat 18:00'e kadar Kulüp Lisans Kurulu'na sunmakla yükümlüdür. Belirtilen saate kadar sunulmayan sözleşmeler bakımından takım harcama limitine uygunluk incelemesi yapılmaz.
Kulübün ve Futbolcunun Karşılıklı Yükümlülükleri
Kulüpler, futbolcuların eğitimi ve sağlığının korunması amacıyla uzman teknik adam ve sağlık personelini görevlendirmek ve gerekli spor malzemelerini temin etmekle yükümlüdür.
Kulüpler, bir sonraki sezonda tatbik edecekleri iç yönetmelik veya disiplin talimatlarını sezon başlangıcından en geç bir hafta önce federasyona göndermek zorundadır. Tescil ettirilen bu metinler imza karşılığında futbolcuya teslim edilmeli veya noter vasıtasıyla tebliğ edilmelidir. Futbolculara verilen para cezası kararlarının gerekçeleri, parasal tutarları ve noter onaylı karar örnekleri, karar tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde noter aracılığıyla futbolcuya ve Türkiye Futbol Federasyonu'na bildirilir.
Kadro dışı bırakılan futbolcuların sportif faaliyetlerini sürdürebilmeleri için kulüpler en az bir antrenör nezaretinde ve hakkın kötüye kullanılmasını teşkil etmeyecek nitelikte antrenman sahası tahsis etmek zorundadır. Söz konusu antrenman koşullarının noter aracılığıyla futbolcuya tebliğ edilmesi zorunludur.
Kulüpler, futbolcularını yurt içinde ve yurt dışında yapılacak müsabaka, antrenman ve yolculuklarda karşılaşılabilecek kaza ve sakatlık risklerine, kısmi ve daimi maluliyet ile vefat hallerine karşı federasyonca belirlenen sigorta şirketlerine sigorta ettirmekle mükelleftir. Gerçekleşen riziko beş günlük süre içinde sigorta şirketine bildirilmelidir. Futbolcular ise hastalık veya sakatlık nedeniyle temin ettikleri istirahat raporlarını düzenleme tarihinden itibaren on gün içinde kulüplerine ve federasyona iletmekle yükümlüdür.
Sözleşmenin Sona Ermesi ve Uyuşmazlıkların Çözümü
Profesyonel futbolcu sözleşmeleri sporcunun vefatı veya sürenin bitimiyle kendiliğinden sona erebilir. Kendiliğinden sona erme dışındaki hallerde sözleşmenin sonlandırılabilmesi için taraflardan en az birinin irade beyanında bulunması şarttır. Bu doğrultuda sözleşme karşılıklı anlaşmayla sona erdirilebileceği gibi taraflardan birinin tek taraflı feshiyle de bitirilebilir. Tek taraflı fesih işlemi belirli şartlara tabidir ve haksız fesih yapılması halinde fesheden taraf yönünden tazminat sorumluluğu ortaya çıkabilir.
Sözleşme ihlalleri, transfer anlaşmazlıkları, ücret alacakları ve disiplin cezalarından kaynaklanan uyuşmazlıklar çoğu zaman spor tahkim kurumlarında çözümlenmektedir.
Profesyonel futbolcular İş Kanunu kapsamında işçi sayılır mı?
4857 sayılı İş Kanunu'nun 4. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca sporcular kanun kapsamı dışındadır; profesyonel futbolcu sözleşmesi iş sözleşmesi olarak kabul edilmemekte, hizmetin görülmesi, süreklilik, ücret ve bağımlılık gibi unsurlardan dolayı hizmet sözleşmesine dayanmaktadır.
Profesyonel futbolcu sözleşmesi en fazla kaç yıllık yapılabilir?
Sözleşmeler kural olarak en fazla beş yıl, 18 yaşın altındaki futbolcular için ise en fazla üç yıl süreli olarak akdedilebilir ve sözleşme süresinin bitiş yılının 31 Mayıs tarihinde sona ermesi gerekir.
Kadro dışı bırakılan futbolcuya antrenör sağlanması zorunlu mudur?
Evet, kulüpler kadro dışı bıraktıkları futbolculara en az bir antrenör nezaretinde hakkın kötüye kullanılmasını oluşturmayacak şekilde antrenman sahası tahsis etmek ve çalışma koşullarını noter vasıtasıyla tebliğ etmek zorundadır.
Kulüp tarafından verilen para cezası kararı nasıl bildirilir?
Kulüpler futbolculara verdikleri para cezası kararlarını nedenleri, tutarları ve noterden onanmış karar örnekleri ile birlikte, karar tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde noter aracılığıyla futbolcuya ve Türkiye Futbol Federasyonu'na bildirmek zorundadır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy