Şirket Kuruluş Yöntemleri ve Unvan Tescili
Portekiz hukuk düzeninde şirket kuruluşu, internet ortamında Empresa Online 2.0 sistemi üzerinden veya yetkili Empresa na Hora merkezlerinde fiziki başvuru yoluyla gerçekleştirilir. Ticaret unvanının özgün olarak belirlenmesi amacıyla düzenlenen Şirket Adı Uygunluk Belgesi kapsamındaki erişim kodu üç ay boyunca geçerliliğini korur. Girişimcilerin tescil işlemlerini bu üç aylık yasal süre tamamlanmadan neticelendirmesi zorunludur.
Kuruluş sürecinde yer alan gerçek kişi ortakların yanı sıra şirket müdürlerinin de Portekiz vergi kimlik numarası (NIF) temin etmesi zorunlu bir yasal gerekliliktir. Sermaye payı bakımından tek ortaklı limited şirketlerde (Unipessoal LDA) bir Euro, birden fazla ortaklı limited şirketlerde (LDA) ise ortak başına en az bir Euro nominal kota saptanabilir. Şirketin Empresa na Hora sistemiyle kurulması durumunda taahhüt edilen esas sermaye önceden banka hesabına yatırılabileceği gibi, kuruluş sonrasında ödeneceği taahhüt edilebilir ya da şirket kasasına elden teslim edileceği beyan edilebilir.
Muhasebe Düzeni ve İdari Bildirim Süreleri
Organize muhasebe sistemine tabi tutulan limited şirketler (LDA), tek ortaklı limited şirketler (Unipessoal LDA) ve anonim şirketlerin (SA) tescilli bir sertifikalı muhasebeci (Contabilista Certificado) ile sözleşme kurarak çalışması kanuni bir yükümlülüktür. Elektronik tescil işleminin tamamlanmasını takiben, yetkili sertifikalı muhasebecinin faaliyete başlama beyanını 15 gün içinde Portal das Finanças portalı üzerinden vergi idaresine iletmesi şarttır.
Portekiz'de kurulan tüzel kişilikler, sermaye yapısında veya yönetiminde doğrudan yahut dolaylı kontrol sahibi olan gerçek kişi nihai faydalanıcılarını merkezi sisteme (RCBE) tescil ettirmekle mükelleftir. İlgili şirket yapısında veya tescil edilen ortaklık bilgilerinde bir değişiklik meydana geldiğinde, sisteme girilen verilerin 30 gün içinde güncellenmesi zorunludur.
Kurumlar Vergisi ve Ek Mali Yükümlülükler
Portekiz ana kara sınırları dahilinde 2026 yılı vergilendirme döneminde uygulanan standart kurumlar vergisi (IRC) oranı yüzde 19 olarak düzenlenmiştir. Küçük ve orta ölçekli işletmeler ile Small Mid Cap statüsünü haiz teşebbüslerin ticari, sınai ve tarımsal kazançlarının ilk 50.000 Euro tutarındaki dilimi için yüzde 15 oranında indirimli vergi tatbik edilir; bu barajı aşan net kazançlar ise genel vergi oranına tabidir. Yasal mevzuatta öngörülen kriterleri karşılayan startup statüsündeki şirketlerde ise ilk 50.000 Euro tutarındaki matrah dilimine uygulanan oran yüzde 12,5 düzeyine kadar indirilebilir.
Şirket merkezinin yer aldığı belediye idaresi, şirketin vergilendirilebilir kazancı üzerinden azami yüzde 1,5 oranına ulaşabilen derrama municipal isimli belediye ek vergisini tahsil etme yetkisine sahiptir. Yıllık vergiye tabi karı 1,5 milyon Euro sınırını geçen sermaye şirketleri ise derrama estadual adıyla bilinen kademeli devlet ek vergisine tabi tutulur. Bu ek mali yükümlülük çerçevesinde, 1,5 milyon Euro ile 7,5 milyon Euro aralığındaki matrah dilimine yüzde 3, 7,5 milyon Euro ile 35 milyon Euro arasındaki kazanç payına yüzde 5 ve 35 milyon Euro eşiğini aşan kazanç bölümüne yüzde 9 oranı uygulanarak vergilendirme yapılır.
Katma Değer Vergisi ve Sosyal Güvenlik Yükümlülükleri
Portekiz ana karasında mal ve hizmet teslimlerinde tatbik edilen genel katma değer vergisi oranı yüzde 23'tür. Kanun ekinde yer alan I sayılı cetvel kapsamındaki temel ürün ve hizmetler yüzde 6, II sayılı cetveldeki belirli mal ve hizmetler ise yüzde 13 oranında indirimli KDV rejimine tabidir. İstihdam edilen çalışanlar adına Sosyal Güvenlik Kurumuna yatırılması gereken genel prim oranı yüzde 34,75 olarak tatbik edilir. Söz konusu kanuni yükümlülüğün yüzde 23,75'lik kısmı işveren hissesi olarak ödenirken, kalan yüzde 11'lik pay çalışanın brüt hak edişinden kesilerek karşılanır.
Yıllık Beyanname ve Vergi Bildirim Takvimi
Faaliyet dönemini takvim yılıyla uyumlu yürüten mükellef şirketlerin yıllık kurumlar vergisi (IRC) beyannamesini en geç 31 Mayıs gününe kadar idareye teslim etmesi gerekir. Mali tablolar ile vergi detaylarını kapsayan yıllık basitleştirilmiş şirket beyannamesinin (IES) sunulması için öngörülen yasal nihai tarih ise 15 Temmuz'dur. Özel hesap dönemi seçen ve mali yılı takvim yılından farklılık gösteren mükelleflerde ise bu beyan süreleri şirketin mali kapanış tarihine göre belirlenir.
Portekiz'de şirket kurarken ortaklar için vergi numarası zorunlu mudur?
Evet, kurulacak şirkette pay sahibi olan gerçek kişi ortakların ve atanan müdürlerin Portekiz vergi numarası olan NIF alması yasal bir zorunluluktur.
Portekiz'de limited şirket kurmak için asgari sermaye tutarı nedir?
Tek ortaklı limited şirketlerde (Unipessoal LDA) bir Euro, çok ortaklı limited şirketlerde (LDA) ise her bir ortak için en az bir Euro nominal sermaye payı belirlenmesi yeterlidir.
Hangi şirketlerin sertifikalı muhasebeci ile çalışması zorunludur?
Organize muhasebe düzenine tabi bulunan LDA, Unipessoal LDA ve anonim şirketlerin (SA) sertifikalı muhasebeci (Contabilista Certificado) ile çalışması kanunen zorunludur.
Kurumlar vergisi ve IES beyannamesi hangi tarihe kadar verilmelidir?
Mali yılı takvim yılı olan mükelleflerde kurumlar vergisi beyannamesi 31 Mayıs, yıllık IES bildirimi ise 15 Temmuz tarihine kadar sunulmalıdır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy